"Το Ολοκαύτωμα που μας σημάδεψε και που μας ενώνει"

Μια μαρτυρία για το ολοκαύτωμα των μαρτυρικών Κερδυλίων

Η συγκλονιστική μαρτυρία της δημοσιογράφου Μαρία Πολυζωίδου για το ολοκαύτωμα από τους Γερμανούς των δύο μαρτυρικών χωριών Άνω και Κάτω Κερδύλια, στις 17 Οκτωβρίου 1941. Όπου μαζί με τους 235 εκτελεσμένους Κερδυλιώτες βρήκαν φριχτό θάνατο ο πατέρας της γιαγιάς της, δηλαδή ο προπάππος της Χρυσάφης Λιόλιος αλλά και ο 16χρονος αδελφός της Κώστας Λιόλιος. Ο οποίος γλύτωσε αρχικά, όταν πάνω του έπεσαν τα πτώματα άλλων εκτελεσμένων. Γρήγορα όμως οι Ναζί αντιλήφθηκαν ότι ζούσε, αποτελειώνοντάς τον κι’ αυτόν με χαριστική βολή.

Αλίκη Βέττα: Η αμαζόνα της Αντίστασης στο εκτελεστικό απόσπασμα

Η Αλίκη Βέττα ήταν η πρώτη αντάρτισσα που μπήκε στη Θεσσαλονίκη την ημέρα της απελευθέρωσης της, στις 30 Οκτωβρίιου 1944, καβάλα στο άλογό της, επικεφαλής του πεζοπόρου γυναικείου ένοπλου τμήματος της Ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ. Για την υπέροχη πατριωτική της δράση η «ανταμοιβή» της ήταν να τη στήσουν στο εκτελεστικό απόσπασμα στις 6 Μαίου 1948 μαζί με άλλους δέκα συντρόφους της πίσω από τις φυλακές του Γεντί Κουλέ. Ήταν μόλις 33 ετών.

Παρουσιάζεται στο Κιλκίς το βιβλίο "Γεντί Κουλέ"

 Την επόμενη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026 παρουσιάζεται στο Κιλκίς, ώρα 18:30, στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Κιλκίς, το βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Σπύρου Κουζινόπουλου "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης", που γνώρισε κυκλοφοριακή επιτυχία στον ενάμισι χρόνο από την έκδοσή του.

Η θυσία του διοικητή του 16ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ

Οι Γερμανοί που τον συνέλαβαν του ζήτησαν να ποδοπατήσει το δίκοχο που φορούσε με το σήμα του ΕΛΑΣ. Ο ταγματάρχης του στρατού Περικλής Μεσημέρης, διοικητής του 16^ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ αρνήθηκε περήφανα. Μετά από αυτό οι κατακτητές τον έστησαν στα έξι μέτρα.

Η ομαδική εκτέλεση στο Λευκώνα Σερρών από τους Βούλγαρους φασίστες

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ένα από τα φριχτά εγκλήματα των συμμάχων του Χίτλερ, Βουλγάρων φασιστών, στη διάρκεια της τριπλής κατοχής της πατρίδας μας, ήταν η ομαδική εκτέλεση 20 νέων σε ηλικία πατριωτών, την 1η Οκτωβρίου 1941, στο χωριό Λευκώνας Σερρών, στον απόηχο της εξέγερσης της Δράμας και της εξόντωσης χιλιάδων Ελλήνων στους τρεις νομούς της Ανατολικής Μακεδονίας.

«Σαν άλλος Χριστός, με ακάνθινο στεφάνι…»

Μετά τα μαρτύρια στα οποία υποβλήθηκε ο ιερέας, μεταφέρθηκε στις φυλακές του στρατοπέδου «Παύλος Μελάς» στη Θεσσαλονίκη και στις 2 Ιουλίου 1943 εκτελέστηκε από τους χιτλερικούς κατακτητές μαζί με τον αρχιμανδρίτη Κοζάνης Ιωακείμ Λιούλια και άλλους 48 πατριώτες, στην περιοχή των Σφαγείων Θεσσαλονίκης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

O παπα-Αποστόλης Παπανικολάου ή Τέλκας, ιερέας από το Λέχοβο Φλώρινας, οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα από τους Γερμανούς κατακτητές όταν αρνήθηκε να καταδώσει συγχωριανούς του που είχαν ενταχθεί στο αντιστασιακό κίνημα και είχαν οργανωθεί στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Η θυσία του είναι μια μεγάλη προσφορά στην Εθνική Αντίσταση.

Η ηρωϊκή εξέγερση της Δράμας πριν 85 χρόνια

Aπόσπασμα του ΕΛΑΣ εκτελεί λίγο μετά την απελευθέρωση στην κεντρική πλατεία της Δράμας τον γενικό
διοικητή της "Μπελομόριε" Στέφαν Κλέτσκοφ ως έναν από τους υπεύθυνους για τη σφαγή της Δράμας.

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η εξέγερση πριν 85 χρόνια στη Δράμα από μία φούχτα κομμουνιστές επαναστάτες, απέτρεψε την εγκατάσταση εποίκων και εμπόδισε την αφομοίωση της περιοχής από τους Βούλγαρους φασίστες κατακτητές. Μία άγνωστη ιστορία ηρωϊσμού και εθνικού μεγαλείου με ποταμούς αίματος και θυσιών, που όμως για πολιτικούς λόγους, «θάφτηκε» την μεταπολεμική περίοδο.

Η οδός Ηρώων

Οι εκτελέσεις επί κατοχής στις φυλακές "Παύλου Μελά"

Σε μία αναμνηστική πλάκα που βρέθηκε το 1981 στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης από τρεις μικρούς μαθητές, είναι χαραγμένη η φράση: "Συνεχισταί του ελληνικού μεγαλείου και αγωνισταί της Εθνικής Αντιστάσεως, έπεσαν ηρωϊκώς την 17η Δεκεμβρίου 1943 προ του εκτελεστικού αποσπάσματος των Γερμανών, Αστέριος Β. Σιάπκας υπολοχαγός 33 χρόνων, Δημήτριος Μιχάλας, 23 χρόνων".

Ηρώ: 17 σφαίρες από τους Ναζί, όσα και τα χρόνια της

Η ηρωίδα Ηρώ Κωνσταντοπούλου εκτελέστηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1944 στην Αθήνα. Η αντιστασιακή δράση της ανακόπηκε με τη σύλληψή της τον Ιούλιο 1944. Αφού βασανίστηκε άγρια στο κολαστήριο των SS στην οδό Μέρλιν της Αθήνας, χωρίς να κατορθώσουν οι βασανιστές της να αποσπάσουν την οποιαδήποτε πληροφορία για τους συναγωνιστές της, οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα. Η εκτέλεση έγινε με 17 σφαίρες. Όσα και τα χρόνια της.

Ο (Λευκός) Πύργος του Αίματος

Η αιματοβαμμένη ιστορία του Λευκού Πύργου ο οποίος μέχρι το 1882 λειτουργούσε ως φυλακή και τόπος εκτελέσεων, αποκαλούνταν δε «Κανλή Κουλέ», δηλαδή «Πύργος του Αίματος».

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Πριν αρχίσει το Επταπύργιο να λειτουργεί ως κάτεργο κράτησης και τόπος εκτελέσεων, μία από τις πολλές φυλακές που χρησιμοποιούσαν οι οθωμανικές Αρχές, ήταν και το τοπόσημο της Θεσσαλονίκης, ο Λευκός Πύργος. Εδώ φυλακίζονταν κυρίως οι βαρυποινίτες και στις πολεμίστρες του γίνονταν οι εκτελέσεις των μελλοθάνατων. Το αίμα των εκτελεσμένων έρρεε, γι’ αυτό και είχε αποκληθεί «Κανλή Κουλέ», δηλαδή «Πύργος του Αίματος»1.

Το "Νυφικό φόρεμα"

Ένα διήγημα εμπνευσμένο από τη συγκλονιστική ιστορία δύο μελλοθάνατων κοριτσιών που περίμεναν για καιρό την εκτέλεσή τους στις φυλακές του Γεντί Κουλέ φορώντας νυφικό φόρεμα

Από αφορμή τη συγκλονιστική ιστορία δύο μελλοθάνατων κοριτσιών, της Σεβαστής Θεοφανίδου και της Νίτσας Παπαδοπούλου που περίμεναν για καιρό την εκτέλεσή τους στις φυλακές Επταπυργίου, φορώντας νυφικό φόρεμα, μία από τις πολλές ιστορίες που αναφέρονται στο βιβλίο του Σπ. Κουζινόπουλου "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης",  η Κερκυραία συνταξιούχος εκπαιδευτικός και ποιήτρια Ολγα Τσιλιμπάρη, εμπνεύστηκε ένα διήγημα που δημοσιεύθηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» το Σαββατοκύριακο 30-31 Αυγούστου 2025, από όπου το αναδημοσιεύουμε.

"Ιστορικός Τόπος" ανακηρύχθηκε το σημείο εκτελέσεων του Γεντί Κουλέ

Μετά από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων και απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού

Δεκτό, έκανε επιτέλους το Υπουργείο Πολιτισμού το αίτημα του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, να ανακηρυχθεί ιστορικός τόπος το Πάρκο Εθνικής Αντίστασης στο μαρτυρικό Επταπύργιο, εκεί που βρέθηκαν 46 σκελετοί που ανήκουν σε κομμουνιστές πολιτικούς κρατούμενους οι οποίοι εκτελέστηκαν στο σημείο εκείνο και στη συνέχεια ρίχτηκαν σε ομαδικούς τάφους κυρίως στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου.

Ο φόρος αίματος της Νιγρίτας, 3-4 Αυγούστου 1944

Γράφει ο π. Γεώργιος Κελεμπέκης

Συμπληρώθηκαν στις 3 και 4 Αυγούστου 2026 ακριβώς 83 χρόνια από την θυσία 27 Νιγριτινών στο βωμό της δημοκρατίας και της ελευθερίας του τόπου αυτού. Με στενοχωρεί το γεγονός πως τέτοια δραματικά ιστορικά γεγονότα, ορόσημα, σαν αυτό ξεχάστηκαν ακόμη και για πολλούς από τους απογόνους των θυσιασθέντων. 

Πού πραγματικά είναι θαμμένη η Κούλα Ελευθεριάδου;

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η Κούλα Ελευθεριάδου διακρίθηκε για τον ηρωισμό και την παλικαριά της όταν στις 26 Οκτωβρίου 1943 η νεοσύστατη ακόμη τότε ΕΠΟΝ και το ΕΑΜ Νέων οργάνωσαν διαδήλωση εκατοντάδων νέων στους κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης, για να γιορτάσουν την 31η επέτειο απελευθέρωσης της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό ● Το ανώμαλο μεταπελευθερωτικό καθεστώς, αντί να τιμήσει την ηρωίδα της Αντίστασης, συλλαμβάνει την Κούλα Ελευθεριάδου τον Ιανουάριο του 1947 και την παραπέμπει στο Εκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης τέσσερις μήνες αργότερα, με την κατηγορία της «στρατολόγου συμμοριτών» χωρίς στοιχεία.

Η εξόντωση των 14 κατοίκων της Ν. Ευκαρπίας από τους Ναζί

Η Νέα Ευκαρπία Θεσσαλονίκης από την αρχή της Ναζιστικής Κατοχής, πήρε ενεργά μέρος  στο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης κατά των χιτλερικών κατακτητών, διαθέτοντας ισχυρή οργάνωση του ΕΑΜ και στέλνοντας αρκετά παλληκάρια της στα αντάρτικα τμήματα του ΕΛΑΣ.

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας του ΣΦΕΑ στο Επταπύργιο για τα "τραπεζώματα"

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας, διοργανώνει αύριο Τρίτη 28 Ιουλίου 2026, ώρα 12.00 στην είσοδο του Επταπυργίου ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 (ΣΦΕΑ) κατά της απόφασης του υπουργείου Πολιτισμού να διατίθεται το Γεντί Κουλέ σε ιδιώτες για δεξιώσεις και τραπεζώματα, θυμίζοντας ότι αποτελεί τόπο μαρτυρίου, όχι δεξιώσεων και εμπορίου και με συνθήματα όπως «Να διαγραφεί το Επταπύργιο από τη “λίστα γαστρονομίας” και “Όχι στο ξεπούλημα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς”!

"Σκοτώστε με, μα η Ελλάδα θα ζήσει..."

Η θυσία για την πατρίδα του ήρωα της Εθνικής Αντίστασης Χρήστου Ευστρατιάδη

Κρατούμενοι στο Γεντί Κουλέ την περίοδο του μεσοπολέμου στο προαύλιο της φυλακής

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Στη διάρκεια των τρεισήμισι ετών της Ναζιστικής σκλαβιάς της πατρίδος μας, υπήρξαν δεκάδες και εκατοντάδες αγωνιστές της Αντίστασης που δεν δείλιασαν, δεν δίστασαν να θυσιαστούν, να στηθούν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα υπερασπιζόμενοι το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας. Μία από τις ηρωϊκές αυτές περιπτώσεις ήταν και του 26χρονου οικονομολόγου Χρήστου Ευστρατιάδη που η θυσία του στις 5 Δεκεμβρίου 1942, ενέπνευσε τους νέους και τις νέες της υπόδουλης στους Ναζί Μακεδονίας τα επόμενα χρόνια της Κατοχής.

Ο τόπος των εκτελέσεων πίσω από το Γεντί Κουλέ

H μαρτυρία ενός ιερέα που παρίστατο στις εκτελέσεις οδήγησε στον ακριβή καθορισμό του "συνήθη τόπου" όπου τουφεκίζονταν οι πολιτικοί κρατούμενοι 

Αεροφωτογραφία του "συνήθη τόπου εκτελέσεων" και στο βάθος το Γεντί Κουλέ από όπου μεταφέρονταν οι μελλοθάνατοι. Την περίοδο του Εμφυλίου η περιοχή ήταν ακατοίκητη και τα κοντινότερα σπίτια βρίσκονταν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι ομαδικοί τάφοι των εκτελεσμένων κομμουνιστών του Γεντί Κουλέ, εντοπίστηκαν όπως είναι γνωστό  στο πάρκο της Εθνικής Αντίστασης Συκεών, τριγύρω από το αφιερωμένο στο αντιστασιακό έπος μνημείο που υπάρχει στο κέντρο της μικρής πλατείας, στη συμβολή των οδών Κανάρη, Σολωμού και Μιαούλη στις Συκιές Θεσσαλονίκης. Η επιλογή του χώρου δεν ήταν τυχαία. Καθώς δεκαετίες τώρα υπήρχαν πληροφορίες ότι στην περιοχή εκείνη, σε κοντινή απόσταση από το Επταπύργιο, ήταν «ο συνήθης τόπος εκτελέσεων» των μελλοθάνατων κρατούμενων στο κάτεργο αυτό που υπήρξε μια από τις χειρότερες φυλακές από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους.

«Αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή!»*

 Η αγωνία των παιδιών των μελλοθάνατων στο Γεντί Κουλέ πολιτικών κρατουμένων

του Κώστα Τζιάρα, Ιστορικού*

Από την άνοιξη έως το καλοκαίρι, έξω από τη φυλακή του Γεντί Κουλέ «...είναι κάτι αγριόχορτα που έχουν κάτι σαν στάχυα πάνω. Κόβεις ένα και το βάζεις πάνω στο χέρι σου. Το χτυπάς με το άλλο... και αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή...».1

Στο Γεντί Κουλέ οι δύο πρώτες εκτελέσεις του Εμφυλίου

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Στις 16 Ιουλίου 1946, στο «συνήθη τόπον εκτελέσεων» πίσω από το Γεντί Κουλέ της Θεσσαλονίκης, ανοίγει η αυλαία αίματος του εμφυλίου πολέμου, καθώς γίνονται οι πρώτες δύο εκτελέσεις της καταραμένης πολυαίμακτης εκείνης περιόδου: Τουφεκίζονται καταδικασμένοι με συνοπτικές διαδικασίες και με βάση αστείες αστήριχτες κατηγορίες, οι κομμουνιστές αγρότες από το Περιστέρι Κιλκίς, Θεοχάρης Σαπρανίδης και Γιώργος Καλέμος.