Αλέκος Κωνσταντινίδης, ο Καλαμαριώτης ήρωας

Ένας από τους 200 φυλακισμένους στην Ακροναυπλία κομμουνιστές που εκτελέστηκαν από τους Ναζί με τους "200" στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Πρωτομαγιά σήμερα, μέρα της παγκόσμιας εργατιάς και ο νους μας πάει 82 χρόνια πίσω, στη ματωμένη Πρωτομαγιά του 1944, όταν οι Γερμανοί Ναζί εκτελούσαν στο Σκοπευτήριο Καισαριανής τους 200 ήρωες κομμουνιστές, με μόνο έγκλημα ότι ήταν πιστοί στις ιδέες και τα ιδανικά τους. Στους 200 ήρωες, συμπεριλαμβάνονταν και ο Καλαμαριώτης αγωνιστής Αλέξανδρος Κωνσταντινίδης, ένας από τους 17 Θεσσαλονικείς και 50 συνολικά Βορειοελλαδίτες που στήθηκαν εκείνη τη μέρα στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Ο Αλέκος, είχε γεννηθεί στο Βατούμ της Ρωσίας και  ήταν ένα από τα έξι συνολικά παιδιά του υποδηματοποιού Νικόλαου Κωνσταντινίδη. Γιός, μαζί με τους Γρηγόρη και Μιχάλη της μητέρας του Γαλήνης. Και όταν αυτή απεβίωσε, ο πατέρας του ξαναπαντρεύτηκε παίρνοντας ως σύζυγο την Αθηνά, από την οποία απέκτησε άλλα τρία παιδιά, τον Ιωάννη, τη Σοφία και τη Γαλήνη.

Το 1919 η οικογένεια ήρθε από το Βατούμ στην Ελλάδα, μαζί με χιλιάδες ακόμη Έλληνες του Πόντου και εγκαταστάθηκε στην Καλαμαριά, σε ένα ταπεινό προσφυγικό σπίτι, στην οδό Κομνηνών 36.

Ο νεαρός Αλέκος, που ως μηχανικός άρχισε να εργάζεται στο Δήμο Θεσσαλονίκης, άτομο προοδευτικό και με ανησυχίες, γρήγορα ασπάζεται τις κομμουνιστικές ιδέες, γίνεται μέλος του ΚΚΕ και πολύ σύντομα αναδεικνύεται σε Γραμματέα της Οργάνωσης Καλαμαριάς. Όπως τον περιγράφει ο ανεψιός του, Γιώργος Κωνσταντινίδης «ήταν πράος, ήρεμος, γλυκομίλητος, έτοιμος να γίνει θυσία για τον συνάνθρωπό του».

Στα γεγονότα του Μάη 1936

Στα γεγονότα του Μάη του 1936, που οδήγησαν στο αιματοκύλισμα των απεργών εργατών της Θεσσαλονίκης, ο Αλέξανδρος Κωνσταντινίδης θα πάρει ενεργά μέρος, αποκρούοντας ως επικεφαλής των Καλαμαριωτών εργαζομένων τις δολοφονικές επιθέσεις των αστυνομικών οργάνων που είχαν οδηγήσει στη δολοφονία των 12 απεργών και το σοβαρό τραυματισμό εκατοντάδων άλλων, αλλά και τη συναδέλφωση λαού και στρατού.

Αυτός ήταν και ο λόγος της σύλληψής του, αμέσως μετά την κήρυξη της δικτατορίας της 4^ης Αυγούστου 1936, της εκτόπισής του σε ξερονήσια του Αιγαίου και του εγκλεισμού του στην Ακροναυπλία, αμέσως μόλις άρχισε να λειτουργεί αυτό το φοβερό κάτεργο το 1937. Και έκτοτε, επί οκτώ χρόνια και μέχρι την εκτέλεσή του, δεν θα γευθεί ποτέ ξανά το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας.

Σύμφωνα πάντα με τον ανεψιό του, ο Αλέκος Κωνσταντινίδης ήταν από τους πρώτους φυλακισμένους στην Ακροναυπλία κομμουνιστές που είχαν ζητήσει να πάνε στο μέτωπο και να πολεμήσουν για την απόκρουση της επίθεσης του φασίστα Μουσολίνι κατά της χώρας. Με το δικτατορικό καθεστώς Μεταξά όχι μόνο να απορρίπτει το αίτημά τους, αλλά αμέσως μετά την είσοδο των Γερμανών, η «ελληνική» διοίκηση να τους παραδίδει σιδηροδέσμιους στους κατακτητές. Για να καταλήξουν στο χιτλερικό στρατόπεδο του Χαϊδαρίου και από εκεί, την Πρωτομαγιά του 1944 στο γερμανικό εκτελεστικό απόσπασμα στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Και ο Αλέξανδρος, που λόγω της συμμετοχής του στους κοινωνικούς αγώνες, αλλά και των διώξεων που υπέστη δεν είχε προλάβει να παντρευτεί, ήταν τότε ηλικίας 40 ετών.

Η ληξιαρχική πράξη του Δήμου Καισαριανής αναφέρει ως αιτία θανάτου ότι
"επήλθεν εξ εκτελέσεως παρά των Γερμανικών αρχών κατοχής

Ληξιαρχική πράξη θανάτου

Σε μία ληξιαρχική πράξη θανάτου, που είχε εκδοθεί από το Δήμο Καισαριανής δύο χρόνια μετά την εκτέλεση και συγκεκριμένα στις 22 Οκτωβρίου 1946, αναφέρεται ότι μετά από πιστοποίηση του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, «ο θάνατος επήλθεν εξ εκτελέσεως παρά των Γερμανικών αρχών Κατοχής». Ενώ και στην οικογενειακή μερίδα της οικογένειας Κωνσταντινίδη που τηρείται στο Δήμο Καλαμαριάς, αναγράφεται, μετά από υπεύθυνη δήλωση στις 2-6-1961 της Γαλήνης Κωνσταντινίδου, ότι «ο Αλέξανδρος Κωνσταντινίδης του Νικολάου και της Γαλήνης «εφονεύθη εν Χαϊδαρίω υπό Γερμανών το 1944, άγαμος ών».

Περισσότερα για τους εκτελεσμένους την Πρωτομαγιά 1944 στο Σκοπευτήριο Καισαριανής Θεσσαλονικείς και τους άλλους Βορειοελλαδίτες, μπορεί να βρει κανείς στους παρακάτω συνδέσμους:

https://farosthermaikou.blogspot.com/2026/04/blog-post_18.html

https://farosthermaikou.blogspot.com/2026/04/200.html

https://farosthermaikou.blogspot.com/2026/03/36.html

https://farosthermaikou.blogspot.com/2026/03/49.html#more

https://farosthermaikou.blogspot.com/2026/02/blog-post_27.html

https://farosthermaikou.blogspot.com/2026/02/200_18.html

https://farosthermaikou.blogspot.com/2026/02/16-200.html

https://farosthermaikou.blogspot.com/2018/02/1937.html