Από την υπόθεση Πολκ στις τηλεφωνικές υποκλοπές

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η απόφαση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Τζαβέλλα να βάλει στο «ψυγείο» την υπόθεση των τηλεφωνικών υποκλοπών, κάτι που μοιραία οδηγεί στη μη αποκάλυψη εκείνων που έδιναν τις εντολές για τις επισυνδέσεις πολιτικών, δημοσιογράφων αλλά και δικαστικών, ήρθε να μας θυμίσει κάποιες ανάλογες περιπτώσεις με το ίδιο σκεπτικό και μάλιστα τέσσερις στη σειρά, που είχε λάβει η ηγεσία του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας.

Πρόκειται για τις μεθοδευμένες απορρίψεις των αιτήσεων αναψηλάφησης του δημοσιογράφου Γρηγόρη Στακτόπουλου για την πλεκτάνη που είχε στήσει η Ασφάλεια περί δήθεν εμπλοκής του στη δολοφονία του Τζορτζ Πολκ. Κάτι που οδήγησε στον άδικο εγκλεισμό του επί δώδεκα χρόνια στις φυλακές και τον κατέστησε τον «Ελληνα Ντρέιφους».

Μεταφορά της σορού του Πολκ από το νεκροτομείο της Θεσσαλονίκης στο αεροδρόμιο

Παρά τα συντριπτικά στοιχεία που είχαν συγκεντρωθεί σε Ελλάδα και ΗΠΑ και αποδείκνυαν την αθωότητα του Στακτόπουλου και τη συνωμοσία των αρχών να του φορτώσουν ένα έγκλημα για το οποίο ήταν παντελώς άσχετος, οι τότε ηγεσίες του Αρείου Πάγου απέρριπταν τη μία μετά την άλλη τις τέσσερις αιτήσεις αναψηλάφησης που είχαν υποβάλει ο δημοσιογράφος της εφημερίδας «Μακεδονία» αλλά και η σύζυγός του. Το σκεπτικό ήταν το ίδιο ακριβώς με αυτό που επικαλέστηκε ο κ. Τζαβέλλας. Οτι, δηλαδή, τα αποδεικτικά στοιχεία που προέκυψαν για την υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων «δεν κρίνονται ως νέα και δεν δικαιολογούν την επανεκκίνηση της έρευνας».

Ο Γρηγόρης Στακτόπουλος, ακόμη και μετά την αποφυλάκισή του το 1960, δεν σταμάτησε τις προσπάθειες ανάδειξης της αθωότητάς του. Στο πλευρό του ακόμη και συντηρητικοί πολιτικοί, όπως ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, που δήλωναν ότι η εμπλοκή του Θεσσαλονικιού δημοσιογράφου ήταν «σκηνοθεσία και δικαστικό έγκλημα» και ότι οι δικαστές που τον δίκασαν «δεν ήταν παραπλανηθέντες αλλά υπήκουσαν σε ορισμένες εντολές».

Ο Στακτόπουλος (σκίτσο) ακόμη και μετά την αποφυλάκισή του δεν σταμάτησε
τις προσπάθειες ανάδειξης της αθωότητάς του

Με βάση τα συγκλονιστικά στοιχεία που το ένα μετά το άλλο προέκυπταν, η εκ νέου διερεύνηση της υπόθεσης Πολκ θα μπορούσε να φωτίσει τα αίτια που του στυγερού εγκλήματος και να οδηγήσει ενδεχομένως στους πραγματικούς δολοφόνους και τους ηθικούς αυτουργούς. Ομως κι εκεί δυστυχώς η ηγεσία του Αρείου Πάγου με τις αποφάσεις της στις τέσσερις αιτήσεις αναψηλάφησης φρόντιζε πάντα να κρατάει κλειστό τον δρόμο για την αναζήτηση της αλήθειας.

Και οδηγηθήκαμε στο να δημιουργηθεί μία ανεξιχνίαστη μέχρι σήμερα υπόθεση που θυμίζει κατασκοπευτική ιστορία του Γκράχαμ Γκριν ή του Τζον Λε Καρέ.

Οπως δηλώνει χαρακτηριστικά ο πρώην υπουργός και διαπρεπής νομομαθής, Στέλιος Παπαθεμελής, που υπερασπίστηκε τις αιτήσεις αναψηλάφησης του Γρηγόρη Στακτόπουλου στον Αρειο Πάγο: «Η ελληνική δικαιοσύνη είναι υπερήμερη απέναντι σε αυτή την περίπτωση, ενώ στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας ο Στακτόπουλος έχει δικαιωθεί, καθώς πανηγυρικά έχει κριθεί ότι ήταν παντελώς ξένος με την κατηγορία που του αποδόθηκε».

Η εμπλοκή του Θεσσαλονικιού δημοσιογράφου ήταν «σκηνοθεσία και δικαστικό έγκλημα», κατέθεταν ακόμη και συντηρητικοί πολιτικοί. Εδώ, η ταυτότητα του Πολκ

 Οι τέσσερις αιτήσεις αναψηλάφησης

Με βάση τα συγκλονιστικά στοιχεία που προέκυψαν, αυτά που η δημοσιογραφική και ιστορική έρευνα έφεραν στην επιφάνεια και όχι όσα κατασκεύασαν οι σκευωροί της δεκαετίας του ’40, με βάση και τις «ομολογίες» του Στακτόπουλου που είχαν αποσπαστεί μετά από μεσαιωνικά πολυήμερα βασανιστήρια που δεν τα χωράει ανθρώπου νους, θα έπρεπε να υπάρξει μία νέα διαδικασία όπου το δικαστήριο θα εκτιμούσε τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης. Η επανεξέταση της υπόθεσης Στακτόπουλου θα σήμαινε ταυτόχρονα και την αποκατάσταση του κύρους της ελληνική δικαιοσύνης αποδεικνύοντας παράλληλα την ανεξαρτησία της από τις άλλες δύο εξουσίες.

Δυστυχώς, οι τέσσερις αιτήσεις αναψηλάφησης της υπόθεσης Πολκ που είχαν κατατεθεί στον Αρειο Πάγο από τον Γρηγόρη Στακτόπουλο και -μετά τον θάνατό του- από τη σύζυγό του, Θεοδώρα, που θα αποδείκνυαν την αθωότητά του, πήγαν στο καλάθι των αχρήστων.

Αίτηση 1η: Υποβλήθηκε στις 29/8/1977 και στηριζόταν στην ένορκη κατάθεση που είχε κάνει στο ελληνικό προξενείο της Νέας Υόρκης ο αντισμήναρχος Τζέιμς Κέλις ότι με βάση τις έρευνές του, τον Πολκ δολοφόνησαν Ελληνες ακροδεξιοί παρακρατικοί. Την αίτηση απέρριψε ο Αρειος Πάγος με το σκεπτικό ότι «ούτος (ο Στακτόπουλος) ηρέμως, ψυχραίμως, με διαύγεια σκέψεως ομολόγησε τα πάντα με εκπλήσσουσαν φραστικήν ευχέρειαν…»

Αίτηση 2η: Κατατέθηκε στις 12/3/1999 με βάση αποδεικτικά στοιχεία που είχαν δημοσιευθεί στις εφημερίδες «Τα Νέα» και «Καθημερινή» ότι ο Αδάμ Μουζενίδης, που φερόταν ως ένας από τους δύο δολοφόνους του Πολκ, είχε σκοτωθεί τουλάχιστον ένα μήνα πριν σε αεροπορικό βομβαρδισμό στο Πάικο. Η απόφαση του Αρείου Πάγου, ίδια με την προηγούμενη.

Αίτηση 3η: Προσκομίστηκε στις 9/12/2002 και στηριζόταν στις αποκαλύψεις του γνωστού Αμερικανού συγγραφέα Ηλία Βλάντον, ο οποίος, έπειτα από έρευνες στα αρχεία της CIA, αποδείκνυε ότι οι δολοφόνοι του Πολκ ήταν Ελληνες παρακρατικοί που είχαν ενεργήσει για λογαριασμό πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων που λυμαίνονταν την αμερικανική βοήθεια προς την Ελλάδα.

Αίτηση 4η: Υποβλήθηκε στις 16/3/2006, βασιζόμενη κυρίως στα στοιχεία που είχαν δει το φως της δημοσιότητας για τα βασανιστήρια στα οποία είχε υποβληθεί ο Στακτόπουλος για να «ομολογήσει» ενοχή αλλά και αποδείξεις ότι ο Βαγγέλης Βασβανάς την εποχή που είχε διαπραχθεί το έγκλημα, για το οποίο κατηγορούνταν ως φυσικός αυτουργός, βρισκόταν αποδεδειγμένα μακριά από τη Θεσσαλονίκη. Με τον ίδιο τον Βασβανά, που ζούσε τότε ως πολιτικός πρόσφυγας στο εξωτερικό, να ζητά την επιστροφή του στην Ελλάδα για να αποδείξει τη σκευωρία και τις ελληνικές αρχές να του το αρνούνται.

Ο Γρηγόρης Στακτόπουλος, μιλώντας λίγο πριν από τον θάνατό του, έλεγε, με το δίκιο του: «Το ότι δεν έχω δικαιωθεί ακόμη αυτό αποτελεί απόδειξη της καταπτώσεως της ελληνικής δικαιοσύνης. Οι Γάλλοι τον Ντρέιφους, κατόπιν προσπαθειών του Ζολά, τον αθώωσαν και τον αποκατέστησαν. Δυστυχώς οι δικές μου αιτήσεις για την αναθεώρηση της δίκης απορρίφθηκαν από τον Αρειο Πάγο. Αν και έχει αποδειχθεί πλέον ότι έχω τόση ανάμειξη σε αυτή την υπόθεση, όση είχε και ο Πατριάρχης Αντιοχείας».

Υπάρχει ένα μεγάλο αναπάντητο ερώτημα στην υπόθεση Πολκ. Γιατί λοιπόν η δικαιοσύνη αρνήθηκε να πράξει το καθήκον της και με την αναψηλάφηση της δίκης να διορθώσει ένα δικό της λάθος τόσα χρόνια μετά; Ισως εκείνοι οι ανώτατοι δικαστές να φοβήθηκαν ότι η αποδοχή μίας τέτοιας αίτησης θα σήμανε την αναμόχλευση μίας χρονικής περιόδου της ελληνικής ιστορίας που κάθε άλλο παρά επιθυμητή θα μπορούσε να θεωρηθεί, δεδομένου ότι η αναψηλάφηση θα μπορούσε να δράσει αλυσιδωτά και για άλλες υποθέσεις της συγκεκριμένης περιόδου που υπήρξαν «ύποπτες» για δικαστική πλάνη, πράγμα που θα ήταν πλήγμα για το γόητρο της ελληνικής δικαιοσύνης.

Και μόνο την υπόθεση Νικηφορίδη να θυμηθούμε, όπου ένας 23χρονος νέος καταδικάστηκε δις σε θάνατο και εκτελέστηκε με την κατηγορία ότι είχε διαπράξει το... μεγάλο έγκλημα να συγκεντρώνει υπογραφές για την Ειρήνη, επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές.

Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών το Σαββατοκύριακο 9-10 Μαίου 2026