Κανιβαλίζοντας τη μνήμη του Γεντί Κουλέ

 της Ναταλί Χατζηαντωνίου

Από τα τέλη του 19ου αιώνα χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή, ιδιαίτερα σκληρών συνθηκών. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα έγινε διαβόητο για την κράτηση πολιτικών κρατουμένων, ιδιαίτερα κομμουνιστών αντιστασιακών.

Διάβημα του ΣΦΕΑ για το Επταπύργιο στο περίπτερο του ΟΔΑΠ

 Να διαγραφεί από τη "Λίστα Γαστρονομίας" και να ανακηρυχτεί Τόπος Ιστορικής Μνήμης

Tο Υπουργείο Πολιτισμού να διαγράψει αμέσως το Επταπύργιο από την αγοραία, ανίερη «λίστα γαστρονομίας» και να το κηρύξει σε χώρο ιστορικής μνήμης, σε Μουσείο της Εθνικής και της Αντιδικτατορικής Αντίστασης – όπως πάγια διεκδικούν ο ΣΦΕΑ 1967-1974, οι αντιστασιακές οργανώσεις και οι κοινωνικοί φορείς της Θεσσαλονίκης, ζήτησε ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) 1967-1974, σε διάβημα διαμαρτυρίας έξω από το περίπτερο του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) του υπουργείου Πολιτισμού στη ΔΕΘ.

"Σεβασμό στην ιστορία" ζητάει ο Δήμος Νεάπολης-Συκεών για το Γεντί Κουλέ

Πρόκειται για μια νομοθετική «κίνηση ασέβειας στους φυλακισμένους και εκτελεσμένους αγωνιστές», αναφέρεται στο ψήφισμα.

Στο ομόφωνο ψήφισμα του Δήμου Νεάπολης-Συκεών υπογραμμίζεται η ιστορικότητα του Μνημείου του Επταπυργίου, στο οποίο «φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν πολλοί αγωνιστές και είναι διαχρονικό σύμβολο διώξεων αλλά και αγώνα για ελευθερία, δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη» και ζητείται η αφαίρεση του Επταπυργίου από τη λίστα του υπουργείου Πολιτισμού για τα "τραπεζώματα".

Το "Νυφικό φόρεμα"

Ένα διήγημα εμπνευσμένο από τη συγκλονιστική ιστορία δύο μελλοθάνατων κοριτσιών που περίμεναν για καιρό την εκτέλεσή τους στις φυλακές του Γεντί Κουλέ φορώντας νυφικό φόρεμα

Από αφορμή τη συγκλονιστική ιστορία δύο μελλοθάνατων κοριτσιών, της Σεβαστής Θεοφανίδου και της Νίτσας Παπαδοπούλου που περίμεναν για καιρό την εκτέλεσή τους στις φυλακές Επταπυργίου, φορώντας νυφικό φόρεμα, μία από τις πολλές ιστορίες που αναφέρονται στο βιβλίο του Σπ. Κουζινόπουλου "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης",  η Κερκυραία συνταξιούχος εκπαιδευτικός και ποιήτρια Ολγα Τσιλιμπάρη, εμπνεύστηκε ένα διήγημα που δημοσιεύθηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» το Σαββατοκύριακο 30-31 Αυγούστου 2025, από όπου το αναδημοσιεύουμε.

Το Γεντί Κουλέ ως οθωμανική φυλακή

Με αφορμή την κυκλοφορία από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ του βιβλίου του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης», παραθέτουμε στη συνέχεια εκτενές απόσπασμα από τη διπλωματική εργασία που εκπόνησε το 2019 για το Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας η κ. Αικατερίνη Γιαννουκάκου με τίτλο «Οθωμανικές φυλακές: Το Γεντί Κουλέ».

"Ιστορικός Τόπος" ανακηρύχθηκε το σημείο εκτελέσεων του Γεντί Κουλέ

Μετά από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων και απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού

Δεκτό, έκανε επιτέλους το Υπουργείο Πολιτισμού το αίτημα του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, να ανακηρυχθεί ιστορικός τόπος το Πάρκο Εθνικής Αντίστασης στο μαρτυρικό Επταπύργιο, εκεί που βρέθηκαν 46 σκελετοί που ανήκουν σε κομμουνιστές πολιτικούς κρατούμενους οι οποίοι εκτελέστηκαν στο σημείο εκείνο και στη συνέχεια ρίχτηκαν σε ομαδικούς τάφους κυρίως στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου.

Εμπαιγμός από το ΥΠΠΟ για τα "τραπεζώματα" στο Γεντί Κουλέ

 

της Βασιλικής Τζεβελέκου

Κεντρική υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού, ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) εφαρμόζει πιστά την πολιτική της ηγεσίας του ΥΠΠΟ και διαχειρίζεται τα μνημεία και τους πολιτιστικούς χώρους με γνώμονα το ύψιστο κέρδος που μπορεί να αποδώσουν.

Γνωστές προσωπικότητες που πέρασαν από το κάτεργο του Γεντί Κουλέ

Στον εγκλεισμό στις μεσαιωνικές φυλακές του Γεντί Κουλέ γνωστών προσωπικοτήτων της Αριστεράς αλλά και του πνευματικού κόσμου της χώρας, καθώς και του έπους της Εθνικής Αντίστασης, αναφέρεται ο Σπύρος Κουζινόπουλος, σε συνέντευξή του στο διαδικτυακό περιοδικό Literature.gr. που κατά κύριο λόγο  επικεντρώνεται στη λογοτεχνία και στις τέχνες και δημοσιεύει νέα για τον πολιτισμό. Η συνέντευξη δόθηκε από αφορμή το βιβλίο του «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ.

Πού πραγματικά είναι θαμμένη η Κούλα Ελευθεριάδου;

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η Κούλα Ελευθεριάδου διακρίθηκε για τον ηρωισμό και την παλικαριά της όταν στις 26 Οκτωβρίου 1943 η νεοσύστατη ακόμη τότε ΕΠΟΝ και το ΕΑΜ Νέων οργάνωσαν διαδήλωση εκατοντάδων νέων στους κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης, για να γιορτάσουν την 31η επέτειο απελευθέρωσης της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό ● Το ανώμαλο μεταπελευθερωτικό καθεστώς, αντί να τιμήσει την ηρωίδα της Αντίστασης, συλλαμβάνει την Κούλα Ελευθεριάδου τον Ιανουάριο του 1947 και την παραπέμπει στο Εκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης τέσσερις μήνες αργότερα, με την κατηγορία της «στρατολόγου συμμοριτών» χωρίς στοιχεία.

Oι Άγγλοι αιχμάλωτοι του “Παύλος Μελάς” και το δίκτυο Βαμβέτσου

Κρατούμενοι του στρατοπέδου "Παύλος Μελάς" της Θεσσαλονίκης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Εκατοντάδες Άγγλοι στρατιώτες, που μετείχαν στο βρετανικό εκστρατευτικό σώμα το οποίο είχε διατεθεί για να βοηθήσει τον ελληνικό στρατό στην απόκρουση της γερμανικής επίθεσης κατά της χώρας μας, είχαν εγκλωβιστεί μετά την κατάληψη της Ελλάδας και έψαχναν απεγνωσμένα τρόπο φυγάδευσης και σωτηρίας. Πολλοί από αυτούς μετά τη σύλληψή τους από τους Γερμανούς κατακτητές φυλακίστηκαν στο στρατόπεδο "Παύλος Μελάς" στη Θεσσαλονίκη.

Γάμος με το θάνατο

Οι ηρωικοί βαθμοφόροι της Χωροφυλακής Στάθης Βαμβέτσος και Κώστας Κυριακόπουλος 

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Το αντιστασιακό “Δίκτυο Βαμβέτσου” στη Θεσσαλονίκη και η δράση του, η φυγάδευση Άγγλων αιχμαλώτων πολέμου από το στρατόπεδο συγκέντρωσης “Παύλος Μελάς”, η σύλληψη των μελών της οργάνωσης από τους Ναζί, το ηρωϊκό τέλος των επικεφαλής της, βαθμοφόρων της Χωροφυλακής Στάθη Βαμβέτσου και Κώστα Κυριακόπουλου και ο συγκινητικός γάμος του τελευταίου στο Γεντί Κουλέ πριν οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα. 1η συνέχεια

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας του ΣΦΕΑ στο Επταπύργιο για τα "τραπεζώματα"

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας, διοργανώνει αύριο Τρίτη 28 Ιουλίου 2026, ώρα 12.00 στην είσοδο του Επταπυργίου ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 (ΣΦΕΑ) κατά της απόφασης του υπουργείου Πολιτισμού να διατίθεται το Γεντί Κουλέ σε ιδιώτες για δεξιώσεις και τραπεζώματα, θυμίζοντας ότι αποτελεί τόπο μαρτυρίου, όχι δεξιώσεων και εμπορίου και με συνθήματα όπως «Να διαγραφεί το Επταπύργιο από τη “λίστα γαστρονομίας” και “Όχι στο ξεπούλημα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς”!

"Σκοτώστε με, μα η Ελλάδα θα ζήσει..."

Η θυσία για την πατρίδα του ήρωα της Εθνικής Αντίστασης Χρήστου Ευστρατιάδη

Κρατούμενοι στο Γεντί Κουλέ την περίοδο του μεσοπολέμου στο προαύλιο της φυλακής

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Στη διάρκεια των τρεισήμισι ετών της Ναζιστικής σκλαβιάς της πατρίδος μας, υπήρξαν δεκάδες και εκατοντάδες αγωνιστές της Αντίστασης που δεν δείλιασαν, δεν δίστασαν να θυσιαστούν, να στηθούν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα υπερασπιζόμενοι το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας. Μία από τις ηρωϊκές αυτές περιπτώσεις ήταν και του 26χρονου οικονομολόγου Χρήστου Ευστρατιάδη που η θυσία του στις 5 Δεκεμβρίου 1942, ενέπνευσε τους νέους και τις νέες της υπόδουλης στους Ναζί Μακεδονίας τα επόμενα χρόνια της Κατοχής.

Επταπύργιο: Από τη λίστα της Ιστορίας...στη λίστα της Γαστρονομίας!

Την απαίτηση να διαγραφεί το Επταπύργιο  από τη «λίστα γαστρονομίας» του ΟΔΑΠ και να αποσυρθεί το νομοσχέδιο που εμπορευματοποιεί την πολιτιστική μας κληρονομιά, διατυπώνει ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 (ΣΦΕΑ), μετά το σάλο που ξέσπασε από την απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού  να διαθέσει τις πρώην φυλακές του Γεντί Κουλέ και άλλους αρχαιολογικούς χώρους για κέτερινγκ, πριβέ δείπνα  και γαμοβαφτίσεις.

Ο τόπος των εκτελέσεων πίσω από το Γεντί Κουλέ

H μαρτυρία ενός ιερέα που παρίστατο στις εκτελέσεις οδήγησε στον ακριβή καθορισμό του "συνήθη τόπου" όπου τουφεκίζονταν οι πολιτικοί κρατούμενοι 

Αεροφωτογραφία του "συνήθη τόπου εκτελέσεων" και στο βάθος το Γεντί Κουλέ από όπου μεταφέρονταν οι μελλοθάνατοι. Την περίοδο του Εμφυλίου η περιοχή ήταν ακατοίκητη και τα κοντινότερα σπίτια βρίσκονταν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι ομαδικοί τάφοι των εκτελεσμένων κομμουνιστών του Γεντί Κουλέ, εντοπίστηκαν όπως είναι γνωστό  στο πάρκο της Εθνικής Αντίστασης Συκεών, τριγύρω από το αφιερωμένο στο αντιστασιακό έπος μνημείο που υπάρχει στο κέντρο της μικρής πλατείας, στη συμβολή των οδών Κανάρη, Σολωμού και Μιαούλη στις Συκιές Θεσσαλονίκης. Η επιλογή του χώρου δεν ήταν τυχαία. Καθώς δεκαετίες τώρα υπήρχαν πληροφορίες ότι στην περιοχή εκείνη, σε κοντινή απόσταση από το Επταπύργιο, ήταν «ο συνήθης τόπος εκτελέσεων» των μελλοθάνατων κρατούμενων στο κάτεργο αυτό που υπήρξε μια από τις χειρότερες φυλακές από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους.

«Αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή!»*

 Η αγωνία των παιδιών των μελλοθάνατων στο Γεντί Κουλέ πολιτικών κρατουμένων

του Κώστα Τζιάρα, Ιστορικού*

Από την άνοιξη έως το καλοκαίρι, έξω από τη φυλακή του Γεντί Κουλέ «...είναι κάτι αγριόχορτα που έχουν κάτι σαν στάχυα πάνω. Κόβεις ένα και το βάζεις πάνω στο χέρι σου. Το χτυπάς με το άλλο... και αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή...».1

Τίμος Βιτσώρης ο επαναστάτης, ο ηθοποιός, ο ποιητής

Φυλακισμένα στελέχη του ΚΚΕ Θεσσαλονίκης στο Γεντί Κουλέ το 1925. Άνω σειρά από αριστερά: Χαίνογλου, Γεωργάκας, Μαραγκός, Ντούβας, Μακρόπουλος, Αγγελούκας. Κάτω: Βιτσώρης, Σαπόρτα, Παπαδόπουλος, Κουρτίδης, Παπανικολάου

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ερευνώντας την περίοδο του μεσοπολέμου για τις ανάγκες ενός νέου βιβλίου μου, έπεσα πάνω σε ένα ξεχασμένο και καταταλαιπωρημένο αγωνιστή της αριστεράς, τον Θεσσαλονικιό ηθοποιό και ποιητή Τίμο Βιτσώρη, που έφυγε από τη ζωή εξ αιτίας των κακουχιών της κατοχής σε ηλικία μόλις 37 ετών. Ενός ανθρώπου που προσπάθησε σε όλη τη σύντομη ζωή του να υπηρετήσει με συνέπεια την τέχνη και το νεογέννητο τότε εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα.

Στο Γεντί Κουλέ οι δύο πρώτες εκτελέσεις του Εμφυλίου

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Στις 16 Ιουλίου 1946, στο «συνήθη τόπον εκτελέσεων» πίσω από το Γεντί Κουλέ της Θεσσαλονίκης, ανοίγει η αυλαία αίματος του εμφυλίου πολέμου, καθώς γίνονται οι πρώτες δύο εκτελέσεις της καταραμένης πολυαίμακτης εκείνης περιόδου: Τουφεκίζονται καταδικασμένοι με συνοπτικές διαδικασίες και με βάση αστείες αστήριχτες κατηγορίες, οι κομμουνιστές αγρότες από το Περιστέρι Κιλκίς, Θεοχάρης Σαπρανίδης και Γιώργος Καλέμος.

«Εις θάνατον» για μία και μόνο λέξη….

Το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης με πρόεδρο τον ταγματάρχη Δρομάζο που καταδίκασε σε θάνατο τον 25χρονο λεμβούχο από την Αγ. Τριάδα

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η θανατική καταδίκη από το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης και εν συνεχεία η εκτέλεση ενός 25χρονου παλληκαριού από την παραλιακή κοινότητα της Αγίας Τριάδας Θεσσαλονίκης, μόνο και μόνο επειδή δεν είπε μία μόνο λέξη: «αποκηρύσσω». Ήταν ένας από τους 400 εκτελεσμένους πίσω από το Γεντί Κουλέ τα πέτρινα χρόνια του εμφυλίου, όπου οι πολιτικοί κρατούμενοι αλέθονταν από την κρεατομηχανή του επίσημου κράτους.

Κ.Μάλαμα: Όχι τραπεζώματα στο Γεντί Κουλέ

Την άμεση αφαίρεση του Επταπυργίου από τη λίστα των αρχαιολογικών χώρων που διατίθενται για τη διοργάνωση «εκδηλώσεων γαστρονομίας» ζητά με κοινοβουλευτική ερώτηση που κατέθεσε προς την υπουργό Πολιτισμού η βουλευτής Κυριακή Μάλαμα. Η κ. Μάλαμα στρέφεται κατά του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), υποστηρίζοντας ότι η ένταξη του συγκεκριμένου ιστορικού τόπου στη σχετική πλατφόρμα αποτελεί «απαράδεκτη εμπορευματοποίηση ενός χώρου με ιδιαίτερη ιστορική και συναισθηματική φόρτιση».