Όταν φυλακίζονταν στο Γεντί Κουλέ οι «κόκκινοι» στρατιώτες

Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε στο "Ριζοσπάστης" με τη λεζάντα: "Οι 17 φαντάροι της Θεσσαλονίκης που καταδικάστηκαν σε 53 χρόνια φυλακή για την αντιμιλιταριστική τους δράση στις 5-7-1925

Του Σπύρου Κουζινόπουλου

Στο Γεντί Κουλέ θα μεταφερθούν ομαδικά τον Μάρτιο του 1925 και θα φυλακιστούν αρκετοί στρατιώτες που υπηρετούσαν στον Όρχο Αεροπορίας του Σέδες, μετά από έναν εφιάλτη που έζησαν στο εκεί στρατιωτικό αεροδρόμιο όταν συνελήφθησαν μετά από ψευδείς και τερατώδεις αναπόδεικτες καταγγελίες σε βάρος τους. 

Τα γεγονότα ξεκίνησαν όταν μέλη της κομμουνιστικής νεολαίας ΟΚΝΕ σκόρπισαν στους χώρους του στρατοπέδου προκηρύξεις στις οποίες αναγράφονταν σειρά αιτημάτων με κυριότερο τη μείωση της στρατιωτικής θητείας στους 12 μήνες, δεδομένου ότι υπηρετούσαν ακόμη στο στρατό φαντάροι της κλάσης του 1923, υπηρετούσαν δηλαδή πάνω από δύο χρόνια και μερικοί μάλιστα από αυτούς είχαν πάρει μέρος και στη Μικρασιατική εκστρατεία. Οι προκηρύξεις χαρακτηρίστηκαν “αντεθνικές” διενεργήθηκαν ανακρίσεις και στις 7 Φεβρουαρίου συνελήφθησαν  στον όρχο 70 στρατιώτες, ενώ οι συλλήψεις συνολικά στη Θεσσαλονίκη ήταν 154 φαντάρων, δεδομένου ότι έγιναν επίσης 40 συλλήψεις στο πυροβολικό, 25 στο πεζικό, 10 στο τάγμα των γεφυροποιών, 5 στη φρουρά κ.α.  1   

Οι συλλήψεις έγιναν με την ψευδή και αστήρικτη κατηγορία ότι οι συλληφθέντες διατηρούσαν μυστικά στον όρχο αεροπορίας του Σέδες πομπό ασυρμάτου με τον οποίο είχαν επαφή με τον Ρωσικό “Κόκκινο Στρατό” και ότι ετοίμαζαν... “σοβιετική επανάσταση” στην Ελλάδα. Όπως έγραφαν για τους κατηγόρους τους, με επιστολή προς τον τύπο οι συλληφθέντες στρατιώτες, επρόκειτο για «μωρά και ηλίθια κατηγορία. Με την αρρωστιάρικη φαντασία τους είναι ικανοί όλα να τα φανταστούν. Και είναι ικανοί όλες τις φαντασίες τους να τις θεωρούν για πραγματικότητες. Όργανα μιας εκφυλισμένης τάξης, εκφυλισμένοι κι αυτοί και δειλοί, δε διστάζουν να δημιουργήσουν αληθινές τερατολογίες, να τις διατυπώσουν στο χαρτί και έπειτα με ανδρεία Δονκιχωτών ηρώων να επιτεθούν κατά των θυμάτων τους, όταν αυτά είναι ανίκανα για κάθε αντίσταση». 2

Όλοι οι συλληφθέντες υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια από τον λοχαγό Γ. Θέμελη και τον υπολοχαγό Καραμήτσο για να “ομολογήσουν” και επί μέρες γνώριζαν το μαρτύριο του φάλαγγα, με χτυπήματα στα πέλματα, καθώς και χτυπήματα στο σώμα με βούρδουλα, μπήξιμο αγκίδων κάτω από τα νύχια κ.α. Στις 4 Μαρτίου 1925 από τους 70 απολύθηκαν οι 60 συλληφθέντες και οι υπόλοιποι στάλθηκαν στο Φρουραρχείο όπου ήδη 40 στρατιώτες από τα υπόλοιπα σώματα κρατούνταν και βασανίζονταν φριχτά. Ένα από τα βασανιστήρια ήταν το μαρτύριο της σιδηράς στεφάνης, που την έσφιγγαν με κοχλία που πίεζε τους κροτάφους και το μέτωπο κάτω από αφόρητους πόνους.  3

Μία εβδομάδα μετά, στις 11 Μαρτίου, οι 50 συλληφθέντες στρατιώτες μεταφέρθηκαν στις φυλακές Επταπυργίου όπου την επόμενη μέρα μετέβησαν οι Θεμελής, Καραμήτσος μαζί με τρεις αξιωματικούς και έναν λοχία που πρωτοστάτησαν σε ένα νέο κύκλο βασανιστηρίων με χτυπήματα στο σώμα με σιδερένια βέργα. Για ψυχολογικη πίεση ο κάθε βασανισμός γινόταν μπροστά στους κρατούμενους με απειλές ότι θα υποστούν την ίδια μεταχείριση. Όπως έγραψε αργότερα με επιστολή του ένας από τους βασανιζόμενους, ο Γ. Παπαδημητρίου "οι δήμιοι μας φωνάζανε έναν-έναν έξω από τα κάγκελα. Ξεγυμνώνανε αυτόν που είχαν έξω και τον αφήνανε μόνο με την περισκελίδα. Ύστερα τον ξαπλώνανε και τους χτυπάγανε με ένα βαρύ σίδερο μέχρι αναισθησίας. Βλέπαμε μπροστά μας να τσακίζονται και να σπαρταρούν από το βασανιστήριο οι σύντροφοί μας και δεν μπορούσαμε να τους υπερασπιστούμε. Όλοι μας σχεδόν υποστήκαμε την κτηνωδία αυτή”.  4

Ένας από τους στρατιώτες, ο Δράκος, πέθανε λίγο αργότερα εξ αιτίας των βασανιστηρίων. Στη δίκη, που έγινε στις 4 και 5 Ιουλίου 1925, παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξε το παραμικρό αποδεικτικό στοιχείο σε βάρος τους, 34 δικαζόμενοι φαντάροι καταδικάστηκαν σε ποινές κάθειρξης από 2 έως 4 χρόνια και κλείστηκαν στη φυλακή. 5

Εκτός από τους στρατιώτες, θα συναντήσουμε έγκλειστο στο Γεντί Κουλέ στα τέλη Ιανουαρίου 1925 και τον χωροφύλακα Λάμπρο Καϊσίμη, μετά την καταδίκη του από το στρατοδικείο Θεσσαλονίκης σε τρίμηνη φυλάκιση με την κατηγορία ότι διένειμε στους συναδέλφους του, στον αστυνομικό σταθμό Κουλακιάς (Χαλάστρας) όπου υπηρετούσε προκηρύξεις της φιλοκομμουνιστικής Ομοσπονδίας Παλαιών Πολεμιστών και Θυμάτων Πολέμου που καλούσαν σε αντίδραση κατά του καθεστώτος.  6

 

Τα στοιχεία προέρχονται από το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1.     Αλέξανδρος Δάγκας, Η περιφέρεια Θεσσαλονίκης στον 20ο αιώνα, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2010, σ. 492

2.     Εφημερίδα Ριζοσπάστης, 4 Ιουλίου 1929.

3.     Αλέξανδρος Δάγκας, Η περιφέρεια Θεσσαλονίκης, ό.π., σ. 492-493.

4.     Εφημερίδα Ριζοσπάστης, 6 Ιουλίου 1929.

5.     Αλέξανδρος Δάγκας, Η περιφέρεια Θεσσαλονίκης, ό.π., σ. 493.

6.     Εφημερίδα Μακεδονία, 30 Ιανουαρίου 1925.