Η εποποιία του παράνομου Τύπου της Εθνικής Αντίστασης στη Μακεδονία

του Σπύρου Κουζινόπουλου

O παράνομος, ο μυστικός τύπος της Εθνικής Αντίστασης 1941-44, έπαιξε αποφασιστικό ρόλο, διοργανωτικό και διαφωτιστικό, στον απελευθερωτικό αγώνα του λαού μας εκείνη τη μαύρη τετραετία. Και είναι αυτό κάτι που πρέπει να το αναδεικνύουμε και να το προβάλουμε όσα χρόνια κι' αν περάσουν, αποτίοντας τον οφειλόμενο φόρο τιμής σ' εκείνους τους ηρωϊκούς δημοσιογράφους, τυπογράφους και διακινητές των μυστικών εφημερίδων του αγώνα που διακινδύνευαν κάθε στιγμή τη ζωή τους.

Έξι χρόνια από την απώλεια του Γιώργου Φαρσακίδη

Πέρασαν κιόλας έξι χρόνια αφότου έφυγε από τη ζωή μία σπουδαία μορφή του αριστερού και κομμουνιστικού κινήματος αλλά και του καλλιτεχνικού κόσμου της χώρας, ο Γιώργος Φαρσακίδης. O αντιστασιακός που έζησε το ολοκαύτωμα του Χορτιάτη και πήρε μέρος στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί. O αγωνιστής εικαστικός, ο αλύγιστος πατριώτης που πέρασε για τις πολιτικές του πεποιθήσεις 16 χρόνια της ζωής του σε φυλακές και εξορίες. 

Η πρώτη σε όλη την Ελλάδα ανταρτοομάδα «Αθανάσιος Διάκος»

Πολυβολείο στο σιδηροδρομικό σταθμό Μουριών 

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Τον Ιούλιο του 1941, δύο μόλις μήνες μετά την εισβολή των ναζιστικών στρατευμάτων στη χώρα μας, δημιουργείται από την εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση "Ελευθερία", η πρώτη σε όλη την Ελλάδα ανταρτοομάδα υπό την ονομασία "Αθανάσιος Διάκος", η οποία στις 13 Σεπτεμβρίου του 1941, κι ενώ η ομίχλη της ναζιστικής  Κατοχής έχει σκεπάσει τη χώρα μας, μία ομάδα ριψοκίνδυνων ανταρτών της, θα ανατινάξει τη σιδηροδρομική γέφυρα των Μουριών Κιλκίς, αχρηστεύοντας τη γραμμή Θεσσαλονίκης – Αλεξανδρούπολης και διακόπτοντας κυρίως τη μεταφορά στρατιωτικών εφοδίων των Γερμανών.

Ένας Βολιώτης ανάμεσα στους 400 εκτελεσμένους στο Γεντί Κουλέ

Ο Γραμμένος Στίνης, από τους ηγέτες της νεολαίας του Βόλου στα χρόνια της Αντίστασης

Μελλοθάνατοι περιμένοντας την ώρα της εκτέλεσης στο Γεντί Κουλέ

 Ένας από τους περίπου 400 εκτελεσμένους πολιτικούς κρατούμενους στον «κρανίου τόπο» των Συκεών, σε απόσταση αναπνοής από το κολαστήριο του Γεντί Κουλέ, ήταν και ο Βολιώτης αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης Γραμμένος Στίνης, που υπήρξε ηγέτης της νεολαίας στο νομό Μαγνησίας κατά τη μαύρη περίοδο της ναζιστικής κατοχής της πατρίδας μας. Στη θυσία του Στίνη αναφέρθηκε και ο μεγάλος μας ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης στην ποιητική του συλλογή «Το Περιθώριο ’68-69» (Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2000, σ. 40).

Ο Ν.Παπαπερικλής για την απελευθερωμένη Θεσσαλονίκη

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Λίγες μέρες μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί, στις 30 Οκτωβρίου 1944, επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη ακτοπλοϊκώς ο δημοσιογράφος και λογοτέχνης Νίκος Παπαπερικλής για να αναλάβει εργασία στη νόμιμη πλέον καθημερινή πρωϊνή εφημερίδα "Λαϊκή Φωνή", που εκδίδονταν πριν μυστικά, σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής ως όργανο του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ. 

H ζωή και το τραγικό τέλος του Άρη Βελουχιώτη

81 χρόνια από το θάνατο του θρυλικού πρωτοκαπετάνιου του  ΕΛΑΣ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Συμπληρώθηκαν 81 χρόνια από τον τραγικό θάνατο ενός από τους πρωτοπόρους της Εθνικής Αντίστασης κατά των χιτλερικών κατακτητών, του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ και θεμελιωτή του αντάρτικου κινήματος στην υπόδουλη Ελλάδα, του Άρη Βελουχιώτη. Ενός ήρωα που το όνομά του έγινε θρύλος και γράφτηκε με χρυσά γράμματα στη νεότερη ελληνική ιστορία, πλάϊ στα ονόματα των ηρώων της Επανάστασης του 1821.

Μία ιστορική φωτογραφία πριν 40 χρόνια

 Μια ιστορική, θέλουμε να πιστεύουμε, φωτογραφία πριν από 40 ακριβώς χρόνια, από την παρουσίαση το 1986, στο πατάρι του βιβλιοπωλείου ΙΑΝΟΣ του βιβλίου "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ- Η άγνωστη ιστορία της πρώτης οργάνωσης και εφημερίδας της Κατοχής" του Σπύρου Κουζινόπουλου. Διακρίνονται από αριστερά: 

Τάκης Μάργαρης: Ένας από τους 104 εκτελεσμένους ήρωες στα Διαβατά

του Σπύρου Κουζινόπουλου

 Ένας από τους 104 ήρωες που εκτελέστηκαν από τους Ναζί στις 6 Ιουνίου 1944 στο 9^ο χιλιόμετρο του  παλιού δημόσιου δρόμου Θεσσαλονίκης-Κιλκίς, στα Διαβατά, ήταν και ο φοιτητής της Δασολογίας Δημήτρης (Τάκης) Μάργαρης, μία μορφή του αντιστασιακού αγώνα κατά των κατακτητών, που όπως και οι υπόλοιποι εκτελεσμένοι σύντροφοί του αντιμετώπισε το θάνατο με παλληκαριά και αξιοπρέπεια και «έφτυσε» στην κυριολεξία κατάμουτρα τους δημίους του πριν στηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Η Οδύσσεια ενός Επανομίτη ομήρου των στρατοπέδων συγκέντρωσης

Ο Γιώργος Τσιωμής εκτοπισμένος στον Άϊ-Στράτη μαζί με συνεξόριστους και τη σύζυγο με το παιδί ενός συγκρατουμένου του που είχαν πάει να τον επισκεφθούν.

του Σπύρου Κουζινόπουλου

H Oδύσσεια ενός ομήρου που από γραφιάς στα μετόχια και καλλιεργητής στα χωράφια της Επανομής Θεσσαλονίκης, βρέθηκε να συμμετέχει στο αγροτικό κίνημα της περιοχής, πολέμησε στα αλβανικά βουνά και στη συνέχεια στην Εθνική Αντίσταση και εξαιτίας αυτού, φυλακίστηκε στο στρατόπεδο "Παύλος Μελάς", στάλθηκε όμηρος στη Γερμανία, όπου από θαύμα επέζησε, για να γνωρίσει στο τέλος και την "περιποίηση" από τη δικτατορία της χούντας..

Η ιστορία μιας προκήρυξης...

Η ιστορία μιaς προκήρυξης που είχε εκδοθεί στο νομό Ημαθίας την προπαραμονή της εισόδου των γερμανικών στρατευμάτων στη Βέροια. Βρισκόμαστε στις 9 Απριλίου 1941, οι χιτλερικοί έχουν ήδη εισέλθει στη Θεσσαλονίκη και ετοιμάζονται να κατηφορίσουν προς νότο για να καταλάβουν την Αθήνα. Στο άκουσμα της είδησης ότι οι Γερμανοί πρόκειται να μπουν στην πόλη, ο Μητροπολίτης Βέροιας και Ναούσης, Πολύκαρπος, συγκαλεί σύσκεψη στα γραφεία της Μητρόπολης.

Το περίεργο «τροχαίο» με θύμα τον στρατηγό Στέφανο Σαράφη

Ο θάνατος του τιμημένου αρχηγού του ΕΛΑΣ από Aμερικανό σμηνία

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Στις  31 Μαίου 1957 το μεσημέρι, ένα αυτοκίνητο με στοιχεία Ξ.Α. (Ξένη Αποστολή), μια ανοιχτή Μπουίκ Κόβερτιμπλ, που έτρεχε  με 140 χιλιόμετρα, σκότωσε στον Άλιμο Αττικής, στην παραλιακή λεωφόρο, τον τιμημένο στρατιωτικό αρχηγό  των ανταρτών του ΕΛΑΣ, στρατηγό Στέφανο Σαράφη, βουλευτή τότε της ΕΔΑ και  τραυμάτισε σοβαρά την αγγλίδα σύζυγό του Μάριον.

Όταν ο Μ.Γλέζος με τον Λ.Σάντα κουρέλιαζαν τον αγκυλωτό σταυρό

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Βαθιά χαραγμένη στη μνήμη του ελληνικού λαού, παράδειγμα πατριωτισμού και αυτοθυσίας εξακολουθεί να παραμένει η παράτολμη ενέργεια πριν 85 χρόνια των δύο ηρώων της Εθνικής Αντίστασης, των φοιτητών Μανώλη Γλέζου και Απόστολου Σάντα. Οι οποίοι διακινδυνεύοντας τη ζωή τους, κατέβασαν τη νύχτα της 30ης Μαΐου 1941 τη γερμανική σημαία από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης, κουρελιάζοντας το σύμβολο του ναζισμού, τον αγκυλωτό σταυρό .

Τα "χωνιά" της Κατοχής και τα συνθήματα στους τοίχους

Στην περίοδο της Κατοχής δεν υπήρχαν ούτε εφημερίδες ούτε ραδιόφωνα ελεύθερα. Οι μικρές εφημεριδούλες που κυκλοφορούσαν οι αντιστασιακές οργανώσεις, ήταν λίγες. Μερικές φορές μουντζουρωμένες από την κακή ποιότητα της μελάνης και την κακή κατάσταση του πολύγραφου. Έπειτα, δεν μπορούσαν να φτάσουν σε όλους ή αυτοί που τις παίρνανε, δεν είχαν το χρόνο να τις διαβάσουν, ενώ η κατοχή και μόνο μιας εφημερίδας της Αντίστασης, σήμαινε εκτελεστικό απόσπασμα. Τα ραδιόφωνα είχαν σφραγιστεί από τον κατακτητή και ήταν λίγα. Ενώ και όσες εφημερίδες έβγαιναν, ήταν υπό καθεστώς αυστηρής λογοκρισίας.

Η γυναίκα της Εθνικής Αντίστασης

Τασούλα Βερβενιώτη,

Η γυναίκα της

 

 Αντίστασης. Η

 

είσοδος των γυναικών στην πολιτική

 

Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ

 

(για την έκδοση: Εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα 1994)

 

της Τασούλας Βερβενιώτη

Το κίνημα της Αντίστασης αποτελεί το μαζικότερο πολιτικό κίνημα της ελληνικής ιστορίας και ταυτόχρονα οριακό σημείο για την ελληνική αριστερά και την κοινωνική θέση της γυναίκας. Oι γυναίκες της Αντίστασης- μαζί με τους νέους- αναλαμβάνουν το άνοιγμα των σχολείων και των Παιδικών Σταθμών, την περίθαλψη των παράνομων, των καταδιωκόμενων, των φυλακισμένων, των πυροπαθών. Στην Ελεύθερη Ελλάδα σημαντική ήταν η προσφορά τους στην ίδρυση και τη λειτουργία νοσοκομείων, αναρρωτηρίων, ιατρικών κέντρων, σταθμών πρώτων βοηθειών. 

Σοβιετικοί αλεξιπτωτιστές στη Βόρεια Ελλάδα κατά την Κατοχή

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένα άγνωστο σχεδόν γεγονός της περιόδου της Κατοχής στη Βόρεια Ελλάδα, ήταν η ρίψη σοβιετικών αλεξιπτωτιστών στις αρχές του φθινοπώρου του 1941 στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης, μετά από λανθασμένους υπολογισμούς. Γεγονός που προκάλεσε την ταραχή των χιτλερικών όταν αντιλήφθηκαν την παρουσία τους, για να ακολουθήσει η καταδίωξη και η εξόντωσή τους από τις γερμανικές δυνάμεις.

"Αφήστε μου τα ματογυάλια, θέλω να αντικρίσω κατάματα το θάνατο"

Η πατριωτική δράση και η εκτέλεση από τους Ναζί του Τάσου Καρατζά

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μία από τις ηρωϊκές μορφές του κινήματος της Εθνικής Αντίστασης και των αγώνων του για την αποτίναξη της τριπλής σκλαβιάς της περιόδου 1941-1944, ήταν αναμφίβολα ο σλαβομακεδόνας κομμουνιστής Τάσος Καρατζάς, που εκτελέστηκε από τους Ναζί στις 23 Μαίου 1942 όπως ακριβώς το είχε επιλέξει: Κοιτάζοντας κατάματα το θάνατο, βροντοφωνάζοντας για την απελευθέρωση της αγαπημένης του πατρίδας, της Ελλάδας και εκδηλώνοντας παράλληλα το μίσος του κατά των κατακτητών,

Η θυσία των οκτώ νέων της Ξηροκρήνης στις 11 Μαΐου 1944

*του Γιώργου Καζάνα
Η συνοικία της Ξηροκρήνης στη Θεσσαλονίκη πήρε το όνομά της από την ομώνυμη περιοχή της Κωνσταντινούπολης καθώς πρόσφυγες από την Πόλη, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Ρωμυλία και την Ανατολική Θράκη αποτέλεσαν τους πρώτους οικιστές της περιοχής μετά τις διώξεις των Ελλήνων της Θράκης από το 1915, τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την επακόλουθη Ανταλλαγή Πληθυσμών. Παραπλεύρως βρίσκεται και η Επτάλοφος, προσφυγική συνοικία που θυμίζει με το όνομά της το προσωνύμιο της Πόλης, της επί επτά λόφων χτισμένης.

Για τη γιορτή της (Ηρωίδας) μάνας

Γιορτή της Μητέρας σήμερα και η σκέψη κι ο λογισμός στην πολυαγαπημένη μας μάνα, Μεταξία Κουζινοπούλου, αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης που όργωνε με τα πόδια τα βουνά των Σερρών από τα Κρούσια μέχρι το Κερδύλλιο όρος για να μεταφέρει το μήνυμα του αγώνα κατά του ξένου κατακτητή και της λευτεριάς. Και αργότερα, εξόριστη στη Γυάρο από τη χούντα των συνταγματαρχών, παρά τα πολύ σοβαρά προβλήματα υγείας που είχε.

Πύργοι Εορδαίας: Ο αφανισμός από τους ναζί και τους συνεργάτες τους

Aπό τα ειδεχθέστερα εγκλήματα των ναζί στη χώρα μας, κατά τη διάρκεια της γερμανικής φασιστικής κατοχής 1941-1944, υπήρξε το Ολοκαύτωμα των κατοίκων στους Πύργους (Κατράνιτσα) Εορδαίας, το δεύτερο σε αριθμό νεκρών μετά τα Καλάβρυτα (με 818 θύματα) μαρτυρικό ελληνικό χωριό. Ένα χωριό που αφανίστηκε στην κυριολεξία από τους υπανθρώπους του ναζιστικού Γ΄ Ράϊχ και οι κάτοικοί του, πάνω από 318 άτομα, βρήκαν το θάνατο με απίστευτες μεθόδους που δεν τις χωράει ανθρώπου νους.

Η Ξηροκρήνη της Αντίστασης

 

του Γιώργου Καζάνα

Η συνοικία της Ξηροκρήνης στη Θεσσαλονίκη πήρε το όνομά της από την ομώνυμη περιοχή της Κωνσταντινούπολης καθώς πρόσφυγες από την Πόλη, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Ρωμυλία και την Ανατολική Θράκη αποτέλεσαν τους πρώτους οικιστές της περιοχής μετά τις διώξεις των Ελλήνων της Θράκης από το 1915, τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την επακόλουθη Ανταλλαγή Πληθυσμών. Παραπλεύρως βρίσκεται και η Επτάλοφος, προσφυγική συνοικία που θυμίζει με το όνομά της το προσωνύμιο της Πόλης, της επί επτά λόφων χτισμένης.