Ειρήνη Γκίνη: Η πρώτη εκτελεσμένη γυναίκα στον Εμφύλιο

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Tα χαράματα της 26ης Ιουλίου 1946 οδηγούνταν στο εκτελεστικό απόσπασμα, στα Γιαννιτσά, επτά αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και ανάμεσά τους η 24χρονη σλαβομακεδόνισσα δασκάλα, Ειρήνη Γκίνη. Επρόκειτο για την πρώτη εκτέλεση γυναίκας στην περίοδο του αδελφοκτόνου Εμφυλίου Πολέμου, μετά την ψήφιση των «έκτακτων μέτρων», που είχαν θεσπιστεί στις 18 Ιουνίου 1946, με το περιβόητο "Γ' ψήφισμα", το οποίο προέβλεπε την ίδρυση Εκτάκτων Στρατοδικείων. 

«Αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή!»*

 Η αγωνία των παιδιών των μελλοθάνατων στο Γεντί Κουλέ πολιτικών κρατουμένων

του Κώστα Τζιάρα, Ιστορικού*

Από την άνοιξη έως το καλοκαίρι, έξω από τη φυλακή του Γεντί Κουλέ «...είναι κάτι αγριόχορτα που έχουν κάτι σαν στάχυα πάνω. Κόβεις ένα και το βάζεις πάνω στο χέρι σου. Το χτυπάς με το άλλο... και αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή...».1

Στο Γεντί Κουλέ οι δύο πρώτες εκτελέσεις του Εμφυλίου

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Στις 16 Ιουλίου 1946, στο «συνήθη τόπον εκτελέσεων» πίσω από το Γεντί Κουλέ της Θεσσαλονίκης, ανοίγει η αυλαία αίματος του εμφυλίου πολέμου, καθώς γίνονται οι πρώτες δύο εκτελέσεις της καταραμένης πολυαίμακτης εκείνης περιόδου: Τουφεκίζονται καταδικασμένοι με συνοπτικές διαδικασίες και με βάση αστείες αστήριχτες κατηγορίες, οι κομμουνιστές αγρότες από το Περιστέρι Κιλκίς, Θεοχάρης Σαπρανίδης και Γιώργος Καλέμος.

«Εις θάνατον» για μία και μόνο λέξη….

Το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης με πρόεδρο τον ταγματάρχη Δρομάζο που καταδίκασε σε θάνατο τον 25χρονο λεμβούχο από την Αγ. Τριάδα

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η θανατική καταδίκη από το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης και εν συνεχεία η εκτέλεση ενός 25χρονου παλληκαριού από την παραλιακή κοινότητα της Αγίας Τριάδας Θεσσαλονίκης, μόνο και μόνο επειδή δεν είπε μία μόνο λέξη: «αποκηρύσσω». Ήταν ένας από τους 400 εκτελεσμένους πίσω από το Γεντί Κουλέ τα πέτρινα χρόνια του εμφυλίου, όπου οι πολιτικοί κρατούμενοι αλέθονταν από την κρεατομηχανή του επίσημου κράτους.

Ένας Βολιώτης ανάμεσα στους 400 εκτελεσμένους στο Γεντί Κουλέ

Ο Γραμμένος Στίνης, από τους ηγέτες της νεολαίας του Βόλου στα χρόνια της Αντίστασης

Μελλοθάνατοι περιμένοντας την ώρα της εκτέλεσης στο Γεντί Κουλέ

 Ένας από τους περίπου 400 εκτελεσμένους πολιτικούς κρατούμενους στον «κρανίου τόπο» των Συκεών, σε απόσταση αναπνοής από το κολαστήριο του Γεντί Κουλέ, ήταν και ο Βολιώτης αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης Γραμμένος Στίνης, που υπήρξε ηγέτης της νεολαίας στο νομό Μαγνησίας κατά τη μαύρη περίοδο της ναζιστικής κατοχής της πατρίδας μας. Στη θυσία του Στίνη αναφέρθηκε και ο μεγάλος μας ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης στην ποιητική του συλλογή «Το Περιθώριο ’68-69» (Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2000, σ. 40).

Ο βαρύς φόρος του αίματος της Πιερίας στον Εμφύλιο

Άγνωστα στοιχεία για τις εκτελέσεις στον πολύπαθο νομό κατατέθηκαν από τον ιστορικό και συγγραφέα Νίκο Σαλπιστή στην παρουσίαση του βιβλίου "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης" στην Κατερίνη

Βαρύς ήταν ο φόρος αίματος που πλήρωσε ο νομός Πιερίας κατά την περίοδο του Εμφυλίου πολέμου, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κατερινιώτης ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας Νίκος Σαλπιστής, παρουσιάζοντας στην Κατερίνη το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης», 463 καταγόμενοι από την Πιερία πολίτες, σύρθηκαν στο έκτακτο στρατοδικείο Θεσσαλονίκης και δικάστηκαν σε 106 υποθέσεις, ενώ 37 από αυτούς καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν και ανάμεσά τους τρεις γυναίκες.

Τα έκτακτα στρατοδικεία και οι εκτελέσεις στο Γεντί Κουλέ

 «Θανατοδικεία» τα ονόμαζαν εξαιτίας της βιομηχανίας θανατικών καταδικών που εξέδιδαν για ασήμαντες πολλές φορές κατηγορίες

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι εκτελέσεις των περίπου 400 κρατούμενων στο Γεντί Κουλέ κομμουνιστών, που στήθηκαν στο απόσπασμα στην περιοχή όπου εντοπίστηκαν οι 47 μέχρι τώρα σκελετοί, γύρω από το μνημείο Εθνικής Αντίστασης των Συκεών, γίνονταν με αποφάσεις «καρμπόν» του Έκτακτου Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης και με βάση το διαβόητο «Γ΄ Ψήφισμα» που στρέφονταν όχι μόνο κατά του ΚΚΕ αλλά και εναντίον κάθε προσπάθειας διακίνησης προοδευτικών και ελεύθερων ιδεών. 

Η δίκη της "Δημοκρατικής Άμυνας" στο Έκτακτο Στρατοδικείο της χούντας

Πρώτη ημέρα της δίκης της Δημοκρατικής Αμυνας. Διακρίνονται από αριστερά, Νίκος Κωνσταντόπουλος, Χαρ. Πρωτοπαππάς, Παν. Ανδριτσάκης, Παν. Τσαγκαράκης, Στρατηγός Γ. Ιορδανίδης και πίσω ο Σάκης Καράγιωργας.

Στα τέλη Μαρτίου του 1970, κι ενώ η Ελλάδα στέναζε κάτω απο το καθεστώς των πραξικοπηματιών, άρχιζε στο Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών η δίκη των μελών της αντιδικτατορικής οργάνωσης "Δημοκρατική Άμυνα", που συνιστά γεγονός κομβικής σημασίας τόσο για την οργανωμένη αντίσταση ενάντια στη χούντα στο εσωτερικό όσο και για την εικόνα του καθεστώτος στο εξωτερικό λίγους μήνες μετά την αποπομπή της χώρας από το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Η δίκη στο έκτακτο στρατοδικείο της ΕΠΟΝ Θεσσαλονίκης

 Μεταξύ των καταδικασμένων σε θάνατο νέων με σαθρές κατηγορίες και ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης

Του Σπύρου Κουζινόπουλου

Το έκτακτο στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, δικαστήριο σκοπιμότητας του Εμφυλίου, είχε καταδικάσει εννέα νέους της ΕΠΟΝ σε θάνατο, μεταξύ αυτών τον Μανόλη Αναγνωστάκη, τον ποινικολόγο Γιώργο Αποστολίδη και την Αννα Γερασιμίδου, άλλους δύο σε ισόβια και 23 ΕΠΟΝίτες σε διάφορες ποινές, ενώ 35 απαλλάχθηκαν.

Πρωτοχρονιά 1951: Οι συλλήψεις των φιλειρηνιστών νέων της Θεσσαλονίκης

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Λίγη ώρα πριν ο κόσμος αποχαιρετίσει το έτος 1950 για να υποδεχθεί το 1951, η Γενική Ασφάλεια Θεσσαλονίκης εξαπολύει ανθρωποκυνηγητό στην πόλη για να συλλάβει τα μέλη ενός ..... "σατανικού δικτύου κατασκόπων", όπως διατείνονταν. Eπικεφαλής του οποίου ήταν ένας 23χρονος νέος από το Παγκράτι Αθηνών, ο Νίκος Νικηφορίδης, και μέλη του καμιά εικοσαριά Θεσσαλονικείς μαθητές, οι περισσότεροι από αυτούς με κοντά παντελόνια.

Σήμερα Δευτέρα η κηδεία του Γιάννη Γκιργκούδη

Μεγάλη απώλεια για το δημοκρατικό προοδευτικό κίνημα ο θάνατος του αγωνιστή της Αριστεράς και του αντιδικτατορικού κινήματος κατά της χούντας, Γιάννη Γκιργκούδη, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 80 ετών. Η κηδεία του θα γίνει σήμερα Δευτέρα, 3 Ιουνίου, στις 5μ.μ., στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα, στην Καλαμαριά.

Την Τρίτη η κηδεία του Κώστα Παπαδόπουλου

Αύριο Τρίτη, 30 Οκτωβρίου, στις 4:30μ.μ. στα νεκροταφεία Αναστάσεως του Κυρίου (5ο χλμ Θεσσαλονίκης - Θέρμης), θα γίνει η εξόδιος ακολουθία και η κηδεία του αγωνιστή του αντιδικτατορικού κινήματος, Κώστα Παπαδόπουλου, που έφυγε χτες από τη ζωή σε ηλικία 68 ετών.