Η αιματοβαμμένη ιστορία του Λευκού Πύργου ο οποίος μέχρι το 1882 λειτουργούσε ως φυλακή και τόπος εκτελέσεων, αποκαλούνταν δε «Κανλή Κουλέ», δηλαδή «Πύργος του Αίματος».
Πριν αρχίσει το Επταπύργιο να λειτουργεί ως κάτεργο κράτησης και τόπος εκτελέσεων, μία από τις πολλές φυλακές που χρησιμοποιούσαν οι οθωμανικές Αρχές, ήταν και το τοπόσημο της Θεσσαλονίκης, ο Λευκός Πύργος. Εδώ φυλακίζονταν κυρίως οι βαρυποινίτες και στις πολεμίστρες του γίνονταν οι εκτελέσεις των μελλοθάνατων. Το αίμα των εκτελεσμένων έρρεε, γι’ αυτό και είχε αποκληθεί «Κανλή Κουλέ», δηλαδή «Πύργος του Αίματος»1.
Ένα διήγημα εμπνευσμένο από τη συγκλονιστική ιστορία δύο μελλοθάνατων κοριτσιών που περίμεναν για καιρό την εκτέλεσή τους στις φυλακές του Γεντί Κουλέ φορώντας νυφικό φόρεμα
Μετά από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων και απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού
Συμπληρώθηκαν στις 3 και 4 Αυγούστου 2026 ακριβώς 83 χρόνια από την θυσία 27 Νιγριτινών στο βωμό της δημοκρατίας και της ελευθερίας του τόπου αυτού. Με στενοχωρεί το γεγονός πως τέτοια δραματικά ιστορικά γεγονότα, ορόσημα, σαν αυτό ξεχάστηκαν ακόμη και για πολλούς από τους απογόνους των θυσιασθέντων.
Η Κούλα Ελευθεριάδου διακρίθηκε για τον ηρωισμό και την παλικαριά της όταν στις 26 Οκτωβρίου 1943 η νεοσύστατη ακόμη τότε ΕΠΟΝ και το ΕΑΜ Νέων οργάνωσαν διαδήλωση εκατοντάδων νέων στους κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης, για να γιορτάσουν την 31η επέτειο απελευθέρωσης της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό ● Το ανώμαλο μεταπελευθερωτικό καθεστώς, αντί να τιμήσει την ηρωίδα της Αντίστασης, συλλαμβάνει την Κούλα Ελευθεριάδου τον Ιανουάριο του 1947 και την παραπέμπει στο Εκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης τέσσερις μήνες αργότερα, με την κατηγορία της «στρατολόγου συμμοριτών» χωρίς στοιχεία.
Η θυσία για την πατρίδα του ήρωα της Εθνικής Αντίστασης Χρήστου Ευστρατιάδη
 |
| Κρατούμενοι στο Γεντί Κουλέ την περίοδο του μεσοπολέμου στο προαύλιο της φυλακής |
Στη διάρκεια των τρεισήμισι ετών της Ναζιστικής σκλαβιάς της πατρίδος μας, υπήρξαν δεκάδες και εκατοντάδες αγωνιστές της Αντίστασης που δεν δείλιασαν, δεν δίστασαν να θυσιαστούν, να στηθούν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα υπερασπιζόμενοι το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας. Μία από τις ηρωϊκές αυτές περιπτώσεις ήταν και του 26χρονου οικονομολόγου Χρήστου Ευστρατιάδη που η θυσία του στις 5 Δεκεμβρίου 1942, ενέπνευσε τους νέους και τις νέες της υπόδουλης στους Ναζί Μακεδονίας τα επόμενα χρόνια της Κατοχής.
H μαρτυρία ενός ιερέα που παρίστατο στις εκτελέσεις οδήγησε στον ακριβή καθορισμό του "συνήθη τόπου" όπου τουφεκίζονταν οι πολιτικοί κρατούμενοι
 |
| Αεροφωτογραφία του "συνήθη τόπου εκτελέσεων" και στο βάθος το Γεντί Κουλέ από όπου μεταφέρονταν οι μελλοθάνατοι. Την περίοδο του Εμφυλίου η περιοχή ήταν ακατοίκητη και τα κοντινότερα σπίτια βρίσκονταν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου |
Οι ομαδικοί τάφοι των εκτελεσμένων κομμουνιστών του Γεντί Κουλέ, εντοπίστηκαν όπως είναι γνωστό στο πάρκο της Εθνικής Αντίστασης Συκεών, τριγύρω από το αφιερωμένο στο αντιστασιακό έπος μνημείο που υπάρχει στο κέντρο της μικρής πλατείας, στη συμβολή των οδών Κανάρη, Σολωμού και Μιαούλη στις Συκιές Θεσσαλονίκης. Η επιλογή του χώρου δεν ήταν τυχαία. Καθώς δεκαετίες τώρα υπήρχαν πληροφορίες ότι στην περιοχή εκείνη, σε κοντινή απόσταση από το Επταπύργιο, ήταν «ο συνήθης τόπος εκτελέσεων» των μελλοθάνατων κρατούμενων στο κάτεργο αυτό που υπήρξε μια από τις χειρότερες φυλακές από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους.
Η αγωνία των παιδιών των μελλοθάνατων στο Γεντί Κουλέ πολιτικών κρατουμένων
Από την άνοιξη έως το καλοκαίρι, έξω από τη φυλακή του Γεντί Κουλέ «...είναι κάτι αγριόχορτα που έχουν κάτι σαν στάχυα πάνω. Κόβεις ένα και το βάζεις πάνω στο χέρι σου. Το χτυπάς με το άλλο... και αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή...».1
 |
| Το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης με πρόεδρο τον ταγματάρχη Δρομάζο που καταδίκασε σε θάνατο τον 25χρονο λεμβούχο από την Αγ. Τριάδα |
Η θανατική καταδίκη από το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης και εν συνεχεία η εκτέλεση ενός 25χρονου παλληκαριού από την παραλιακή κοινότητα της Αγίας Τριάδας Θεσσαλονίκης, μόνο και μόνο επειδή δεν είπε μία μόνο λέξη: «αποκηρύσσω». Ήταν ένας από τους 400 εκτελεσμένους πίσω από το Γεντί Κουλέ τα πέτρινα χρόνια του εμφυλίου, όπου οι πολιτικοί κρατούμενοι αλέθονταν από την κρεατομηχανή του επίσημου κράτους.
 |
| Ομαδική δίκη στο Έκτακτο Στρατοδικείο Σερρών103 ανταρτών του ΔΣΕ που είχαν συλληφθεί μετά τις μάχες της Βροντούς. Όρθιος ο Βασιλικός Επίτροπος Ν. Μπούτος ζητάει θανατική καταδίκη υπό το βλέμα των στρατοδικών |
Άγνωστα στοιχεία για τις εκτελέσεις στον πολύπαθο νομό κατατέθηκαν από τον ιστορικό και συγγραφέα Νίκο Σαλπιστή στην παρουσίαση του βιβλίου "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης" στην Κατερίνη
Όπως πληροφορούμαστε από δημοσιεύματα, βρέθηκαν μέχρι τώρα, από τον Νοέμβριο του 2024 στο χώρο πίσω από το Γεντί Κουλέ, έξι ομαδικοί τάφοι όπου είχαν παραχωθεί 47 από τους συνολικά τετρακόσιους εκτελεσμένους πολιτικούς κρατούμενους της περιόδου 1946-1949 κατά την οποία συνεχίζονταν στη χώρα ο αιματηρός Εμφύλιος πόλεμος.
 |
| Πoλιτικές κρατούμενες στο Γεντί Κουλέ οδηγούνται σε δίκη στο Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης. Μία μωρομάνα (πρώτη δεξιά) θα κάτσει στο εδώλιο κρατώντας στην αγκαλιά το νεογέννητο παιδί της |
Είναι συγκινητική η περίπτωση της Σεβαστής Θεοφανίδου η οποία παρέμεινε επί πολλούς μήνες με πολύ υψηλό το ηθικό ως μελλοθάνατη στο Γεντί Κουλέ, ντυμένη νύφη κάθε φορά που της ανακοίνωναν ότι πρόκειται να εκτελεστεί. Για ένα λάθος των δεσμοφυλάκων, πήγε στον Άδη και ξαναγύρισε για να πάρει τη θέση της στο ραντεβού με τον Χάρο, φορώντας κι αυτή το νυφικό φόρεμα μία άλλη μελλοθάνατη συγκρατούμενή της.
