Η δίωξη του προοδευτικού και κομμουνιστικού Τύπου στη Βορ. Ελλάδα

Mέσα από δίκες και εξοντωτικές καταδίκες στα Έκτακτα Στρατοδικεία

Από το καλοκαίρι του 1946, παραμονές του Δημοψηφίσματος που είχε οριστεί για την 1η Σεπτέμβρη, ξεκινά σε όλη την επικράτεια μία συντονισμένη δίωξη του προοδευτικού Τύπου, συνδικαλιστικών Οργάνων, ΕΑΜικών εφημερίδων και τοπικών Οργάνων του ΚΚΕ. Στο στόχαστρο μπαίνει κάθε άρθρο το οποίο αμφισβητεί την κυβερνητική πολιτική, ενώ οποιαδήποτε κριτική-καταγγελία γίνεται ενάντια στην τρομοκρατία, τις εκτοπίσεις και τις εκτελέσεις, κρίνεται παράνομη βάσει της «περί του Τύπου» νομοθεσίας.

Η επίθεση αυτή εντάθηκε περαιτέρω το φθινόπωρο, ενώ η παράλληλη ενίσχυση του νομικού πλαισίου με το ΙΕ΄ Ψήφισμα καθιστούσε πλέον, όπως έχουμε δει, τα περιθώρια λειτουργίας των αντίθετων στην κυβερνητική πολιτική εντύπων ακόμα πιο ασφυκτικά.

Είτε από την Τακτική Δικαιοσύνη είτε με αποφάσεις Εκτάκτων Στρατοδικείων, συνδυαστικά με τις ωμές επιδρομές κρατικών και «παρακρατικών» οργάνων σε γραφεία και τυπογραφεία (σε συνέχεια της αντίστοιχης δράσης τους επί «Λευκής Τρομοκρατίας»), οι συνεχείς καταδίκες εντύπων σύντομα προξένησαν τεράστιες δυσκολίες στη λειτουργία τους.

Σύμφωνα με καταγγελία του Ριζοσπάστη, στις 23 Νοέμβρη 1946, τους τελευταίους οκτώ περίπου μήνες που είχαν μεσολαβήσει είχαν κλείσει τους τελευταίους μήνες (όπου, θεωρητικά, υπήρχε καθεστώς «ελευθεροτυπίας»), 28 εφημερίδες σε δεκάδες πόλεις της χώρας. 1 Μόλις δύο μήνες αργότερα, στις αρχές του 1947, ο Ριζοσπάστης θα δημοσιεύσει μία λίστα από 13 εφημερίδες του ΕΑΜ και του ΚΚΕ της Β. Ελλάδας, οι οποίες πλέον είχαν παύσει τη λειτουργία τους.2

Τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις, όπου οι οργανώσεις δέχτηκαν τα πιο επίμονα πλήγματα στον Τύπο τους τις συναντάμε και πάλι σε αστικά κέντρα με ιδιαίτερα ανεπτυγμένο εργατικό κίνημα και πιο δυνατές οργανώσεις του ΚΚΕ (για παράδειγμα, Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Βόλο, Πάτρα, κ.α.).

Αν υπολογίσουμε, για παράδειγμα, ότι οι δύο σημαντικότερες εφημερίδες του ΕΑΜ και του ΚΚΕ της Θεσσαλονίκης (Ελευθερία και Λαϊκή Φωνή αντίστοιχα) σύρθηκαν απανωτές φορές στο Έκτακτο Στρατοδικείο της πόλης, μέχρι τελικά να επέλθει η οριστική παύση της λειτουργίας τους ύστερα από τέσσερις μήνες διώξεων, μπορούμε εύκολα να αντιληφθούμε τη σημασία που έδιναν οι κρατικές Αρχές στο ζήτημα αυτό. Είναι δε αξιοσημείωτο ότι την τύχη των δύο πολιτικών Οργάνων είχαν και τα επόμενα εγχειρήματα του κομματικού μηχανισμού να τα επανεκδώσει (με νέες ονομασίες και διευθύνσεις).3

Ο «χορός» των διώξεων ξεκίνησε στις 16 Αυγούστου 1946, όταν ο δημοσιογράφος Ιωάννης Ζερμπίνης καταδικάστηκε από το Έκτακτο Στρατοδικείο για άρθρο του που δημοσιεύτηκε στο Όργανο της ΕΠ Μακεδονίας του ΕΑΜ «Ελευθερία», στις 6 του ίδιου μήνα, όπου κατέκρινε την εφαρμογή του Γ΄ Ψηφίσματος και την ίδρυση των Εκτάκτων Στρατοδικείων στη Β. Ελλάδα.4

Λίγες ημέρες αργότερα (20 Αυγούστου), περνάει για πρώτη φορά από δίκη η Λαϊκή Φωνή, κατά την οποία δικάζονται ο Διευθυντής της εφημερίδας, Κώστας Σειρηνιώτης, και άλλοι δύο δημοσιογράφοι της, με τις κατηγορίες του «Δημόσιου εγκωμιασμού διαπραχθέντος αδικήματος» και της «Διασποράς ψευδών ειδήσεων»  για τα άρθρα «Ελληνο-ελληνικός πόλεμος» και «Στο όργιο του αίματος», που δημοσίευσαν στις 17 Αυγούστου.5  Ο Σειρηνιώτης κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε σε 15 μήνες φυλάκισης, ως ο κύριος υπεύθυνος της δημοσίευσης των δύο άρθρων, ενώ με τη νέα καταδίκη του ίδιου και της «Λαϊκής Φωνής», στις 13 Σεπτέμβρη, αυτός καταδικάστηκε σε πέντε έτη φυλάκισης, του επιβλήθηκε πρόστιμο 100.000 δραχμών και στην εφημερίδα παύση επιτηδεύματος. 6 Από την ημέρα εκείνη, η εφημερίδα εισέρχεται σε μία πολύμηνη περίοδο σκληρών διώξεων, που την υποχρέωσαν να αλλάξει 5 φορές όνομα και να κλείσει τελικά τον Ιούνη του 1947. 7

Οι ονομασίες που πήρε η Λαϊκή Φωνή, μετά το κλείσιμό της ήταν (κατά σειρά) οι εξής: Νέα Λαϊκή Φωνή, Συμφιλιωτής, Οδηγητής, Αγωνιστής και Ενότητα. 8

Σε κάθε περίπτωση, η διάρκεια ζωής των νέων εγχειρημάτων ήταν κάθε  φορά βραχύβια, εξαιτίας της ταχύτατης επέμβασης των Αρχών και του Εκτάκτου Στρατοδικείου.9 Κομβική στιγμή των διώξεων αυτών υπήρξε η δίκη της Νέας Λαϊκής Φωνής, τον Νοέμβρη του 1946, όπου η σκληρή καταδίκη των υπευθύνων της εφημερίδας στηρίχτηκε στη σύνδεση της ΚΟ Θεσσαλονίκης (ΚΟΘ) με τις πρώτες ένοπλες ενέργειες μέσα στην πόλη (που αργότερα αποδόθηκαν στη λεγόμενη Στενή Αυτοάμυνα). Αφορμή είχε σταθεί η δημοσίευση στη Νέα Λαϊκή Φωνή κεντρικού άρθρου υπό τον τίτλο «Αντιτρομοκρατική μαζική πάλη», στις 20 Οκτώβρη, που καλούσε τα μέλη και στελέχη της ΚΟΘ να μείνουν στις συνοικίες τους, ώστε, παλεύοντας με όλα τα μέσα, αυτές να μεταβληθούν σε φρούρια απόρθητα και οι χαφιέδες [να] μιλούν λιγώτερο από τα ψάρια”».10

Το περιεχόμενο του άρθρου11 συνδέθηκε από τις Αρχές με τις πρόσφατες επιθέσεις εναντίον αστυνομικών οργάνων της Θεσσαλονίκης,12 με αποτέλεσμα οι υπεύθυνοι της εφημερίδας Χρήστος Ελιόζογλου, Βαγγέλης Χασιώτης και ο διευθυντής του τυπογραφείου Τάσος Καραγκιόζης να κατηγορηθούν για «Διέγερση σε εμφύλιο πόλεμο», «Απείθεια προς τις διαταγές των Αρχών» και «Πρόκληση διχόνοιας στους πολίτες».13 Ύστερα από αυτή την εξέλιξη, η καταδίκη των δύο πρώτων σε πρόσκαιρα δεσμά 20 χρόνων και του Τ. Καραγκιόζη σε ισόβια ήταν αναμενόμενη.14

Κατά το διάστημα μεταξύ Οκτώβρη του 1946 και Ιούλη του 1947, η κατάσταση που επικρατεί σε όλα τα αστικά κέντρα της περιοχής της Ανατ. Μακεδονίας-Θράκης είναι ακριβώς η ίδια, με τη χρονική συγκυρία των διώξεων να αποτυπώνει τον συντονισμό τους σε κεντρικό επίπεδο από το Κράτος. Μία χαρακτηριστική εικόνα αυτής της κατάστασης (για το διάστημα από Αύγουστο 1946 έως το καλοκαίρι του 1947), δίνεται σε Έκθεση μέλους του Γραφείου Περιοχής Μακεδονίας-Θράκης:

«Μεγάλη δουλειά και προσπάθεια έγινε γύρω από τις εφημερίδες μας [στο διάστημα από τον Αύγουστο του 1946 έως το καλοκαίρι του επόμενου χρόνου] που μετατράπηκε σε πολιτική μάχη. Κρατήσαμε το νόμιμο τύπο μας 10½ μήνες παρ’ όλα τα χτυπήματα (30 συντάχτες φυλακισμένους σε 200 χρόνια φυλακή, 3 σκοτωμένοι τυπογράφοι, 7 τραυματίες, κλπ) που μας βοήθησε να διαφωτίσουμε το λαό της Μακ.-Θράκης και να τους προετοιμάσουμε για το αντάρτικο».15

Παρά την πρόθεση του συντάκτη της παραπάνω Έκθεσης να παρουσιάσει, μέσα από τις δυσκολίες της δράσης των ΚΟ της περιοχής, ορισμένα θετικά αποτελέσματα, δεν αλλάζει το βασικό γεγονός, ότι μέχρι το καλοκαίρι του 1947 δεν υπήρχε πλέον καμία νόμιμη εφημερίδα του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Με αποφάσεις Εκτάκτων Στρατοδικείων, κλείνουν διαδοχικά όλες οι εφημερίδες-Όργανα του ΕΑΜ, αλλά και φημισμένα συνδικαλιστικά Όργανα (όπως η εφημερίδα του ΕΚ Καβάλας «Εργατική Φωνή»):16 η Νίκη (ΕΑΜ Καβάλας),17 η Φωνή του Έβρου (ΕΑΜ Νομού Έβρου),18 ο Νέος Δρόμος (ΕΑΜ Δράμας)19, η Ανόρθωσις (ΕΑΜ Ροδόπης),20 η Νίκη του ΕΑΜ Σερρών 21 και η τελευταία «νόμιμη» εφημερίδα του ΕΑΜ Δράμας η Ανεξαρτησία.22

 

ΠΗΓΗ: Τα στοιχεία είναι από την πολύ ενδιαφέρουσα εργασία των Δόμνα Κόφφα, Σίσσυ Τσαβδάρα, Ιωάννα Τσίγκανου, Χάρη Ροζάκου και Παναγιώτη Μαυρέλη Η πολιτική λειτουργία της στρατιωτικής δικαιοσύνης-Τα Έκτακτα Στρατοδικεία του Εμφυλίου 1946-1951. Επιμέλεια Δόμνα Κόφφα, Θεσσαλονίκη 2022, πρώτη έκδοση ΕΚΚΕ, σ. 229-238

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. «Ελευθεροτυπία! Σε 8 μήνες οι λαοπρόβλητοι έκλεισαν 28 εφημερίδες», Ριζοσπάστης, 23/11/1946. Όπως τονίζεται, μάλιστα, στον κατάλογο αυτό δεν αναφέρεται ένας μεγάλος αριθμός «από μηνιάτικες και άλλες περιοδικές εκδόσεις δημοκρατικών οργανώσεων που έπαψαν πια να εκδίδονται αφού ολόκληρες οι οργανώσεις πέρασαν στην παρανομία».

2. «Οι εφημερίδες του λαού υπό απαγόρευση στη Β. Ελλάδα!», Ριζοσπάστης, 10/01/1947. Πρόκειται για τις εφημερίδες: Λαϊκή Φωνή και Ελευθερία της Θεσσαλονίκης, Νίκη της Καβάλας και ομώνυμες των Σερρών και της Κοζάνης, Νίκη και Αγώνας της Φλώρινας, Νέος Δρόμος της Δράμας, Ελεύθερη Φωνή του Κιλκίς, Ελεύθερη Ελλάδα της Ξάνθης, Ανόρθωση της Κομοτηνής, Φωνή του Έβρου της Αλεξανδρούπολης, Ελεύθερος Λαός της Βέροιας, Εξόρμηση της Νάουσας, Ελεύθερη Γνώμη της Έδεσσας και Λαϊκό Βήμα της Καστοριάς. Όπως τονίζει ο Ριζοσπάστης, μεταπολεμικά λειτουργούσαν 16 εφημερίδες του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στη Β. Ελλάδα.

3. Ενδιαφέροντα στοιχεία για τη φίμωση του ΕΑΜικού και κομμουνιστικού Τύπου της Θεσσαλονίκης, στο Βαρβαρήγος, Κρατική Καταστολή στη Θεσσαλονίκη του Εμφυλίου. σσ.44-48.

4. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, Αρ. Απ.30/1946. Ο Ζερμπίνης κρίθηκε ένοχος για «Πρόκληση εις απείθειαν κατά των νόμων του Κράτους» (παράβαση Γ΄ Ψηφίσματος και Ν.5060/31). Το Έκτακτο Στρατοδικείο εξάντλησε την αυστηρότητά του απέναντί του, τιμωρώντας τον με ποινή φυλάκισης πέντε ετών και χρηματικό πρόστιμο 400.000 δραχμών

5. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, Αρ. Απ.31/1946. Ως «Δημόσιος εγκωμιασμός διαπραχθέντος αδικήματος» κρίθηκε η καταγγελία των 9 εκτελέσεων που πραγματοποιήθηκαν, στις 16 Αυγούστου, στο Κιλκίς, ενώ επιβαρυντικές θεωρήθηκαν οι αναφορές στον εκτελεσθέντα Λ. Ράπτη, ο οποίος χαρακτηριζόταν στο άρθρο ως «Ηρωικός Λαϊκός αγωνιστής». Από την άλλη, ως «Διασπορά ψευδών ειδήσεων» κρίθηκε η αναφορά, στο δεύτερο άρθρο, ότι «σταματάει η οικονομική ζωή και το αίμα των δημοκρατικών ποτίζει τη γη».

6. Το αφορμή ήταν παρόμοια με της πρώτης δίκης: ένα άρθρο το οποίο κατάγγελλε τη δραστηριότητα των Εκτάκτων Στρατοδικείων της Πελοποννήσου. Συγκεκριμένα, οι 4 δημοσιογράφοι της «Λαϊκής Φωνής» κατηγορήθηκαν για «Πρόκληση πολιτών σε διχόνοια», επειδή εξέφρασαν την άποψη ότι «η πρόθεση των μοναρχικών με τα περιβόητα μέτρα τάξεως είναι η εξόντωση αθώων δημοκρατικών πολιτών» και «[…] αυτό είναι απαράδεχτο για τους μοναρχικούς που για να εξυπηρετήσουν τους σκοπούς τους αντικατέστησαν τους εφέτες με έκτακτα δικαστήρια, δηλαδή με αξιωματικούς». Η υπερασπιστική γραμμή ότι «το κρινόμενο άρθρο αποτελεί μόνο νόμιμη κριτική της κυβέρνησης» δεν ήταν ικανή να ανατρέψει την κατηγορία. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, Αρ. Απ.40/1946. Ο Σειρηνιώτης, τελικά, πέθανε στη Γυάρο, τον Απρίλη του 1950. Βλ. Βαρδινογιάννης, Αρώνης, Οι μισοί στα σίδερα, σ. 144.

7. Οι δίκες εναντίον της Λαϊκής Φωνής στην Τακτική δικαιοσύνη και το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης ξεπερνούν συνολικά τις 30. Στο Δίκες στο Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης 1946-1951, Έκδοση Κομματικής Οργάνωσης Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ, Θεσσαλονίκη 2018, σ. 26.

8. Η τελευταία δίκη της εφημερίδας, ως Ενότητα, διεξήχθη στις 4 Γενάρη 1949. Σε αυτή, παραπέμφθηκαν ο τελευταίος Διευθυντής της εφημερίδας, Χρ. Τσικαράς, και ο υπεύθυνος του τυπογραφείου, με την κατηγορία της «Διέγερσης πολιτών σε διχόνοια», μέσω δημοσιεύματος με τίτλο «Σε θάνατο ο Γουσίδης», το οποίο καλούσε τον λαό σε συμπαράσταση για να μην εκτελεστεί η ποινή θανάτου που του είχε επιβληθεί· καταγγέλλοντας, με αφορμή την καταδίκη Γουσίδη, ότι τα μέλη του ΕΑΜ ήταν, ουσιαστικά, προγραμμένα και οι δίκες στα Έκτακτα Στρατοδικεία ήταν «δίκες σκοπιμότητας». Ο Τσικαράς καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση και πρόστιμο 100.000 δραχμών. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, Αρ. Απ.4/1949· επίσης, αναφορά στη συγκεκριμένη δίκη, στο Κόφφα Δόμνα, «Η λειτουργία των Εκτάκτων Στρατοδικείων του Εμφυλίου: η περίπτωση της Θεσσαλονίκης», στον υπό έκδοση τόμο των πρακτικών του συνεδρίου Διαστάσεις του Ελληνικού Εμφυλίου πολέμου 1946-1949, που πραγματοποιήθηκε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (Δεκέμβρης 2016).

Ο Παντελής Γουσίδης, μέλος του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ και γραμματέας της ΝΕ Σερρών μετά τη Βάρκιζα, καταδικάστηκε σε θάνατο από το Έκτακτο Στρατοδικείο Σερρών, σε μία πολύκροτη δίκη, στις 14 Ιούνη 1947, ως υπεύθυνος και καθοδηγητής όλης της αντάρτικης δράσης στην περιοχή των Σερρών. Σύμφωνα με την κατηγορία, ο Γουσίδης «ανέλαβεν ως εκπρόσωπος του Γραφείου Κομμουνιστικού Κόμματος περιοχής Μακεδονίας-Θράκης α) την οργάνωσιν του συμμοριακού αγώνος της πόλεως και περιοχής Σερρών, β) την κατάρτισιν συμμοριακών ομάδων προς απόσπασιν μέρους της επικρατείας, [κ.λπ.], γ) την κατεύθυνσιν και καθοδήγησιν της όλης αναρχικής δράσεως αποβλέπων εις την έντασιν της διά σφαγών και καταστροφής κοινωφελών έργων, τρομοκρατίας των κατοίκων και την στρατολογίαν πολιτών και γενικώς την οργάνωσιν του κομμουνιστικού αγώνος και την εφαρμογήν του προγράμματος αυτού, διαδεχθείς εν τη θέσει ταύτη τον προκάτοχόν του Ιωάν. Αντωνιάδην, ενεργών συνωμοτικώς και κρυφίως». ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Σερρών, Αρ. Απ.43/1947.

Αρχικά, η ποινή ανεστάλη, προκαλώντας την αντίδραση του «εθνικόφρονος» κόσμου των Σερρών. «Η αναστολή της θανατικής ποινής του αρχιοργανωτού Γουσίδου. Με ποια μέσα επέτυχον. Ας τα βλέπουν οι τυφλοί οπαδοί των που σκοτώνονται καθημερινώς», Σερραϊκόν Βήμα, 22/06/1947, όπως παρατίθεται στο Σάκης Αραμπατζής, «Εκ των ημετέρων δυνάμεων». Ο Εμφύλιος στις Σέρρες, 1946-1949. Ένα χρονολόγιο φρίκης μέσα από τις εφημερίδες της εποχής, Εταιρεία Μελέτης και Έρευνας της Ιστορίας των Σερρών (Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.), Σέρρες 2019, σσ.78-79. Τελικά, ο Γουσίδης εκτελέστηκε, στις 30 Ιούλη. «Εξετελέσθησαν οι Γουσίδης και 4 άλλοι», Σερραϊκόν Βήμα, 03/08/1947, όπως παρατίθεται στο ίδιο, σσ.91-92.

9. Ενδεικτική είναι η αναφορά που κάνει ο «Οδηγητής» στην παραπομπή του στο Έκτακτο Στρατοδικείο: «[…] ο “Οδηγητής” προτού ακόμα δει το φως της ημέρας, αντιμετώπισε την απαγόρευση της έκδοσής του, την καταστροφή των τυπογραφικών του εγκαταστάσεων, την κατάσχεση ευθύς μετά την έκδοση του πρώτου φύλλου του, τη σύλληψη των υπευθύνων του και τώρα προτού περάσει μια βδομάδα από την έκδοσή του την παραπομπή του στο Στρατοδικείο». «Μια βδομάδα μετά την έκδοσή του. Αύριο ο “Οδηγητής” δικάζεται στο Στρατοδικείο», Ο Οδηγητής, 17/01/1947.

10. «Η χθεσινή βαρεία καταδίκη των υπευθύνων της “Λ. Φωνής”. Απηγορεύθη και ο τίτλος της», Μακεδονία, 03/11/1946.

11. Στη Πρακτικά της Δίκης βρίσκουμε εκτενή αποσπάσματα του Καλέσματος: «Μας κήρυξαν τον πόλεμο […]. Πρέπει να το πάρουμε απόφαση και να παλέψουμε με επικεφαλής το λαό, μαζικά, παλλαϊκά και σκληρά και όταν χρειαστεί με όλα τα όπλα […]. Θα κάνουμε τις συνοικίες, τις επιχειρήσεις, τους τόπους δουλειάς φρούρια ανεξερεύνητα και ακατάλυτα από τον εχθρό […]. Οι σημερινές συλλήψεις και εκτοπίσεις προδικάζουν τον θάνατο σήμερα στα ξερονήσια και αύριο ίσως στη Λιβύη […]. Να ξεσηκώσουμε σε διαμαρτυρίες το λαό, οι λαοί παλεύουν ενάντια στην τρομοκρατία […]. Θα σκορπίσει τα μέτρα και θα σώσει το λαό. Οι οικογένειες των δημοκρατικών πολιτών πρέπει να κινήσουν σε κοινές διαμαρτυρίες προς τις Αρχές […]. Όσοι από αυτούς αρνούνται είναι χαιρέκακοι και σπιούνοι και χαφιέδες […]. Πρέπει να αφήσουμε ελεύθερο το λαό να τους πάψει, πρέπει ο καθένας να καταλάβει ότι δεν μπορεί να εγκληματεί και να κοροϊδεύει και να απειλεί [ατιμώρητος]». ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, Αρ. Απ.65/1946.

12. Πρόκειται για την απόπειρα εκτέλεσης με πιστόλι κατά του χωροφύλακα Π. Μακρή στην Τούμπα και την εκτέλεση με πιστόλι του Υποδ/τη Ασφαλείας Θεσσαλονίκης, Μοιράρχου Δ. Κωφίτσα, στις 2 και 6 Οκτώβρη 1946. Βλ. Κατσαρός, Μια απόφαση… μάχομαι μέχρι το τέλος. σ.49.

13. «Η χθεσινή βαρεία καταδίκη των υπευθύνων της “Λ. Φωνής”»», ό.π.

14. Στην περίπτωση του Τ. Καραγκιόζη, μάλιστα, ο Β. Επίτροπος στη δίκη, ο περιβόητος Θ. Ταμβακάς, πρότεινε την επιβολή θανατικής καταδίκης.

15. Αρχείο της ΚΕ του ΚΚΕ, Έγγραφο 45417, «Έκθεση για τη δουλειά μας στη Βόρειο Ελλάδα και ιδιαίτερα στη Θεσ/νίκη», 24/10/1947, σ. 26.

16. Η Εργατική Φωνή ήταν η πιο διαδεδομένη εφημερίδα μεταξύ των εργαζομένων της Καβάλας, με την κυκλοφορία της να φτάνει τα 10000 φύλλα την εβδομάδα. Στο Πέγιος, Από την ιστορία του συνδικαλιστικού κινήματος της Καβάλας, σ.160. Σχετικά με τις διώξεις της στο Κόφφα –Ραζάκος, «Καβαλιώτες καπνεργάτες», σ. 317.

17. Η Νίκη του ΕΑΜ Νομού Καβάλας παραπέμφθηκε στο Έκτακτο Στρατοδικείο Δράμας 11 φορές, με τελευταία την παραπομπή της ως Νέα Νίκη, στις 12 Ιούνη 1947. Η κυκλοφορία της, ωστόσο, είχε τερματιστεί από τις 20 Απρίλη, κάτω και από το βάρος των συλλήψεων του δυναμικού της και του γενικότερου εκφοβισμού των εργαζομένων της πόλης.

18. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Αλεξανδρούπολης, Αρ. Απ.54/1946. Καταδίκη του υπευθύνου-τυπογράφου, Γ. Σακελλαρίδη, σε φυλάκιση 2½ ετών και πρόστιμο 600.000 δραχμών, ως ενόχου για «Διέγερση διχόνοιας στους πολίτες», μέσω δύο άρθρων υπό τους τίτλους «Ζήτω η 14 Σεπτεμβρίου 1944 ημέρα απελευθερώσεως της Αλεξ/πόλεως από τους Βουλγάρους φα σίστας» και «Στίγμα Πολιτισμού». Σύμφωνα με την κατηγορία, ο Σακελλαρίδης «ανέγραψεν εν τω κυρίω άρθρω ότι “όλον τον εν αυτώ αναγραφόμενον ενθουσιώδη οικοδομητικόν οργανισμόν των ανταρτών ήλθαν κ ανέκοψαν οι νέοι ελευθερωταί στις 29 Μαρτίου 1945 [ημέρα εισόδου ενταύθα των Ελληνικών Στρατευμάτων] κ από τότε μέχρι σήμερον ο λαός ζη κάτω από την τρισχειρότερη κατοχή κ άλλα παρόμοια”». Το δεύτερο άρθρο χαρακτηρίστηκε ως κίνηση «εγκωμιασμού» των «κρατουμένων συμμοριτών», «εν γνώσει ότι διέπραξαν εγκλήματα λόγω της συμμετοχής των εις τας εις τον Νομόν Έβρου δρώσας κομμουνιστικάς συμμορίας».

19. Ο Νέος Δρόμος έκλεισε ύστερα από τρεις καταδίκες, τον Φλεβάρη του 1947, όπου ο τότε υπεύθυνος της έκδοσής του, Αλ. Μουρατίδης, καταδικάστηκε για «Διέγερση ανησυχίας στους πολίτες» και «Διέγερση προσώπων υπηρετούντων στο Στρατό σε παράβαση υπηρεσιακής υποχρέωσης» (συνδυαστικά οι Ν.755/1917 και Ν.5060/1931). Αφορμή το «Όχι Εμφύλιο λένε οι κάτοικοι του Δοξάτου», όπου, μεταξύ άλλων, καλούνταν οι στρατεύσιμοι να μην παρουσιαστούν. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Δράμας, Αρ. Απ.18/1947. Οι προηγούμενες δίκες του Νέου Δρόμου, ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Δράμας, Αρ. Απ.47/1946 και 51/1946.

20. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Ξάνθης, Αρ. Απ.34/1947.

21. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Σερρών, Αρ. Απ.22/1947. Η Νίκη παραπέμφθηκε πολλές φορές και στην τακτική δικαιοσύνη, το 1946-1947. Στην τελευταία παραπομπή της (αυτή τη φορά στο Έκτακτο Στρατοδικείο), ο υπεύθυνος της εφημερίδας καταδικάστηκε για «Δυσφήμιση οργάνων Δημοσίας Ασφαλείας διά του Τύπου», γιατί έγραψε σε άρθρο του τη φράση, «ο Βασιλ. Επίτροπος του Στρατοδικείου Σερρών διεπίστωσε παραβάσεις των οργάνων ασφαλείας».

22. ΔΣΑ, Έκτακτο Στρατοδικείο Δράμας, Αρ. Απ.94/1947. Το άρθρο που οδήγησε στην καταδίκη του υπευθύνου της Ανεξαρτησίας, Δ. Σβίγκα, σε φυλάκιση 5 ετών και πρόστιμο 1.000.000 δραχμών, δημοσιεύτηκε στο τελευταίο νόμιμο φύλλο της ΕΑΜικής εφημερίδας στις 23 Ιούνη 1947, με τίτλο «Συμφιλίωση και Εθνική ειρήνη», μέσα από το οποίο ασκείτο κριτική στην πολιτική της κυβέρνησης Μάξιμου στον τομέα της «δημόσιας τάξης».