Οι βόμβες Ναπάλμ στον ελληνικό Εμφύλιο

Οι αντάρτες του ΔΣΕ αλλά και οι κάτοικοι των περιοχών όπου αναπτύσσονταν οι δυνάμεις τους, είχαν γίνει τα πειραματόζωα για τα αποτελέσματα ενός φοβερού και τρομερού για εκείνη την εποχή όπλου: της βόμβας Ναπάλμ που κατέκαιγε τα πάντα που έβρισκε μπροστά του και πρωτίστως τις ανθρώπινες σάρκες.

Μετά την «επιτυχή» δοκιμή αυτής της εμπρηστικής βόμβας στην Ελλάδα του Εμφυλίου,  οι Αμερικανοί τη χρησιμοποίησαν ευρύτατα στους πολέμους της Κορέας και του Βιετνάμ. Έχει μείνει πλέον στην ιστορία η ασπρόμαυρη φωτογραφία της μικρής Βιετναμέζας Κιμ, η οποία με σοβαρά εγκαύματα στο σώμα της, έτρεχε γυμνή σε έναν δρόμο έπειτα από βομβαρδισμό με βόμβες ναπάλμ στο Τρανγκ Μπανγκ, στο νότιο τμήμα της χώρας της το 1972. Φωτογραφία που παραμένει ακόμη σαν ένα σύμβολο φρίκης.

Η ναπάλμ είναι ένα εμπρηστικό μεγίστου βαθμού καταστροφικό όπλο με κύριο συστατικό το ζελέ πετρελαίου. Αναπτύχθηκε το 1942 στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και χρησιμοποιήθηκε ευρέως σε σημαντικές πολεμικές συρράξεις όπως ο Εμφύλιος στην Ελλάδα, ο Πόλεμος της Κορέας και ο Πόλεμος του Βιετνάμ.  Αποτελείται από εύφλεκτες ουσίες (όπως βενζίνη) αναμεμειγμένες με ειδικά άλατα  που της δίνουν τη μορφή κολλώδους πηκτής (ζελέ).  Η μορφή του ζελέ είναι αυτή που κάνει τη ναπάλμ εξαιρετικά επικίνδυνη. Καθώς προσκολλάται σε αντικείμενα, δέντρα ή στο ανθρώπινο δέρμα, καίει αργά και αμείλικτα, απελευθερώνοντας εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες. Με συνέπεια να προκαλεί ακαριαίο θάνατο λόγω ασφυξίας ή φρικτά εγκαύματα τρίτου βαθμού και δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα. Λόγω της φρικτής φύσης των πληγών που προκαλεί, η χρήση της εναντίον άμαχου πληθυσμού απαγορεύτηκε το 1980 με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Συγκεκριμένα Συμβατικά Όπλα (CCW).

Η χρήση των βομβών Ναπάλμ κατά τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949) αποτέλεσε την πρώτη, μεγάλης κλίμακας, επιχειρησιακή δοκιμή αυτού του νέου όπλου σε ευρωπαϊκό έδαφος. Οι βόμβες αυτές, αμερικανικής κατασκευής, παραχωρήθηκαν στον Εθνικό Στρατό μέσω του Δόγματος Τρούμαν και έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην τελική στρατιωτική ήττα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) στα οχυρά του Γράμμου και του Βίτσι το καλοκαίρι του 1949.

Η Πρώτη Εμφάνιση (1948)

Η πρώτη, περιορισμένη χρήση ναπάλμ στην Ελλάδα έγινε στα μέσα του 1948 κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στον Γράμμο (Επιχείρηση «Κορωνίς») εναντίον των ανταρτών του ΔΣΕ. Τα αεροσκάφη Spitfire της Ελληνικής Αεροπορίας έριξαν δοκιμαστικά μικρό αριθμό εμπρηστικών βομβών. Το αποτέλεσμα δεν ήταν άμεσα καθοριστικό λόγω έλλειψης εμπειρίας στη σκόπευση, αλλά η ψυχολογική επίδραση στους αντάρτες ήταν τεράστια.

Η μαζική και απόλυτα συντονισμένη χρήση του ναπάλμ έγινε κατά την τελική κυβερνητική επίθεση, την Επιχείρηση «Πυρσός», τον Αύγουστο του 1949. Ο ΔΣΕ είχε δημιουργήσει στα βουνά ένα εξαιρετικά ανθεκτικό δίκτυο από βαθιά, ξύλινα και χωμάτινα πολυβολεία («αμπριά»), τα οποία το απλό πυροβολικό δεν μπορούσε να διατρήσει.

Τα 49 βομβαρδιστικού SB2C-5 Helldiver που παραχωρήθηκαν από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα, μαζί με τα βρετανικά Spitfires πραγματοποίησαν εκατοντάδες εξόδους. Πολλά από αυτά απογειώνονταν από την αεροπορική βάση του Σέδες στη Θεσσαλονίκη». Τα αεροσκάφη αυτά έριχναν κάθε φορά τόνους ναπάλμ. Το φλεγόμενο υγρό εισχωρούσε στα ανοίγματα των οχυρών, καίγοντας ζωντανούς τους αμυνόμενους αντάρτες ή προκαλώντας τον θάνατό τους από ασφυξία λόγω έλλειψης οξυγόνου.

Η χρήση αυτού του όπλου εξουδετέρωσε τη στατική άμυνα του ΔΣΕ στα βουνά. Οι γραμμές των ανταρτών έσπασαν, οδηγώντας στην υποχώρησή τους προς την Αλβανία και στη λήξη του Εμφυλίου.

Η περίπτωση του πιλότου Περρίκου

Η αγριότητα του όπλου προκάλεσε έντονο τρόμο. Είναι χαρακτηριστική η ιστορία του Έλληνα πιλότου της αεροπορίας, Κώστα Περρίκου (γιου του ήρωα της ΠΕΑΝ), ο οποίος αυτομόλησε με το αεροσκάφος του στη Γιουγκοσλαβία το 1949, αρνούμενος να ρίξει ναπάλμ εναντίον των συμπατριωτών του.

Η επιτυχία του ναπάλμ στην Ελλάδα διαμόρφωσε την αμερικανική στρατιωτική στρατηγική για τα επόμενα χρόνια. Το ίδιο όπλο χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια, σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, στον Πόλεμο της Κορέας και, αργότερα, στον Πόλεμο του Βιετνάμ.

Στο Βιετνάμ και την Κορέα

Νωρίτερα από την Ελλάδα, οι Αμερικανοί, στο πλαίσιο των πειραματισμών τους, είχαν δοκιμάσει έναν πρώτο τύπο της βόμβας Ναπάλμ το 1944 στα νησιά του Ειρηνικού, εναντίον των Ιαπώνων. Το εκρηκτικό μείγμα είχε δημιουργηθεί ένα περίπου χρόνο πριν, στο Χάρβαρντ. Όπως έγραψε ο Ρόμπερτ Νίερ στο  βιβλίο του  «Ναπάλμ. Μια αμερικανική βιογραφία», αρχικά η βόμβα Ναπάλμ «ξελάσπωσε» πολλές αμερικανικές μονάδες που είχαν εγκλωβιστεί στις γραμμές του εχθρού, στον Ειρηνικό και μετά στην Κορέα.

Προηγουμένως, στις 9 Μαρτίου του 1945 τα αμερικανικά βομβαρδιστικά κατέκαψαν, με βόμβες ναπάλμ το Τόκιο. Κάτι τέτοιες αποστολές στην Ιαπωνία, και μετά στην Κορέα, κατέστησαν σαφές ότι οι βομβαρδισμοί με ναπάλμ δεν ήταν «στοχευμένοι»: άμαχοι και μάχιμοι ήταν ένα για τα βομβαρδιστικά.

Στον ελληνικό εμφύλιο, η ναπάλμ χρησιμοποιήθηκε το 1948-49 – για την ακρίβεια, ένας πιο εξελιγμένος τύπος από τον αρχικό. Έλληνες πιλότοι που έριξαν ναπάλμ έχουν πει ότι το «όπλο δεν προσέφερε πολλά. Ηθελε επίπεδο έδαφος για να απλωθεί η φλόγα, όχι κατσάβραχα, όπως στη δική μας περίπτωση». Για τους αντάρτες, βέβαια, ήταν ένας εφιάλτης: ελάχιστα μέτρα από το σημείο όπου απλώνεται η φλόγα, πεθαίνεις από ασφυξία, ενώ αν το εύφλεκτο τζελ βρει δέρμα και ανεφλεγεί, για να το σβήσεις θα πρέπει να βγάλεις και το δέρμα μαζί.

Η περίπτωση του αεροπόρου Καλτσά

Κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων και των ρίψεων ναπάλμ, κάποιοι χειριστές της Πολεμικής Αεροπορίας, αρνήθηκαν να πάρουν μέρος σε αυτές τις αποστολές. Ένας από αυτούς, προκειμένου να μην γίνει αδελφοκτόνος, αυτομόλησε! Πρόκειται για τον Ιωάννη Καλτσά υπηρετούσε το 1949 ως πιλότος στην Πολεμική Αεροπορία με το βαθμό του Υποσμηναγού. Ο αδελφός του είχε περάσει στις τάξεις του Δημοκρατικού στρατού.

Στην μάχη του Γράμμου και του Βίτσι προς το τέλος των μαχών, το καλοκαίρι του 1949, ο πιλότος πήρε διαταγή να βομβαρδίσει με βόμβες “ναπάλμ” τις οχυρώσεις των μαχητών του Δ.Σ στο Γράμμο.

Στις γραμμές του και στα τμήματα του Γράμμου, βρισκόταν ο αδελφός του.
Ο Ιωάννης Καλτσάς ανέβηκε στο μαχητικό αεροπλάνο του, αμερικανικής κατασκευής και προελεύσεως, χωρίς να πει κουβέντα.
Όταν έφτασε στο σημείο που έπρεπε να αδειάσει τις “ναπάλμ”, το φορτίο θανάτου που κουβαλούσε κάτω από φτερά του, η συνείδηση του δεν του επέτρεψε να το κάνει.
Μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου πήρε την απόφαση: Να μην βομβαρδίσει τον αδελφό του. Πϊσω όμως δεν μπορούσε να γυρίσει, γιατί τον περίμενε το εκτελεστικό απόσπασμα. Έτσι έστριψε το αεροπλάνο και προσγειώθηκε σε αλβανικό έδαφος.

Ο Καλτσάς έζησε πολιτικός πρόσφυγας στην Πολωνία απ΄ όπου και επέστρεψε στην Ελλάδα μετά από πολλά χρόνια….