Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 2020

Ειρήνη Γκίνη: Η πρώτη εκτελεσμένη γυναίκα στον Εμφύλιο

Tα χαράματα της 26ης Ιουλίου 1946 οδηγούνταν στο εκτελεστικό απόσπασμα, στα Γιαννιτσά, επτά αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και ανάμεσά τους η 24χρονη σλαβομακεδόνισσα δασκάλα, Ειρήνη Γκίνη  δασκάλα. Επρόκειτο για την πρώτη εκτέλεση γυναίκας στην περίοδο του αδελφοκτόνου Εμφυλίου Πολέμου, μετά την ψήφιση των «έκτακτων μέτρων», που είχαν υιοθετηθεί στις 18 Ιούνη 1946, με το περιβόητο "Γ' ψήφισμα", το οποίο προέβλεπε την ίδρυση Εκτάκτων Στρατοδικείων. 



Η περίπτωση εκτέλεσης της Ειρήνης Γκίνη, είχε απασχολήσει τη Βουλή των Ελλήνων κατά την συζήτηση, πέρσι τέτοιο καιρό, για την ψήφιση της "Συμφωνίας των Πρεσπών" και μάλιστα είχαν αναφερθεί σ' αυτή τόσο ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας αλλά και αρκετοί βουλευτές. Ποιά ήταν όμως η αγαπητή εξαιρετικά σε όλο το νομό Πέλλας νεαρή δασκάλα που πέθανε ζητωκραυγάζοντας για τη Δημοκρατία, την Ελλάδα και το κόμμα της, το ΚΚΕ;


Η Ειρήνη Γκίνη (ή Μίρκα Γκίνοβα) γεννήθηκε το 1923 στο χωριό Ξανθόγεια του νομού Πέλλας. Οι γονείς της ήταν φτωχοί αγρότες . Μεγάλωσε μέσα σε δύσκολες συνθήκες, ορφανή από μητέρα από πολύ μικρή ηλικία, αλλά κατάφερε να σπουδάσει στο διδασκαλείο νηπιαγωγών της Καστοριάς από όπου αποφοίτησε το 1939, όμως η δικτατορία Μεταξά δεν την διόριζε για αρκετό καιρό λόγω της καταγωγής της. Τοποθετήθηκε τελικά ως νηπιαγωγός/δασκάλα σε σχολεία του νομού Πέλλας λίγο πριν ξεσπάσει η ιταλική επίθεση του Μουσολίνι κατά της χώρας μας.. 


Η δράση της στην Εθνική Αντίσταση
Στη διάρκεια της ναζιστικής Κατοχής, η Ειρήνη εντάχθηκε αρχικά στην ΟΚΝΕ και την ΕΠΟΝ και το καλοκαίρι του 1943 έγινε μέλος του ΚΚΕ. Στη συνέχεια, ανέλαβε δράση στον ΕΛΑΣ και σύμφωνα με ορισμένες πηγές πολέμησε στις αρχές Αυγούστου 1944, στην περίφημη μάχη των ανταρτικών δυνάμεων στα στενά του Μουχαρέμ Χάνι, βόρεια της Έδεσσας, ανάμεσα στα βουνά Καϊμακτσαλάν και Βέρμιο, όπου ο ΕΛΑΣ εξουδετέρωσε 640 γερμανο-ιταλούς φασίστες εισβολείς και ντόπιους συνεργάτες τους, ενώ εκατοντάδες ήταν οι τραυματίες και πάνω από 270 οι αιχμάλωτοι.
Μετά την απελευθέρωση από τους κατακτητές, η Γκίνη συνέχισε τους αγώνες για την εδραίωση της ελευθερίας του ελληνικού λαού και τον Μάρτιο του 1945 εντάχθηκε στην ΤΟΜΟ (Μυστική Απελευθερωτική Μακεδονική Οργάνωση) που δημιουργήθηκε στην Έδεσσα, με σκοπό την προστασία του σλαβομακεδονικού πληθυσμού από τη Λευκή Τρομοκρατία των φιλο-βασιλικών και φασιστικών στοιχείων. Αργότερα, στην ιδρυτική διάσκεψη του ΝΟΦ (σλαβομακεδονική εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση) που ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1945 απορρίπτοντας τη Συμφωνία της Βάρκιζας, η νεαρή δασκάλα εκλέχτηκε μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου ενώ αναδείχτηκε και σε δραστήριο στέλεχος της οργάνωσης "Αντιφασιστικό Μέτωπο Γυναικών".
Τη συνέλαβαν χωροφύλακες το καλοκαίρι του 1946, στο δάσος της Έδεσσας, όπου κρύβονται η μικρή ανταρτοομάδα του Καϊμακτσαλάν, που αποτελούνταν κυρίως από καταδιωκόμενους αγωνιστές. Με πληγές σε όλο της το κορμί οι διώκτες της, αφού της ξερίζωσαν τα μαλλιά, τη διαπόμπευσαν στους δρόμους της Έδεσσας. 
Στις 25 Ιουλίου 1946 η Ειρήνη Γκίνη μαζί με τους 6 συντρόφους της που είχαν συλληφθεί μαζί, πέρασαν με συνοπτικές διαδικασίες από το Έκτακτο Στρατοδικείο Γιαννιτσών  και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Ενδεικτικό του κλίματος κάτω από το οποίο έγινε η διεξαγωγή της δίκης, είναι και το γεγονός ότι οι τρεις συνήγοροι υπεράσπισης των κατηγορουμένων, αποχώρησαν από τη διαδικασία, καταγγέλοντας ότι δεν τους επιτράπηκε να εξετάσουν μάρτυρες υπεράσπισης και ότι εμποδίστηκαν να ασκήσουν το υπερασπιστικό τους δικαίωμα.  

Αγώνας κατά των αυτονομιστών
Σύμφωνα με την ΕΑΜική εφημερίδα της Θεσσαλονίκης Ελευθερία, η Γκίνη στην απολογία της είπε ότι είναι στέλεχος του ΚΚΕ και του ΝΟΦ και ότι όχι μόνο δεν είχε καμία σχέση με αυτονομιστικές κινήσεις, αλλά αντίθετα αγωνίζεται κατά των αυτονομιστικών ραδιουργιών που υποκινούν οι Άγγλοι. Μάλιστα, όπως αποκαλύφθηκε στη δίκη, η 24χρονη δασκάλα πολέμησε σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής με αυτοθυσία και ηρωϊσμό τους συνεργαζόμενους με τους Ναζί, Οχρανίτες του Κάλτσεφ.
Με βάση εκείνη την επονείδιστη απόφαση του Εκτάκτου Στρατοδικείου, τα χαράματα της  26ης Ιουλίου 1946, οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, έξω από τα νεκροταφεία των Γιαννιτσών οι:
-Γεώργιος Μουστάκης, 35 χρόνων, από την πλαγιά Παιονίας
-Παναγιώτης Περτσεμλής, 35 χρόνων από την Έδεσσα
-Θεόδωρος Μιχαήλ, 25 χρόνων από τα Βρεττά Πέλλας
-Δημήτριος Λίμπας, 40 χρόνων από τον Άγρα Πέλλας
-Χρήστος Στογιάννης, 45 χρόνων από την Έδεσσα
-Γεώργιος ΠρόΪος, 29 χρόνων από την Έδεσσα
-Ειρήνη Γκίνη 24 χρόνων.
Ήταν η πρώτη επίσημη εκτέλεση που εγκαινιαζόταν ύστερα από την ψήφιση των «έκτακτων μέτρων», που είχαν υιοθετηθεί στις 18 Ιούνη 1946, με το περιβόητο "Γ' ψήφισμα", το οποίο προέβλεπε την ίδρυση Εκτάκτων Στρατοδικείων και καθόριζε ποινές θανάτου σε όποιον «στασίαζε», με σκοπό «να αποσπαστεί μέρος της ελληνικής επικράτειας», ενώ προέβλεπε μια σειρά κατασταλτικά μέτρα και απαγορεύσεις.  Με εκείνο το "Γ΄ Ψήφισμα", πήρε αμέσως μπροστά η βιομηχανία των Εκτάκτων Στρατοδικείων, τα οποία οδήγησαν εκατοντάδες δημοκρατικούς πολίτες στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Η ανταπόκριση του Κώστα Δημάδη και το χρονογράφημα του Απ. Σπήλιου
Όπως αναφέρονταν στο τηλεγράφημα του ανταποκριτή του Ριζοσπάστη στη Θεσσαλονίκη, Κώστα Δημάδη, του κατοπινού επί δεκαετίες διευθυντή της εφημερίδας Μακεδονία :
"Η Ειρήνη Γκίνη όταν της ανακοινώθηκε ότι θα εκτελεστεί, πλύθηκε και χτενίστηκε, έτοιμη να αντιμετωπίσει το απόσπασμα. Κανένας από τους επτά δεν δέχτηκε να του δέσουν τα μάτια. Όλοι βάδισαν στον τόπο της εκτέλεσης τραγουδώντας τραγούδια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. ΟΙ τελευταίες τους λέξεις ήταν "Ζήτω η Δημοκρατία", "Ζήτω το ΚΚΕ", "Κάτω ο φασισμός"
Εφημερίδα Αθηνών Ελευθερία 27 Ιουλίου 1946
Την επόμενη ημέρα, στο καθημερινό χρονογράφημά του στη στήλη "Σφυριές" που διατηρούσε στην ίδια εφημερίδα ο Απόστολος Σπήλιος, σημείωνε μεταξύ των άλλων:
"Λίγα λουλούδια σύντροφοι σήμερα. Λίγα λουλούδια άσπρα και δροσερά σαν τα νιάτα της, τα 24 χρόνια της μικρής δασκαλίτσας. Της μικρής δασκαλίτσας και της πολύ μεγάλης συντρόφισσας που χάσαμε. Και σκύψτε το κεφάλι και σφίξτε τις γροθιές και ψιθυρίστε τα λόγια που λένε οι κομμουνιστές, οι επαναστάτες, όλοι οι τίμιοι άνθρωποι αυτού του κόσμου όπου γης: Στέκουν και πέφτουν. Πέφτουν αλλά δεν γονατίζουν μπροστά σε βία καμία...." 

To επίγραμμα
Μετά το θάνατό της γράφτηκε προς τιμή της τούτο το επίγραμμα... που κάποτε σίγουρα θα γραφεί στον τάφο της...
Για σένα πλέκουν δαφνοστέφανα οι καιροί
κι αντιλαλούν απ' τα στερνά σου τα τραγούδια
πόλεις, βουνά, λαγκάδια κι ουρανοί.
Δίπλα στο μνήμα σου το μίσος μας λαμπάδα.
Σ' ένα χωριό δασκάλα αν ήσουν ταπεινή,
τώρα περνάει απ' το σκολειό σου όλη η Ελλάδα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου