Δευτέρα 31 Μαΐου 2021

Στέφανος Σαράφης: 64 χρόνια από το θάνατό του

Ένα περίεργο "τροχαίο δυστύχημα" που μύριζε δολοφονία
Συμπληρώθηκαν 64 χρόνια από τον περίεργο θάνατο σε ένα σκοτεινό «τροχαίο δυστύχημα», στις 31 Μαϊου 1957, του τιμημένου στρατηγού Στέφανου Σαράφη, στρατιωτικού αρχηγού του ΕΛΑΣ (Εθνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού), ο οποίος με τη δράση του, σφράγισε μια ολόκληρη εποχή αγώνων του ελληνικού λαού, στα πεδία των μαχών για εθνική ολοκλήρωση, λαϊκή απελευθέρωση και κοινωνική δημοκρατία. 

Η επιστροφή στην Ελλάδα του Νίκου Ζαχαριάδη από το Νταχάου

Ο Νίκος Ζαχαριάδης την ημέρα της επιστροφής, 30 Μαίου 1945 από το Νταχάου με τους υπόλοιπους της ηγεσίας του ΚΚΕ
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Έκπληκτο το πανελλήνιο, πληροφορούνταν από ένα έκτακτο παράρτημα της εφημερίδας Ριζοσπάστης, την Πρωτομαγιά του 1945, ότι ο θεωρούμενος ως αγνοούμενος στο χιτλερικό στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου, στη Γερμανία, αρχηγός του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης, ήταν ζωντανός και ότι σύντομα θα επέστρεφε στην Ελλάδα. Στην Αθήνα ο αρχηγός του κομμουνιστικού κόμματος θα φτάσει τελικά στις 30 Μαίου 1945

Κυριακή 30 Μαΐου 2021

Μηνάς Πατρίκιος: Το κυνηγητό κατά του πρώτου αριστερού δημάρχου Θεσσαλονίκης

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Η άγνωστη ιστορία του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου δημάρχου Θεσσαλονίκης, του αριστερού Μηνά Πατρίκιου και η τριπλή καρατόμησή του από τον δικτάτορα Θεόδωρο Πάγκαλο, την περίοδο του μεσοπολέμου, και αργότερα, την μετεμφυλιακή περίοδο, ο εξαναγκασμός του σε παραίτηση από τα μεγαλοσυμφέροντα των μετόχων του ΟΑΣΘ και την συντηρητική κυβέρνηση της εποχής.

Σάββατο 29 Μαΐου 2021

Όταν ο Μ.Γλέζος με τον Λ.Σάντα κουρέλιαζαν τον αγκυλωτό σταυρό στην Ακρόπολη

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Βαθιά χαραγμένη στη μνήμη του ελληνικού λαού, παράδειγμα πατριωτισμού και αυτοθυσίας εξακολουθεί να παραμένει η παράτολμη ενέργεια πριν 80 χρόνια των δύο ηρώων της Εθνικής Αντίστασης, των φοιτητών Μανώλη Γλέζου και Απόστολου Σάντα. Οι οποίοι διακινδυνεύοντας τη ζωή τους, κατέβασαν στις 30 Μαΐου 1941 τη γερμανική σημαία 
από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης, κουρελιάζοντας το σύμβολο του ναζισμού, τον αγκυλωτό σταυρό .

Παρασκευή 28 Μαΐου 2021

Τα "χωνιά" της Κατοχής και τα συνθήματα στους τοίχους


Στην περίοδο της Κατοχής δεν υπήρχαν ούτε εφημερίδες ούτε ραδιόφωνα ελεύθερα. Οι μικρές εφημεριδούλες που κυκλοφορούσαν οι αντιστασιακές οργανώσεις ήταν λίγες. Μερικές φορές μουντζουρωμένες από την κακή ποιότητα της μελάνης και την κακή κατάσταση του πολύγραφου. Έπειτα, δεν μπορούσαν να φτάσουν σε όλους ή αυτοί που τις παίρνανε, δεν είχαν το χρόνο να τις διαβάσουν, ενώ η κατοχή και μονο μιας εφημερίδας της Αντίστασης, σήμαινε εκτελεστικό απόσπασμα. Τα ραδιόφωνα είχαν σφραγιστεί από τον κατακτητή και ήταν λίγα.

Πέμπτη 27 Μαΐου 2021

Πίνακας του Τουφεξιάν για το παράνομο τυπογραφείο της Κοκκινιάς

Ένα από τα 106 έργα σπουδαίων Ελλήνων ζωγράφων που θα δημοπρατηθούν στην εαρινή διαδικτυακή δημοπρασία του δημοπρατικού οίκου της Θεσσαλονίκης Hellenic Auctions, που θα πραγματοποιηθεί σήμερα Πέμπτη 27 Μαίου, με ώρα έναρξης 20:15, είναι και ο πίνακας του Γρηγόρη (Κρηκόρ) Τουφεξιάν με τίτλο "Τελευταίο Λιθογραφείον", που αναφέρεται στο παράνομο τυπογραφείο το οποίο λειτουργούσε στην Κοκκινιά στη διάρκεια της Κατοχής και εξυπηρετούσε τις εκδοτικές ανάγκες του ΕΑΜ για ολόκληρο τον Πειραιά.

Τετάρτη 26 Μαΐου 2021

Σοβιετικοί αλεξιπτωτιστές στη Βόρεια Ελλάδα κατά την Κατοχή

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ένα άγνωστο σχεδόν γεγονός της περιόδου της Κατοχής στη Βόρεια Ελλάδα, ήταν η ρίψη σοβιετικών αλεξιπτωτιστών στις αρχές του φθινοπώρου του 1941 στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης, μετά από λανθασμένους υπολογισμούς. Γεγονός που προκάλεσε την ταραχή των χιτλερικών όταν αντιλήφθηκαν την παρουσία τους, για να ακολουθήσει η καταδίωξη και η εξόντωσή τους από τις γερμανικές δυνάμεις.

Τρίτη 25 Μαΐου 2021

Το παρακράτος, το κράτος και η Θεσσαλονίκη

εφημερίδα Ελεύθερος Άνθρωπος 24-7-1931
του Σπύρου Κουζινόπουλου
H Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που έχει μια μακρά παράδοση αγώνων για την υπεράσπιση των δύο ύψιστων ανθρώπινων αγαθών, της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Όπως επίσης  έχει και μια μακρά παράδοση λειτουργίας ενός μαύρου μετώπου, που παλιότερα οι πολίτες το αποκαλούσαν παρακράτος. Ενός μετώπου εθνικισμού, ρατσισμού, ξενοφοβίας και μισαλλοδοξίας. Τεκμηριώνεται αυτό εάν δει κανείς τα όσα διαδραματίσθηκαν στην πόλη στη διάρκεια του τελευταίου ενός και πλέον αιώνα.

Δευτέρα 24 Μαΐου 2021

Η γυναίκα της Αντίστασης

Τασούλα Βερβενιώτη,
Η γυναίκα της
 
 Αντίστασης. Η
 
είσοδος των γυναικών στην πολιτική
 
Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ
 
(για την έκδοση: Εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα 1994)
 

Στη φάση αυτή θεσμοί "αντιδραστικοί" θα οδηγήσουν σε "προοδευτικούς" δρόμους. Η υποχρέωση της προίκισης των γυναικών και η αδυναμία των οικογενειών των λαϊκών στρωμάτων να ανταποκριθούν σε αυτήν, θα ωθήσει τις νεαρές κοπέλες στην αγορά εργασίας, θα μειώσει τον κοινωνικό έλεγχο και θα αμφισβητήσει την πατριαρχική νοοτροπία. Το γεγονός ότι η προσωπική τιμή είναι άμεσα συνδεδεμένη με την προάσπιση της τιμής της πατριαρχικής οικογένειας απέναντι στους "ξένους" και κατ' επέκταση με την υπεράσπιση της τιμής του έθνους, όχι μόνο θα επιτρέψει στις γυναίκες να πάρουν μέρος στην Αντίσταση, αλλά θα ριζοσπαστικοποιήσει μεγάλες κοινωνικές ομάδες και θα τις οδηγήσει στη συλλογική δράση και την "εθνική" Αντίσταση.
Από την άλλη μεριά όμως η μαζικότητα του κινήματος θα προσδιορίσει και τις ταξικές του επιλογές. Το μοίρασμα των τσιφλικιών θα αναβληθεί. Οι υποθέσεις κυριότητας, όπως και τα διαζύγια δε θα εκδικάζονται από τα λαϊκά δικαστήρια, αλλά θα αφήνονται για "μετά τον πόλεμο". Η οργάνωση θα αντικαταστήσει την οικογένεια στην υπεράσπιση όχι μόνο της τιμής της πατρίδας αλλά και των γυναικών. Παρόλο που η υλοποίηση του μοτίβου "πρώτα θα κοιτάτε το νεκροταφείο και μετά τις συναγωνίστριες" δεν ήταν πάντα εφικτή, η πλειοψηφία των αγωνιστών/στριών είχε αποδεχτεί την αναστολή των ερωτικών τους συναισθημάτων για "μετά τον πόλεμο".
Η γενιά της Αντίστασης έζησε και έδρασε με την προσδοκία μιας μελλοντικής κοινωνικής ευτυχίας. Ανάμεσα στο προσωπικό και το πολιτικό, το ατομικό και το συλλογικό συμφέρον, έδωσε προτεραιότητα στο "γενικότερο καλό".
Οι γυναίκες μπόρεσαν να δράσουν στη δημόσια σφαίρα, να βγουν στους δρόμους χωρίς να θεωρηθούν "του δρόμου", ως μέλη του έθνους: ως ελληνίδες, γυναίκες, αδελφές, κόρες και μάνες αγωνιστών.
Άρχισαν τη δημόσια ζωή τους επεκτείνοντας τις δραστηριότητές τους από το σπίτι προς την κοινωνία. Θεωρήθηκε φυσικό -λόγω της κατοχής που αποτελεί ακόμα και σήμερα συνώνυμο της πείνας- να πρωτοστατήσουν στις κινητοποιήσεις για την επιβίωση και τη δημιουργία συσσιτίων, αφού ως μάνες και νοικοκυρές ήταν επιφορτισμένες με τη διατροφή των μελών της οικογένειας. Η λειτουργία όμως των συσσιτίων χτύπησε το οικιακό ιδεώδες και μετατόπισε το πεδίο δράσης τους από την ιδιωτική στη δημόσια σφαίρα. Το ίδιο συνέβη με όλες σχεδόν τις "γυναικείες" δραστηριότητες που τους ανέθεταν- γιατί ο φυλετικός καταμερισμός εργασίας που υπήρχε στην κοινωνία αναπαραγόταν και από το κίνημα.
Οι αντιστασιακές οργανώσεις θέλουν να οργανωθούν οι γυναίκες στις γραμμές τους. είναι απαραίτητες, επειδή τα αιτήματα που έχουν σχέση με τη διατροφή, την καθαριότητα και την περίθαλψη, αποτελούν βασικά αιτήματα του Αγώνα. Έτσι οι γυναίκες- μαζί με τους νέους- αναλαμβάνουν το άνοιγμα των σχολείων και των Παιδικών Σταθμών, την περίθαλψη των παράνομων, των καταδιωκόμενων, των φυλακισμένων, των πυροπαθών. Στην Ελεύθερη Ελλάδα σημαντική ήταν η προσφορά τους στην ίδρυση και τη λειτουργία νοσοκομείων, αναρρωτηρίων, ιατρικών κέντρων, σταθμών πρώτων βοηθειών. Πολλά πρόσφεραν επίσης στον τομέα της ψυχαγωγίας και του εκπολιτισμού.
Τη μεγαλύτερη όμως ανάγκη από την παραδοσιακή δουλειά των γυναικών την είχε ο λαϊκός στρατός. Οι αντάρτες χρειάζονται καθαρά ρούχα, μάλλινες κάλτσες, φανέλες, πουλόβερ αλλά και ηθική στήριξη, που οι γυναίκες πρόθυμα τους προσφέρουν. Η προσφορά τους όμως δε σταματά εκεί. Μετέχουν σε έργα που δε θεωρούνται ταιριαστά με τη "γυναικεία φύση": αναλαμβάνουν τη φρούρηση του χωριού, είναι σύνδεσμοι, κρατούν το τηλέφωνο και σε ιδιαίτερα κρίσιμες και δύσκολες στιγμές εμφανίζονται και στο πεδίο της μάχης. Υπολογίζεται ότι στον τακτικό στρατό η αναλογία ανάμεσα στους μάχιμους και τους στρατιώτες των υπηρεσιών ήταν ένας προς επτά και στο αντάρτικο ένας προς 13-14. Αυτοί στην πλειοψηφία τους ήταν γυναίκες.
της Τασούλας Βερβενιώτη
Το κίνημα της Αντίστασης αποτελεί το μαζικότερο πολιτικό κίνημα της ελληνικής ιστορίας και ταυτόχρονα οριακό σημείο για την ελληνική αριστερά και την κοινωνική θέσητης γυναίκας. Οι γυναίκες που έδρασαν στην Αντίσταση μεγάλωσαν σε μια κοινωνία με έντονες αντιφάσεις. 

Κυριακή 23 Μαΐου 2021

Η "Θεία Δίκη" στην υπόθεση Λαμπράκη

Οι δράστες της δολοφονίας Λαμπράκη θα είχαν φύγει ανενόχλητοι εάν δεν υπήρχαν απρόβλετποι παράγοντες
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Υπάρχει Θεία Δίκη; Μέχρι πρόσφατα, ήμουν από αυτούς που δεν πίστευαν σ’ αυτό τον φιλοσοφικό και θρησκευτικό όρο, θεωρώντας ότι απλά όσοι τον επικαλούνται, μεγεθύνουν κάποιες συμπτώσεις, όσο κραυγαλέες και ανεξήγητες τις περισσότερες φορές μπορεί να είναι αυτές. Άρχισα όμως να προβληματίζομαι με το ζήτημα, όταν τα τελευταία  χρόνια καταπιάστηκα με τη διερεύνηση κάποιων στοιχείων σχετικά με τις επτά πολιτικές δολοφονίες που διαπράχθηκαν στη Θεσσαλονίκη του 20ου αιώνα.

Σάββατο 22 Μαΐου 2021

Δημοπρασία έργων τέχνης αφιερωμένη στην Επανάσταση 1821

Το μνημειώδες έργο του Αιμίλιου Προσαλέντη "Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας στη Χίο", λάδι σε καμβά 85×210 
Αφιερωμένη στην επέτειο 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 και την παλιγγενεσία, την Ανάσταση της Ελλάδος, είναι η εαρινή δημοπρασία του δημοπρατικού οίκου της Θεσσαλονίκης Hellenic Auctions, που θα πραγματοποιηθεί ζωντανά διαδικτυακά την Πέμπτη 27 Μαίου, με ώρα έναρξης 20:15 και όπου θα δημοπρατηθούν 106 έργα σπουδαίων Ελλήνων ζωγράφων. Πρωτεύουσα θέση κατέχει το μεγαλειώδες μνημειακό ιστορικό έργο του Αιμίλιου Προσαλέντη "Η ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας στη Χίο" που θα βγει για πρώτη φορά σε δημοπρασία από τη δημιουργία του πριν από ένα και πλέον αιώνα.

Τι απέγιναν τα κεντρικά πρόσωπα της υπόθεσης Λαμπράκη

Από αριστερά: Μήτσου, Εμμανουηλίδης, Φωκάς, Kοτζαμάνης
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Με τη συμπλήρωση σήμερα, 22 Μαίου, 58 χρόνων από τη στυγερή δολοφονία του Μαραθωνοδρόμου της Ειρήνης και της Δημοκρατίας, Γρηγόρη Λαμπράκη, παρουσιάζει νομίζουμε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε τι απέγιναν τα πρόσωπα που διαδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολύκροτη εκείνη υπόθεση η οποία, όπως είναι γνωστό,  συγκλόνισε όχι μόνο το πανελλήνιο αλλά  και την ανθρωπότητα:

Παρασκευή 21 Μαΐου 2021

Υπόθεση Λαμπράκη: «Φως εξαντλημένης ηλεκτρικής στήλης».…

Η αποκάλυψη των ηθικών αυτουργών και των οργανωτών του εγκλήματος που δεν ήρθε ποτέ 
Όλα τα "λουλούδια" του παρακράτους της Θεσσαλονίκης, στο εδώλιο του κατηγορουμένου για τη
δολοφονία Λαμπράκη. Από αριστερά: Πιτσώκος, Γιοσμάς, Καπελώνης, Εμμανουηλίδης, Κοτζαμάνης
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Η πολύκροτη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη, στις 22 Μαϊου 1963, χαράχθηκε βαθιά στο σώμα αυτής της πόλης, αυτής της χώρας. Πολύ περισσότερο που, αν και πέρασαν πενήντα οκτώ χρόνια από τη διάπραξη εκείνου του αποτρόπαιου εγκλήματος, δεν αποκαλύφθηκαν πλήρως μέχρι σήμερα οι ηθικοί αυτουργοί. Εκείνοι δηλαδή που οργάνωσαν το έγκλημα και επιστράτευσαν τους μισθοφόρους του παρακράτους για την εκτέλεση του μαραθωνοδρόμου της Ειρήνης.

Πέμπτη 20 Μαΐου 2021

Υπόθεση δολοφονίας Λαμπράκη: 58 χρόνια μετά

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Κάθε Μάϊο μήνα, η μνήμη μας ξαναγυρίζει πολύ πίσω, μισό και πλέον αιώνα πριν, και θυμόμαστε ένα από τα πιο στυγερά πολιτικά εγκλήματα που συντάραξαν αυτή τη χώρα: τη δολοφονία του Μαραθωνοδρόμου της Ειρήνης, του βουλευτή της αριστεράς Γρηγόρη Λαμπράκη. Για να αποτίσουμε φόρο τιμής τη μνήμη ενός μεγάλου επιστήμονα, ενός αθλητή, ενός αγωνιστή που έδωσε τη ζωή του για τα ιδανικά της ειρήνης, της εθνικής ανεξαρτησίας, της Δημοκρατίας. Μια θυσία που πρέπει να μας φρονηματίζει ιδιαίτερα στη δύσκολη και ταραγμένη εποχή μας.

Τετάρτη 19 Μαΐου 2021

H δράση παρακράτους και «σοβιετολόγων» στη Θεσσαλονίκη

H αποκαλυπτική έκθεση Μπέρτσου για τα "μυστικά κονδύλια"
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Είναι απίστευτο το πόσα εκατομμύρια από τον ιδρώτα και την άγρια φορολόγηση του ελληνικού λαού, ξοδεύονταν από το μεταπολεμικό κράτος της δεξιάς για τη χρηματοδότηση των κάθε είδους προπαγανδιστών του αντικομμουνισμού, της σοβιετολογίας και των παρακρατικών οργανώσεων που δρούσαν σε όλη τη χώρα, κυρίως στη Θεσσαλονίκη.

Τρίτη 18 Μαΐου 2021

Ημέρα μνήμης για τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού

Η γενοκτονία τoυ ποντιακού ελληνισμού από τους Τούρκους συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη, προετοίμασε, ως ιστορικό προηγούμενο, τη γενοκτονία των Εβραίων και φανέρωσε για άλλη μια φορά την πρωτοφανή αγριότητα που είχε επιδειχθεί σε βάρος των πολύπαθων Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας. Η 19η Μαίου κάθε χρόνο τιμάται με ομόφωνη απόφαση της ελληνικής Βουλής που ψηφίστηκε το 1994 ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».

Κυριακή 16 Μαΐου 2021

Ενενήντα οκτώ χρόνια από τη δημιουργία της Νέας Μηχανιώνας

Εορτασμός πριν πολλές δεκαετίες της εθνικής επετείου 25ης Μαρτίου στο κοινοτικό γραφείο της Νέας Μηχανιώνας
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ενενήντα οκτώ ακριβώς χρόνια, συμπληρώθηκαν αυτές τις μέρες από ένα πολύ σημαντικό για την περιοχή γεγονός: Τη δημιουργία, στις 14 Μαίου 1923, της Νέας Μηχανιώνας από κατατρεγμένους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, οι οποίοι εγκαταλείποντας βίαια τις πατρογονικές τους εστίες στα παράλια της Ιωνίας, βρήκαν αποκούμπι στη φιλόξενη γη των ακτών του Θερμαϊκού.

Σάββατο 15 Μαΐου 2021

Η δολοφονία του Τζορτζ Πολκ και η μεγάλη προβοκάτσια

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Τέτοιες μέρες πριν από 73 χρόνια, διαπράττονταν στη Θεσσαλονίκη ένα από τα στυγερότερα πολιτικά εγκλήματα που σημειώθηκαν στη χώρα, και σκηνοθετούνταν μία από τις πιο καλοστημένες πολιτικές πλεκτάνες: Ήταν η πολυσυζητημένη υπόθεση Πολκ, που οδήγησε αθώους στη φυλακή ή στα άντρα βασανιστηρίων της Ασφάλειας και συντάραξε την ελληνική και διεθνή κοινή γνώμη για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, παραμένει δε μέχρι σήμερα ανεξιχνίαστη.

Παρασκευή 14 Μαΐου 2021

Oι "κόκκινοι δραπέτες" από το Σανατόριο Ασβεστοχωρίου


του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ένα από τα σημαδιακά γεγονότα της περιόδου της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη, ήταν η απόδραση, μετά από επέμβαση του λεγόμενου "Μακεδονικού Γραφείου", δώδεκα φυματικών κομμουνιστών, κρατούμενων στο Σανατόριο Ασβαστοχωρίου, τη νύχτα της 8ης προς 9η Απριλίου 1941, λίγες ώρες πριν ο γερμανικός στρατός εισέλθει και καταλάβει την πρωτεύουσα της ελληνικής Μακεδονίας. 

Εκδήλωση για την "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ" στους Αμπελόκηπους

Εκδήλωση τιμής και μνήμης για την «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ», την πρώτη αντιστασιακή οργάνωση που ιδρύθηκε στην κατεχόμενη Ευρώπη και είχε το παράνομο τυπογραφείο της στην Ξηροκρήνη, διοργανώνουν το Σάββατο 15 Μαίου, ώρα 11 το πρωί το Τμήμα Ιστορίας και Κινημάτων της Ν.Ε. Α΄Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ σε συνεργασία με τις Ο.Μ. Ξηροκρήνης-Αμπελοκήπων. Η εκδήλωση θα γίνει στους Αμπελόκηπους στο μνημείο της «Ελευθερίας», στη διασταύρωση των οδών Μ. Αλεξάνδρου - Παπαφλέσσα 

Πέμπτη 13 Μαΐου 2021

«Ελευθερία»: Η πρώτη μυστική οργάνωση στην κατεχόμενη από τους Ναζί Ευρώπη


Το φτωχικό σπίτι του Ιωακείμ Μπελίδη, δίπλα στα Κάστρα, που φιλοξένησε για καιρό το "στρατηγείο" της Ελευθερίας
του Σπύρου Κουζινόπουλου*
H 15η Μαίου, είναι μία αξιομνημόνευτη ημερομηνία για τη Θεσσαλονίκη και όλη τη χώρα, καθώς αυτή τη μέρα εκείνη του 1941, ένα μόλις μήνα μετά την είσοδο των Γερμανών κατακτητών στη Θεσσαλονίκη, ιδρύθηκε στην πρωτεύουσα της ελληνικής Μακεδονίας, η εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση «Ελευθερία», που πρώτη σάλπισε το κάλεσμα στον αγώνα για τη λευτεριά και έχει καταγραφεί ως μία από τις πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις σε ολόκληρη την κατεχόμενη από τους Ναζί Ευρώπη.

Τετάρτη 12 Μαΐου 2021

Πάνος Δουλγεράκης, η ζωή και το τραγικό τέλος ενός ήρωα


Του Σπύρου Κουζινόπουλου
Μία από τις πιο ηρωϊκές μορφές της νεολαίας της Μακεδονίας, στα μαύρα χρόνια της χιτλερικής κατοχής της πατρίδας μας (1941-1944), παράδειγμα ηρωϊσμού και αυτοθυσίας, υπήρξε ο 23χρονος φοιτητής της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Παναγιώτης Δουλγεράκης, που αντιμετώπισε μόνος του την άνοιξη του 1944, στην περιοχή Χαριλάου, οπλισμένος με ένα πιστόλι, ένα μεγάλο τμήμα καλά οπλισμένων Γερμανών στρατιωτών και ταγματασφαλιτών του Πούλου, για να βρει στο τέλος, μετά από εκείνη την άνιση μάχη, ηρωϊκά το θάνατο.

Ποιός ήταν ο πολιούχος της Επανομής άγιος Αργύριος


Από παλαιότερη λιτάνευση της εικόνας του Αγίου
Αργυρίου στους δρόμους της γενέτειράς του Επανομής
 
Ποιος ήταν ο πολιούχος της Επανομής, ο άγιος Αργύριος, προς τιμή του οποίου γιορτάζονταν με λαμπρές εκδηλώσεις κάθε χρόνο τα «Αργύρια», εκτός από τα δύο τελευταία χρόνια λόγω κορωνοϊού; Επρόκειτο για έναν θαρραλέο νέο, έναν ήρωα με όλη τη σημασία της λέξης, που γεννήθηκε πριν 232 χρόνια στην Επανομή και με τη στάση του, τη θυσία του, δίδαξε προσήλωση στη χριστιανική πίστη αλλά και στην Ελευθερία.

Τρίτη 11 Μαΐου 2021

Η καραντίνα έναν αιώνα πριν στα "Απολυμαντήρια" Καλαμαριάς

Στην καραντίνα μιας άλλης εποχής, έναν αιώνα πριν, που λειτουργούσε στα "Απολυμαντήρια" της Καλαμαριάς και όπου άφησαν την τελευταία τους πνοή κάπου 50.000 πρόσφυγες από τους περίπου 335.000 που μόλις είχαν καταφθάσει κυνηγημένοι μετά την Μικρασιατική καταστροφή, μεταφερόμαστε. Παρακολουθώντας το "τελετουργικό υγιεινής" των κατατρεγμένων σε έναν τόπο που τίποτα δεν θυμίζει σήμερα εκείνες τις συνθήκες  εξαθλίωσης, κόλασης που βίωσαν.

Η θυσία των οκτώ νέων της Ξηροκρήνης στις 11 Μαΐου 1944

*του Γιώργου Καζάνα
Η συνοικία της Ξηροκρήνης στη Θεσσαλονίκη πήρε το όνομά της από την ομώνυμη περιοχή της Κωνσταντινούπολης καθώς πρόσφυγες από την Πόλη, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Ρωμυλία και την Ανατολική Θράκη αποτέλεσαν τους πρώτους οικιστές της περιοχής μετά τις διώξεις των Ελλήνων της Θράκης από το 1915, τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την επακόλουθη Ανταλλαγή Πληθυσμών. Παραπλεύρως βρίσκεται και η Επτάλοφος, προσφυγική συνοικία που θυμίζει με το όνομά της το προσωνύμιο της Πόλης, της επί επτά λόφων χτισμένης.

Δευτέρα 10 Μαΐου 2021

Η σφαγή στη Θεσσαλονίκη την «Ημέρα της Νίκης»

Η θυσία της Επονίτισας Δάφνης Χατζηπαναγιώτου και άλλων τριών  πατριωτών
Η ανταπόκριση του Κ.Δημάδη στον Ριζοσπάστη της 13ης Μαίου 1945
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Μάϊος του 1945, πριν ακριβώς εβδομήντα έξι χρόνια. Η ανθρωπότητα γιορτάζει την ιστορική Νίκη κατά του ναζισμού. Οι πανηγυρικές εκδηλώσεις για τη συντριβή της χιτλερικής Γερμανίας, έχουν αρχίσει από τις 8 Μαίου 1945. Την ώρα που ο λαός της Θεσσαλονίκης διαδηλώνει τη χαρά του στην πλατεία Αριστοτέλους, δέχεται τα δολοφονικά πυρά από ομάδες εθνοφυλάκων και ακροδεξιούς φιλομοναρχικούς της ΒΕΝ. 

Κυριακή 9 Μαΐου 2021

9η Μάη: Εβδομήντα έξι χρόνια από τη συντριβή του Ναζισμού

Εβδομήντα έξι χρόνια, συμπληρώνονται από τη μνημειώδη Αντιφασιστική Νίκη των Λαών κατά του Ναζισμού. Ήταν τέτοιες μέρες του Μάη, όταν τα στρατεύματα της χιτλερικής Γερμανίας γνώριζαν τη συντριβή και παραδίνονταν άνευ όρων στις συμμαχικές δυνάμεις. Και στις 9 Μαίου 1945, ο σοβιετικός στρατός, ύψωνε στο Βερολίνο την κόκκινη σημαία, τη σημαία της νίκης και της απελευθέρωσης των λαών της Ευρώπης από το φασισμό.

9η Μαίου 1968: Ο μαρτυρικός θάνατος του «Άγιου της Αριστεράς»

Η φρίκη των βασανιστηρίων τα οποία υπέστη, αποτυπώνονται στο πρόσωπο του Τσαρουχά
του Σπύρου Κουζινόπουλου
“Ο Γιώργης Τσαρουχάς, που ξεψύχησε στα χέρια των βασανιστών του, στα μπουντρούμια της χουντικής ΚΥΠ Θεσσαλονίκης, στις 9 Μαίου 1968, υπήρξε μια σεμνή μορφή, ένας «Άγιος της Αριστεράς», με αδιάκοπη, σημαντική συμβολή στους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες, από τα μαθητικά του χρόνια ως τη δολοφονία του σε ηλικία 56 ετών. Ένας κομμουνιστής περήφανος, μαχητικός, που ανταμείφθηκε από το κράτος και το παρακράτος της δεξιάς με διωγμούς, φυλακίσεις, εξορίες, βασανιστήρια  και τελικά το φριχτό θάνατο”.

Σάββατο 8 Μαΐου 2021

85 χρόνια από το αιματοκύλισμα της 9ης Μάη 1936

Η μεγαλύτερη απεργιακή κινητοποίηση στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας 

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ο πολυήμερος αγώνας των εργατών της Θεσσαλονίκης, την άνοιξη του 1936 και στη συνέχεια το αιματοκύλισμά τους, αλλά και η αυθόρμητη εξέγερση του λαού της  πρωτεύουσας της ελληνικής Μακεδονίας, στις 9 του Μάη, αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες απεργιακές κινητοποιήσεις στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Η απεργία εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλη την χώρα ωστόσο η καρδιά του κινήματος ήταν στην Θεσσαλονίκη. Τα τραγικά γεγονότα, ενέπνευσαν τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον «Επιτάφιο». 

Εκδήλωση διαμαρτυρίας στην Καλαμαριά για το παραλιακό μέτωπο

Τα σωματεία και φορείς της Καλαμαριάς διοργανώνουν ανοιχτή συνέλευση ενημέρωσης και διαμαρτυρίας ενάντια στην παραχώρηση οποιοδήποτε τμήματος του παραλιακού μετώπου της Καλαμαριάς σε επιχειρηματικά συμφέροντα, στην επιχειρουμένη περιβαλλοντική καταστροφή και εκποίηση ενός δημόσιου χώρου που ανήκει σε όλους τους πολίτες. Χώρος συνάντησης είναι το  πάρκο Ν.Πλαστήρα 14 ,Αρετσού-Καλαμαριά 

Παρασκευή 7 Μαΐου 2021

Κωστίκας Παπαβασιλείου: Ένας άγνωστος πρωταγωνιστής των γεγονότων της 9ης του Μάη 1936

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Μία μοναδική μαρτυρία για τα αιματηρά γεγονότα του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη, είναι αυτή που μας είχε καταθέσει πριν 40 χρόνια, ένας από τους ηγέτες εκείνου του πανεργατικού ξεσηκωμού, ο τότε Γραμματέας του Σωματείου Οικοδόμων Θεσσαλονίκης, Κωστίκας Παπαβασιλείους, που υπήρξε μία θρυλική μορφή του εργατικού και αριστερού κινήματος.

Πέμπτη 6 Μαΐου 2021

Τα αντεργατικά νομοσχέδια, ο Λάσκαρης και η "πάλη των τάξεων"

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Το αντεργατικό νομοσχέδιο που ετοιμάζεται να φέρει στη Βουλή η κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη, στοχεύοντας στην πλήρη απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, την κατάργηση του οκταώρου και τη θέσπιση της απλήρωτης υπερωριακής εργασίας, θυμίζει έναν άλλο νόμο που είχε ψηφίσει μια άλλη κυβέρνηση πάλι της Ν.Δ. πριν 45 χρόνια, με τον τότε υπουργό Εργασίας Κων. Λάσκαρη να ευαγγελίζεται την ... "κατάργηση της πάλης των τάξεων".

Ένα δημοσίευμα πριν επτά δεκαετίες για τους αλιεργάτες Θερμαϊκού

Μία από τις φωτογραφίες που υπήρχε στο ρεπορτάζ της εφημερίδας
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Τα προβλήματα που απασχολούσαν τους αλιεργάτες του Θερμαϊκού, εκ των οποίων πολλά εξακολουθούν να υφίστανται και στις μέρες μας, παρουσιάζονταν σε ένα ιδιαίτερα κατατοπιστικό ρεπορτάζ που είχε δημοσιεύσει  πριν επτά και πλέον δεκαετίες, στις 10 Ιουνίου 1946, η ημερήσια εφημερίδα Ελευθερία, που εκδίδονταν στη Θεσσαλονίκη και ήταν, όπως έγραφε στην προμετωπίδα της, δημοσιογραφικό όργανο του ΕΑΜ Μακεδονίας-Θράκης.

Τετάρτη 5 Μαΐου 2021

Η εκτέλεση της ηρωίδας Κούλας Ελευθεριάδου

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Στο σημείο που αρχίζει το δάσος του Σέϊχ Σου, στη συνοικία του Αγίου Παύλου Θεσσαλονίκης, κοντά στην οδό Ηπείρου και δίπλα σχεδόν σε κατοικημένη περιοχή, διατηρείται ακόμη ένα εγκαταλειμμένο εδώ και πολλά χρόνια νεκροταφείο. Ανάμεσα στους χορταριασμένους και πνιγμένους από τα πεύκα τάφους που υπάρχουν εκεί, ξεχωρίζει το μνήμα της ηρωίδας της Εθνικής Αντίστασης Κούλας Ελευθεριάδου, που εκτελέστηκε στις 6 Μαίου 1947, πάνω στον ανθό της νιότης της, σε ηλικία μόλις 23 χρόνων.

Κατοχή στην Ελλάδα: Οι ελλείψεις των προϊόντων και οι επιτάξεις των Γερμανών

της Ελένης Νικολαίδου*
Οι Γερμανοί μετά την εισβολή τγους στην Ελλάδα που ολοκληρώθηκε με την είσοδο των ναζιστικών στρατευμάτων στην Αθήνα, την Κυριακή 27 Απριλίου 1941 και την εν συνεχεία κατάληψη της Κρήτης, προσπάθησαν από την πρώτη στιγμή να λεηλατήσουν τους πόρους της χώρας όχι μόνο για τις ανάγκες των εδώ κατοχικών στρατευμάτων αλλά γενικότερα για την πολεμική τους προσπάθεια.

Τρίτη 4 Μαΐου 2021

O γιορτασμός της πρώτης ελεύθερης Πρωτομαγιάς στη Θεσσαλονίκη

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Πέμπτη 10 Μαίου 1945, και οι εργαζόμενοι της Θεσσαλονίκης γιορτάζουν την πρώτη ελεύθερη Πρωτομαγιά μετά από εννέα ολόκληρα χρόνια. Δηλαδή, όχι μόνο μετά το τέλος της ναζιστικής Κατοχής, αλλά και της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου. Δεδομένου ότι ο δικτάτορας Μεταξάς, θεωρώντας τις Πρωτομαγιάτικες εκδηλώσεις ως έργο των «αναρχοκομμουνιστών» και προκειμένου να αποτρέψει την απεργία, με την οποία γιόρταζαν την ημέρα αυτή οι εργαζόμενοι όλου του κόσμου, την είχε καθιερώσει ως υποχρεωτική αργία.

Δευτέρα 3 Μαΐου 2021

Η Πρωτομαγιά του 1921 στη Θεσσαλονίκη

Εβραίοι υποδηματεργάτες της Θεσσαλονίκης, διαδηλώνουν την περίοδο της Φεντερασιόν
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Πρωτομαγιές στη Θεσσαλονίκη άλλοτε και τώρα. Πρωτομαγιάτικες εκδηλώσεις μέσα σε ένα κλίμα άγριου διωγμού του εργατικού κινήματος και κατάπνιξης των δημοκρατικών και συνδικαλιστικών ελευθεριών. Τον εορτασμό μιας τέτοιας Πρωτομαγιάς, πριν ένα ακριβώς αιώνα, το 1921, θα γνωρίσουμε μέσα από τις αναμνήσεις ενός στελέχους του αριστερού και συνδικαλιστικού κινήματος, τον Άγι Στίνα (Σπύρο Πρίφτη).

Κυριακή 2 Μαΐου 2021

Πως γιορτάστηκε το πρώτο ελεύθερο Πάσχα μετά την Κατοχή

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ήταν 6 Μαίου 1945. Η Θεσσαλονίκη, όπως και η υπόλοιπη Ελλάδα, γιορτάζει χαρμόσυνα το πρώτο ελεύθερο Πάσχα, μετά την αποτίναξη της γερμανικής σκλαβιάς ύστερα από τρεισήμισι μαύρα χρόνια ναζιστικού ολέθρου και συμφοράς. Παντού, σε όλες τις πόλεις, τις συνοικίες και τα χωριά, εκδηλώσεις χαράς και αγαλλίασης, έστω κι αν αυτές γίνονταν λιτά από τους περισσότερους, καθώς έλειπαν βασικά είδη διατροφής και ο οβελίας ήταν απλησίαστος. Μόνιμη έγνοια για την ομαλή λειτουργία της πόλης, ήταν η εξεύρεση καύσιμης ύλης, κυρίως καυσόξυλων και κάρβουνων, για να μπορούν να λειτουργούν οι φούρνοι, παράγοντας ψωμί.

Γιάννης Ρίτσος: 112 χρόνια από τη γέννηση και 31 χρόνια από το θάνατό του

                                                   «έχεις ακόμη να κλάψεις πολύ
                                       
ώσπου να μάθεις τον κόσμο να γελάει».
Συμπληρώθηκαν την Πρωτομαγιά, 112 χρόνια από τη γέννηση και 31 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου και πολυδιαβασμένου ποιητή μας Γιάννη Ρίτσου (1909-1990), με το τεράστιο σε ποσότητα και πολύ σημαντικό σε ποιότητα έργο που μας άφησε. Και με το οποίο θεωρείται ως ένας από τους καλύτερους εκπροσώπους της νεότερης ελληνικής ποίησης. Η αγωνιστική του στάση, θα μας εμπνέει και θα μας φρονηματίζει, ιδιαίτερα στις σημερινές δύσκολες εποχές.

Σάββατο 1 Μαΐου 2021

Το Πάσχα και τα έθιμά του στην παλιά Μηχανιώνα

Η προσέλευση με κατάνυξη στις 9 εκκλησίες της, το έθιμο της πυράς, η περιφορά του Επιταφίου, οι χοροί, τα φαγητά της Λαμπρής και το τουφεκίδι της Ανάστασης
Παρέα καπετάνιων τα πρώτα χρόνια δημιουργίας της Νέας Μηχανιώνας 
του Σπύρου Κουζινόπουλου
Βαθιά θρησκευτική κατάνυξη αλλά και ένας πλούτος εκδηλώσεων, σηματοδοτούσαν τον εορτασμό της μεγαλύτερης γιορτής της Χριστιανοσύνης, το Πάσχα, στην παλιά Μηχανιώνα της Κυζίκου, πριν την Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Ήταν τότε, πριν την αναγκαστική απομάκρυνση των κατοίκων της Μηχανιώνας από τις πατρογονικές τους εστίες και την εγκατάστασή τους στη Νέα Μηχανιώνα, που τηρούσαν τα έθιμα με ευλάβεια, συνεχίζοντας τις μακραίωνες παραδόσεις που κράτησαν ενωμένο τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας στις πιο δύσκολες εποχές.

Ο Μάης της νιότης, ο Μάης της Θεσσαλονίκης

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Μάης. Ο μήνας που κορυφώνεται η άνοιξη. Ο μήνας της νιότης. Ο μήνας που σημάδεψε την ανθρωπότητα με τις εξεγέρσεις, σε διάφορα σημεία της γης, νέων ανθρώπων, οι οποίοι υποχρέωσαν την ιστορία να υποκλιθεί στο μεγαλείο της σκέψης και των αγώνων τους για Ελευθερία και κοινωνική προκοπή. Νεανικές εξεγέρσεις ενάντια σε όσους παραλύουν δημοκρατικά ιδεώδη, ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνικές αξίες. Νεανική άρνηση και αμφισβήτηση της εξουσίας εκείνης που αγκυλώνει ιδεολογίες και κοκαλώνει τη σκέψη. Μάης, ο μήνας της Θεσσαλονίκης