Πως γιορτάστηκε το πρώτο ελεύθερο Πάσχα μετά την Κατοχή

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ήταν 6 Μαίου 1945. Η Θεσσαλονίκη, όπως και η υπόλοιπη Ελλάδα, γιορτάζει χαρμόσυνα το πρώτο ελεύθερο Πάσχα, μετά την αποτίναξη της γερμανικής σκλαβιάς ύστερα από τρεισήμισι μαύρα χρόνια ναζιστικού ολέθρου και συμφοράς. Παντού, σε όλες τις πόλεις, τις συνοικίες και τα χωριά, εκδηλώσεις χαράς και αγαλλίασης, έστω κι αν αυτές γίνονταν λιτά από τους περισσότερους, καθώς έλειπαν βασικά είδη διατροφής και ο οβελίας ήταν απλησίαστος.

Το φάντασμα της Ιστορίας: Η μαύρη περίοδος της λογοκρισίας

του Γιάννη Γκλαβίνα*

Απαγορεύομεν την χρησιμοποίησιν των κάτωθι δίσκων γραμμοφώνου:

1) Κάποια μάνα αναστενάζει

2) Ως πότε πια τέτοια ζωή να ζούμε χωρισμένοι

3) Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι.

Απαγορεύομεν να άδωνται τ' άσματα ταύτα υπό πολιτών, καθ' όσον είναι ανθελληνικού περιεχομένου

                                    Διοίκησις Χωροφυλακής Ν. Ιωνίας (17/9/1951)

Γυναίκες της Θεσσαλονίκης στο εκτελεστικό απόσπασμα

Ο Γολγοθάς των γυναικών που στρατεύθηκαν στο υπέροχο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης

Γ.Δήμου: “Γυναίκες της Αντίστασης” (ξυλογραφία)

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Δεκάδες χιλιάδες γυναίκες στρατεύθηκαν στα 3,5 χρόνια της σκλαβιάς 1941-1944 στο υπέροχο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης. Εκατοντάδες έδωσαν την ίδια τους τη ζωή στις μάχες που έγιναν στις πόλεις και τα βουνά για την αποτίναξη της ναζιστικής κατοχής. Πάνω από 50 γυναίκες μόνο στην πόλη της Θεσσαλονίκης στήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα από τους Γερμανούς ή κατακρεουργήθηκαν από τους ταγματασφαλίτες συνεργάτες τους.

Υπόθεση Πολκ: Η δίκη πριν 77 χρόνια

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Στις 12 Απριλίου 1949, πριν 77 χρόνια, άρχιζε στο κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης η δίκη του δημοσιογράφου της εφημερίδας Μακεδονία, Γρηγόρη Στακτόπουλου, που κατηγορούνταν ότι είχε πάρει μέρος στη συνωμοσία για τη δολοφονία ένα χρόνο πριν στο Θερμαϊκό, του διαπρεπούς Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ. Επρόκειτο για μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές και δικαστικές σκευωρίες όλων των εποχών στην Ελλάδα.

Πάσχα των Ελλήνων, Πάσχα

Πάσχα των Ελλήνων Πάσχα. Πάσχα της αγάπης, της συναδέλφωσης, της χαράς και της προσμονής. Πάσχα του οικουμενικού ελληνισμού. Πάσχα της ανάστασης των ελπίδων για ένα καλύτερο αύριο, χωρίς λιτότητα, ανεργία και κρίση, χωρίς πολέμους, εκατόμβες θυματων και καταστροφές,για ένα πιο φωτεινό μέλλον της ανθρωπότητας και του έθνους των Ελλήνων, όπου κι αν αυτό βρίσκεται, με περισσότερο οξυγόνο, περισσότερη Δημοκρατία και αλήθεια. Μέσα στα γεωγραφικά όρια της χώρας ή στη διασπορά, όπου ζει και μεγαλουργεί η άλλη Ελλάδα της ομογένειας.

Ένας 11χρονος πληροφορείται την εκτέλεση της μητέρας του στο Γεντί Κουλέ

Ήταν μόλις 11 χρονών ο Μάριος Κώστογλου όταν πληροφορήθηκε την εκτέλεση, στις 3 Νοεμβρίου 1948 της μητέρας του Ελένης Θεοχαρίδου που τουφεκίστηκε σε ηλικία 36 ετών πίσω από το Γεντί Κουλέ στις 3 Νοεμβρίου 1948 μαζί με άλλους 10 συγκρατουμένους της, με την κατηγορία ότι υπήρξαν μέλη του παράνομου ΕΑΜ Θεσσαλονίκης. Εκείνη τη μέρα ο μικρός Μάριος ανέβηκε με τη θεία του την ανηφόρα που οδηγούσε στις φυλακές Επταπυργίου για να επισκεφθούν τη μητέρα του. Και όταν στην είσοδο είπαν το όνομά της, η ξερή απάντηση που εισέπραξαν από τους φύλακες ήταν ότι «εκτελέστηκε το πρωί».

Ευχετήριες κάρτες για "Καλό Πάσχα" από τους φυλακισμένους του Γεντί Κουλέ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι χρονιάρες μέρες που διανύουμε έρχονται να μας θυμίσουν τις ευχετήριες κάρτες που έστελναν από τις φυλακές Επταπυργίου σε κάθε μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης (Πάσχα, Χριστούγεννα κλπ) οι φυλακισμένοι δεσμώτες του Γεντί Κουλέ κατά την μετεμφυλιακή ανώμαλη περίοδο που έζησε η χώρα.

Το Πάσχα και τα έθιμά του στην παλιά Μηχανιώνα

Η προσέλευση με κατάνυξη στις 9 εκκλησίες της, το έθιμο της πυράς, η περιφορά του Επιταφίου, οι χοροί, τα φαγητά της Λαμπρής και το τουφεκίδι της Ανάστασης

Παρέα καπετάνιων τα πρώτα χρόνια δημιουργίας της Νέας Μηχανιώνας 

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένας πλούτος εκδηλώσεων, σηματοδοτούσε τον εορτασμό τουυ Πάσχα, στην παλιά Μηχανιώνα της Κυζίκου, πριν την Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Ήταν τότε, πριν την αναγκαστική απομάκρυνση των Μηχανιωτών από τις πατρογονικές τους εστίες και την εγκατάστασή τους στη Νέα Μηχανιώνα, που τηρούσαν τα έθιμα με ευλάβεια, συνεχίζοντας τις μακραίωνες παραδόσεις που κράτησαν ενωμένο τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας στις πιο δύσκολες εποχές.

Το όργιο της Μεγάλης Τετάρτης 1947 στο Γεντί Κουλέ

Η δολοφονική επίθεση κατά των πολιτικών κρατουμένων παραμονές Πάσχα όταν ζήτησαν καλύτερες συνθήκες φυλάκισης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η Μεγάλη Τετάρτη στις 9 Απριλίου 1947, έμεινε στην ιστορία του Γεντί Κουλέ σαν μία από τις πιο αποφράδες μέρες του, με το όργιο τρομοκρατίας και κακοποίησης των πολιτικών κρατουμένων που είχε εξαπολυθεί από τη διοίκηση της φυλακής προκειμένου να καταπνιγούν οι διαμαρτυρίες για τις άθλιες μέχρι ασφυξία συνθήκες διαβίωσης τους στο μεσαιωνικό κάτεργο.

Το Πάσχα στην παλιά Επανομή

Εορτασμός στην πλατεία (όπως ήταν παλιά) της Επανομής

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Άγνωστα στους νεότερους και ξεχασμένα από τους παλιότερους, είναι στις μέρες μας τα πατροπαράδοτα έθιμα που τηρούνταν στην παλιά Επανομή όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα και ανήμερα το Πάσχα. Διαδικασίες που τηρούνταν τούτες τις μέρες, τα έθιμα που ακολουθούνταν πιστά, όπως ο «μίτκος», το «σνί», το «κανίσι», τα «μπιλιτζίκια» αλλά και η «συδεμένη». Έθιμα που τα κατέγραψε και τα διέσωσε ο Επανομίτης λαογράφος Χρήστος Παπαχρήστου.

Το Πάσχα στη Βόρεια Ελλάδα

Πασχαλιάτικα έθιμα που αναβιώνουν σε περιοχές της Μακεδονίας

Με έντονο το χρώμα της παράδοσης, γιορτάζεται σε όλη την Ελλάδα το Πάσχα, η μεγαλύτερη γιορτή της χριστιανοσύνης. Πληθώρα εθίμων αναβιώνουν σε αρκετές περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας αλλά και μετά την Ανάσταση. Παρά τις δυσκολίες και τα προβλήματα επιβίωσης που αντιμετωπίζουν πολλοί  συμπατριώτες μας, με το δικό τους τρόπο, λιτά και ταπεινά, θα βρουν τρόπο να περάσουν τις άγιες τούτες μέρες.

Πάσχα επί χούντας στις φυλακές Αλικαρνασσού

Τον Αύγουστο του 1968 περίπου διακόσιες κομμουνίστριες και πατριώτισσες του αντιδικτατορικού αγώνα μεταφέρονται από το στρατόπεδο της Γυάρου στις φυλακές Αλικαρνασσού ως πολιτικές εξόριστες.

H κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί

Όταν η μισητή σβάστικα των χιτλερικών δημίων κυμάτιζε στο Λευκό Πύργο

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης «παγώνουν», όταν το πρωϊ της 9^ης Απριλίου 1941 βλέπουν να εισέρχονται στην πόλη τους οι χιτλερικοί κατακτητές. Οι εισβολείς, επρόκειτο τα επόμενα τρεισήμισι χρόνια να στήσουν ένα απέραντο σκηνικό τρόμου, εξαθλίωσης και θανάτου πάνω από την πόλη και την υπόλοιπη Ελλάδα. 

Oι "κόκκινοι δραπέτες" από το Σανατόριο Ασβεστοχωρίου

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένα από τα σημαδιακά γεγονότα της περιόδου της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη, ήταν η απόδραση, μετά από επέμβαση του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ, δώδεκα φυματικών κομμουνιστών, κρατούμενων στο Σανατόριο Ασβαστοχωρίου, τη νύχτα της 8ης προς 9η Απριλίου 1941, λίγες ώρες πριν ο γερμανικός στρατός εισέλθει και καταλάβει την πρωτεύουσα της ελληνικής Μακεδονίας. 

Το Θεραπευτήριο Φυματικών του ΕΛΑΣ στο Βυθό Κοζάνης

Βυθός Βοϊου Κοζάνης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μία από τις ελάχιστα γνωστές δραστηριότητες του αντιστασιακού κινήματος στη Βόρεια Ελλάδα, υπήρξε η δημιουργία από την Ομάδα Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, το καλοκαίρι του 1944, θεραπευτήριου φυματικών ανταρτών, το οποίο εγκαταστάθηκε στους ξενώνες του μοναστηριού της Αγίας Τριάδας, στο Βυθό Κοζάνης, ένα πανέμορφο χωριό στους πρόποδες της Πίνδου που μαζί με τον γειτονικό Πεντάλοφο είχε εξελιχθεί σε στρατιωτικό και πολιτικό κέντρο της Αντίστασης στη Δυτική Μακεδονία. 

Η δράση των χρυσοπληρωμένων "σοβιετολόγων" 70 χρόνια πριν

Τι δείχνουν τα έγγραφα της ΚΥΠ που αποχαρακτηρίστηκαν και δόθηκαν στη δημοσιότητα

 Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) αποχαρακτήρισε μία σειρά εγγράφων που  αφορούν την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και είχαν συνταχθεί από την προκάτοχό της τότε Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΚΥΠ). Έγγραφα που αποδεικνύουν πόσο ο αντικομμουνισμός και η σοβιετολογία των κάθε λογής «Γεωργαλάδων» διαπερνούσε τη λειτουργία και δράση μιας υπηρεσίας που υποτίθεται ότι είχε δημιουργηθεί για να προστατεύσει τα συμφέροντα της χώρας. Και αντί γι' αυτό, είχε φτάσει στο έσχατο σημείο να… «νουθετεί» ή ακόμη και να κάνει υποδείξεις για το πως έπρεπε να λειτουργούν η κυβέρνηση και τα αστικά πολιτικά κόμματα της χώρας!

Η εποποιϊα της μάχης των Οχυρών και ο ήρωας λοχίας Ίτσιος

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Συγκλονιστική εποποιϊα αντίστασης των Ελλήνων μαχητών της ελευθερίας απέναντι στους εισβολείς Γερμανούς του Χίτλερ, ήταν η τρισένδοξη τριήμερη μάχη που διεξάχθηκε 85 χρόνια πριν, στις αρχές Απριλίου 1941, στα απόρθητα οχυρά του Ρούπελ και του Ιστίμπεη, στο νομό Σερρών. Τότε που μια φούχτα στρατιωτών μας, υπερασπιζόμενοι με νύχια και με δόντια το πολυβολείο που είχαν ταχθεί να φυλάγουν, απέκρουσαν με θάρρος και αυτοθυσία τους επιτιθέμενους χιτλερικούς εισβολείς, γράφοντας υπέροχες σελίδες δόξας και πατριωτικού μεγαλείου. 

Εκδήλωση για τα 85 χρόνια από τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα

Εκδήλωση για τα 85 χρόνια από τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα και την κατάληψη της Θεσσαλονίκης (9-4-1941) οργανώνουν την Τρίτη 7 Απριλίου 2026, ώρα 7 μ.μ. στην Κεντρική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης (Εθνικής Αμύνης 27) το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, με την υποστήριξη της Εταιρείας Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων (ΕΔΙΑ) Μακεδονίας.

Η επίθεση της Ναζιστικής Γερμανίας κατά της Ελλάδας

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Συμπληρώνονται 85 χρόνια από την 6η Απριλίου 1941 που τα ναζιστικά στρατεύματα επιτέθηκαν απρόκλητα κατά της Ελλάδος. Με τον ελληνικό λαό και τα στρατευμένα νιάτα του, να ορθώνουν περήφανο ανάστημα στους Γερμανούς εισβολείς.  Επαναλαμβάνοντας στα Μακεδονικά βουνά το έπος που είχε γραφτεί πέντε μήνες νωρίτερα στο Αλβανικά μέτωπο κατά την απόκρουση της Ιταλικής εισβολής.

Τότε που οι εφημερίδες κυνηγούσαν την επικαιρότητα

 

του Δημήτρη Γ. Κουμπιά

 Ο θάνατος της Μαρινέλλας απόγευμα Σαββάτου, απέδειξε πόσο ανύπαρκτες είναι ειδησεογραφικά οι πολιτικές κυριακάτικες εφημερίδες. Υπογραμμίζω  το «πολιτικές» γιατί – όπως επισήμανε το haddog – «οι αθλητικές εφημερίδες έδειξαν πάλι ότι είναι οι μόνες που έχουν άμεση επαφή με την επικαιρότητα». Μια επισήμανση αυταπόδεικτη από το γεγονός ότι πάντοτε όποτε γίνονται αγώνες Σάββατο βράδυ, μόνον οι αθλητικές έχουν περιγραφή και αποτέλεσμα, ενώ οι πολιτικές έχουν αρχίσει την εκτύπωση πριν από την έναρξη των αναμετρήσεων· και ούτε λόγος για δεύτερη έκδοση, «αλλαγή» όπως τη λέγαμε παλιά.

Η σφαγή των κατοίκων της Κλεισούρας από τους Ναζί

82 χρόνια από το Ολοκαύτωμα  του μαρτυρικού χωριού

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μία από τις πιό φοβερές αιματοχυσίες που προκάλεσαν οι Ναζί εγκληματίες στη χώρα μας, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής 1941-1944, ήταν η σφαγή του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού, σχεδόν όλων των γυναικόπαιδων και των γερόντων, μαζί και του παπά και της παπαδιάς του χωριού, συνολικά 280 ατόμων, στην Κλεισούρα της Καστοριάς, στις 5 Απριλίου 1944.

Αρνητές της Ιστορίας στον σκουπιδοτενεκέ

του Απόστολου Λυκεσά

Παραμένει οριστικά ως έχει το κείμενο που αναγράφεται στην επιτύμβια στήλη η οποία μνημονεύει «τους μαχητές του ΕΛΑΣ που απελευθέρωσαν τη Θεσσαλονίκη από τους ναζί» και τοποθετήθηκε στο κέντρο της πόλης επί δημαρχίας Μπουτάρη • Επεσαν στο κενό οι διαρκείς προσπάθειες ακροδεξιών κύκλων να παραχαράξουν την Ιστορία.

Μία επίσκεψη του Μανώλη Γλέζου το 1964 στα Σέρρας

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Είχε συνταράξει την ελληνική και τη διεθνή κοινή γνώμη η σύλληψη στα τέλη του 1958 και η παραπομπή σε στημένη δίκη "επί κατασκοπεία" του πρωτοπόρου ήρωα της Εθνικής Αντίστασης, Μανώλη Γλέζου, του πρώτου αντιστασιακού της Ευρώπης που μαζί με τον Λάκη Σάντα κατέβασαν το 1941 τη σβάστικα από την Ακρόπολη. Με αφορμή το γεγονός αυτό, θυμήθηκα μία επίσκεψη του Μ. Γλέζου στα Σέρρας, παραμονές των εκλογών της 16ης Φεβρουαρίου 1964, για να μιλήσει σε προεκλογική συγκέντρωση της ΕΔΑ, στην πλατεία "Κρονίου". 

Η επιστροφή στην Ελλάδα του Νίκου Ζαχαριάδη από το Νταχάου

Ο Νίκος Ζαχαριάδης την ημέρα της επιστροφής, 30 Μαίου 1945 από το Νταχάου με τους υπόλοιπους της ηγεσίας του ΚΚΕ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Έκπληκτο το πανελλήνιο, πληροφορούνταν από ένα έκτακτο παράρτημα της εφημερίδας Ριζοσπάστης, πριν 81 χρόνια, την Πρωτομαγιά του 1945, ότι ο θεωρούμενος ως αγνοούμενος στο χιτλερικό στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου, στη Γερμανία, αρχηγός του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης, ήταν ζωντανός και ότι σύντομα θα επέστρεφε στην Ελλάδα. Στην Αθήνα ο αρχηγός του κομμουνιστικού κόμματος θα φτάσει τελικά στις 30 Μαίου 1945

Δημήτρης Κουριώτης: Ένας από τους 200 εκτελεσμένους ήρωες

Από τους κομμουνιστές που θυσιάστηκαν από τους Ναζί την Πρωτομαγιά του 1944 

του Πάνου Κουργιώτη

Ο Δημήτρης Κουριώτης, θείος του πατέρα μου και αδελφός του παππού μου ήταν ένας εκ των 200. Ευτυχώς, χάρη σε αυτόν τον ήρωα, την ιστορία του οποίου μου διηγήθηκαν οι παλαιότεροι, σιγουρεύτηκα ότι σαν οικογένεια βρεθήκαμε στη «σωστή πλευρά της ιστορίας».

Ο σύντομος, εντούτοις πολυκύμαντος, βίος του (1914-1944) συνοψίζει από πολλές απόψεις την ιστορία ενός μεγάλου μέρους των Ελλήνων που βίωσαν την προσφυγιά, τις αντιξοότητες της εγκατάστασης στην μητέρα-πατρίδα, την κοινωνική και πολιτική δραστηριοποίηση για ένα καλύτερο μέλλον, τις διώξεις, την φυλακή, και τέλος, την κοπή του νήματος της ζωής τους στο άνθος της ηλικίας τους.

Η καταγωγή των γονιών του ήταν από το Κουρί της Βιθυνίας στην βορειοδυτική Μικρά Ασία, τοπωνύμιο που επιβιώνει στη σύγχρονη τουρκική ως Koru, που σημαίνει μικρό δάσος. Οι ίδιοι, ή πρόγονοί τους εγκαταστάθηκαν κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο, επί Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ (1876-1909) στην κοντινή Κίο εξ ου και ονομάστηκαν από τους εκεί κατοίκους «Κουριώτες» και φέρουν έκτοτε το επώνυμο αυτό.

Από εύπορη οικογένεια

Από τις μαρτυρίες της οικογένειας προκύπτει ότι επρόκειτο για εύπορη οικογένεια της αστικής τάξης των Οθωμανών Ελλήνων. Είχαν ξενοδοχείο και μάλιστα είχαν ανοίξει και δεύτερο στην Κωνσταντινούπολη, γεγονός ενδεικτικό ότι «είχαν καλά τον καιρό τους», όπως έλεγε η γιαγιά μου και νύφη της προγιαγιάς Ρεγγίνας και μητέρας του Δημήτρη.

Ο Δημήτρης γεννήθηκε στο περιβάλλον αυτό το 1914 και ο αδελφός του Παναγιώτης το 1917. Έφτασαν στην Ελλάδα μόνο με την μητέρα τους Ρεγγίνα με την καταστροφή του ‘22, καθώς ο πατέρας τους, Βασίλης, απεβίωσε κάπου μέσα σε στην πενταετία (1917-22). Ας σημειωθεί, ότι δεν έφυγαν με τον κύριο όγκο των υπόλοιπων κατοίκων της Κίου, που θα ίδρυαν τη Νέα Κίο στο νομό Αργολίδας, αλλά τηρούσαν στάση αναμονής, μήπως σταθεροποιούνταν η κατάσταση και βελτιώνονταν τα πράγματα. Ωστόσο, όπως ξέρουμε αυτό δε συνέβη ποτέ.

Όταν έφτασαν οι δυνάμεις του Κεμάλ προ των πυλών της Κίου, η Ρεγγίνα πήρε τα παιδιά της που παίζανε στην παραλία και επιβιβάστηκε σε ένα καράβι που σάλπαρε εκείνη τη στιγμή για Θεσσαλονίκη. Όπως μου διηγήθηκε ο παππούς Παναγιώτης "φορούσα μόνο ένα παπούτσι, όταν με άρπαξε η μάνα μου να με βάλει στο καράβι".

Στη Θεσσαλονίκη η Ρεγγίνα είχε έναν ξάδερφο, τον Μίμη Κουργιώτη, φωτογράφο επί της Εγνατίας (στο ύψος της Κολόμβου), που τους φιλοξένησε προσωρινά. Κατά το έθιμο και την ισχύουσα κοινωνική πρακτική της εποχής, οι χήρες που έφταναν από τη Μικρά Ασία νυμφεύονταν μέσω προξενιού με ντόπιους Έλληνες. Η προγιαγιά μου Ρεγγίνα ήταν αυτό που λέμε αρχοντογυναίκα, δεν γνώριζε τουρκικά, και μιλούσε στην καθαρεύουσα. Μάλιστα, όπως μας διηγούνταν η γιαγιά μου και ο παππούς μου, την κορόιδευαν τα παιδιά του χωριού, που βρέθηκε νύφη, επειδή μιλούσε περίεργα κι έλεγε «τας όρνιθας» και «τας φωλεάς», όταν τα μάλωνε που πείραζαν τις κότες.

Ο σύζυγος που της βρήκαν ήταν και αυτός χήρος με ένα παιδί από το Ζαγκλιβέρι (σύνορα νομών Θεσαλονίκης - Χαλκιδικής). Δέχτηκε να παντρευτεί την μικρασιάτισσα υπό έναν όρο: να φέρει μόνο το ένα της παιδί. Και έτσι επέλεξε τον Παναγιώτη, που ήταν ο μικρότερος, και άφησε τον Δημήτρη με τον θείο του στη Θεσσαλονίκη. Όλα αυτά συνέβαιναν κάπου μέσα στη δεκαετία του ’20.

«Ωρίμασε» πολιτικά στη Θεσσαλονίκη

Έτσι λοιπόν, ο Δημήτρης ανδρώνεται και ωριμάζει πολιτικά στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου όπου βιώνει εκ του σύνεγγυς όλα τα γεγονότα που συγκλόνισαν την ιστορία της πόλης και ολόκληρης της χώρας. Κάπου μέσα σε αυτό διάστημα αν και δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς, εντάχθηκε στο ΚΚΕ όπου ανέπτυξε ενεργό πολιτική δράση.

Μάλιστα, αναφέρεται ως στέλεχος και όχι απλό μέλος στους καταλόγους των εκτελεσθέντων που είδαν το φως της δημοσιότητας. Αυτή ήταν η ζωή του Δημήτρη, όταν ήρθε ο Αύγουστος του 1936 με την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά, όπου φυσικά το ΚΚΕ τέθηκε εκτός νόμου και τα στελέχη και μέλη του πέρασαν στην παρανομία και διώκονταν. Μετά από δύο χρόνια παράνομης πολιτικής δράσης, ο Δημήτρης συνελήφθη τον Αύγουστο του 1938 στη Θεσσαλονίκη και μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία. Ήταν μόλις 24 ετών.

Ο φόβος μιας νέας στοχοποίησης

Από το διάστημα του εγκλεισμού του και μέχρι την έλευση των Γερμανών και την παράδοση των κρατουμένων από το απερχόμενο καθεστώς στις ναζιστικές κατοχικές αρχές, διαθέτουμε τα μοναδικά και τελευταία τεκμήρια για τις συνθήκες κράτησής του από την αλληλογραφία με την μητέρα του. Ο πατέρας μου Δημήτρης, που πήρε το όνομα του θείου του τιμής ένεκεν, αναφέρει ότι τη δεκαετία του ‘60 η οικογένειά του είχε στην κατοχή της τα γράμματα αυτά, τα οποία ωστόσο κατέστρεψε στη συνέχεια η γιαγιά μου, όταν εγκαταστάθηκαν στην πόλη, εξαιτίας του φόβου μιας νέας στοχοποίησης από τη χούντα που είχε στο μεταξύ καταλάβει την εξουσία. Όπως μου ανέφερε ο πατέρας μου, όταν ο ίδιος ήταν παιδί ο μαρκαδόρος της λογοκρισίας είχε πλέον ξεθωριάσει και του εξήρε το ενδιαφέρον η ανάγνωση των λογοκριμένων γραμμών από το καθεστώς Μεταξά. Μεταξύ όσων διάβασε και του έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση ήταν η άρνηση του Δημήτρη να υπογράψει τη δήλωση μετανοίας με αντάλλαγμα την ελευθερία του, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις της μητέρας του Ρεγγίνας. Ο πατέρας μου ανακαλεί στη μνήμη τις εξής χαρακτηριστικές γραμμές: «μάνα, αν είναι να μου ζητήσεις και πάλι να υπογράψω μη μου ξανά στείλεις».

Αρνείται το Μεταξικό καθεστώς να πολεμήσουν οι κομμουνιστές στο Μέτωπο

Και κάπως έτσι φτάσαμε στον Οκτώβριο του 1940 και στο ξέσπασμα του ελληνοϊταλικού πολέμου, με τους έγκλειστους κομμουνιστές να ζητούν να πολεμήσουν στην πρώτη γραμμή και το καθεστώς Μεταξά να απελευθερώνει τους ποινικούς κρατουμένους για να τους στείλει στο μέτωπο ως αναλώσιμους, αλλά όχι τους πολιτικούς που παρέμεναν στις φυλακές και τους τόπους εξορίας. Από τότε, διεκόπη κάθε επαφή με τον Δημήτρη και η οικογένειά μας δεν θα άκουγε τίποτα ξανά για αυτόν μέχρι και την πρωτομαγιά του 1944. Η υπόλοιπη ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή με την παράδοσή των Ακροναυπλιωτών στους Γερμανούς, τη μεταφορά τους στο Χαϊδάρι κι εν συνεχεία την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή. Ήταν 30 ετών και αναφέρεται ως ο εκτελεσθείς νούμερο 84 στους καταλόγους που έχουν κυκλοφορήσει.

Η διαχείριση της μνήμης

Όμως τι σημασία έχουν όλα αυτά σήμερα και τι μπορούν να μας μάθουν, 82 χρόνια μετά; Με αφορμή τους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής, εγείρονται στον δημόσιο λόγο κρίσιμα ζητήματα που αφορούν στην ίδια την ταυτότητα του μεταπολιτευτικού ελληνικού πολιτικού συστήματος και των ιδεολογικών του επιλογών. Πρόκειται προπαντός για τη διαχείριση της μνήμης μιας εξαιρετικά ευαίσθητης περιόδου της σύγχρονης ιστορίας μας, όπως είναι η δεκαετία ’40, στο πλαίσιο του επίσημου πατριωτικού αφηγήματος περί εθνικής ενότητας, όπως αυτό αναπαράγεται εδώ και δεκαετίες και της αφήγησής της από τους εθνικούς κρατικούς μηχανισμούς, όπως είναι τα σχολεία κ.α.

Κατ’ αρχάς, η αμηχανία, διστακτικότητα ή/και άρνηση της ελληνικής κυβέρνησης να αναγνωρίσει τους 200 ως κομμουνιστές και η τάση του «επίσημου κράτους» και των φωνών που ευθυγραμμίζονται μαζί του να τους απογυμνώσουν από την πολιτικό-ιδεολογική τους ταυτότητα, εμμένοντας στο σκέτο «Έλληνες» ή «πατριώτες», λες και ο όρος «κομμουνιστής» είναι ασύμβατος με αυτόν του «Έλληνα» ή του «πατριώτη», υποκρύπτει έναν βαθύτερο αντικομουνισμό που χρήζει ερμηνείας.

Τα πρώτα θύματα του αντικομμουνισμού

Οι 200 δεν αποτέλεσαν απλώς τα πρώτα θύματα του αντικομουνισμού στην Ελλάδα μόνο όταν θα παραδίνονταν στους ναζί δημίους τους, όπως αναφέρει ο μελετητής-ιστορικός, Μενέλαος Χαραλαμπίδης, αλλά φαίνεται πως παραμένουν ακόμα και μετά θάνατον, τώρα που για πρώτη φορά τίθεται μετ’ επιτάσεως το ζήτημα της αποκατάστασης της μνήμης τους. 

Ο αντικομουνισμός αυτός με τη σειρά του είναι εύκολο να εξηγηθεί, καθώς συντρέχουν οι ίδιοι λόγοι για τους οποίους έχει καθιερωθεί στην χώρα μας, συνιστώντας ευρωπαϊκή πρωτοτυπία, ο εορτασμός της έναρξης του πολέμου αντί του τερματισμού του και της ήττας των κατακτητών: η ανάγκη αποσιώπησης ή υποβάθμισης της δυσάρεστης αλήθειας ότι πρώτον, το ΚΚΕ βρισκόταν στην εμπροσθοφυλακή της εθνικής αντίστασης και της απελευθέρωσης της χώρας και δεύτερον, ότι παρά τις προσπάθειες να παρουσιαστεί το καθεστώς Μεταξά ως πατριωτικό και το ΟΧΙ και το έπος του ’40 ως υπόθεση όλων των Ελλήνων, φαίνεται πως κάποιοι έμειναν πίσω, όχι γιατί δεν ήθελαν να πολεμήσουν ή δείλιασαν, αλλά γιατί πολλοί απλά δεν θεωρούνταν "αληθινό κομμάτι του έθνους".

Τα διδάγματα εκείνης της εποχής

Κλείνοντας αυτό το σύντομο επιμνημόσυνο άρθρο, δεν μπορώ να κρύψω την αισιοδοξία μου καθώς βλέπω ότι η αναθέρμανση της συζήτησης για τους 200 και την ηρωική θυσία τους φαίνεται να αγγίζει νεότερες γενιές που για καιρό υπήρξαν απαθείς ή αποκομμένες από τα μεγάλα διακυβεύματα και τα διδάγματα της εποχής εκείνης. Σε μια εποχή ξεπλύματος του ναζισμού και του φασισμού και προσπαθειών αναθεώρησης της «συμβατικής» ιστορίας εν γένει, η γνώση των πεπραγμένων του φασιστικού καθεστώτος του Μεταξά και του γενοκτονικού χαρακτήρα της ναζιστικής κατοχής αποτελεί την μεγαλύτερη δικαίωση για τους νεκρούς μας. Να σημειώσω τέλος, ότι η συζήτηση περί της ανάγκης σύστασης μουσείου εθνικής αντίστασης είναι παραπλανητική για τους λόγους που ανέφερα παραπάνω, καθώς εξυπηρετεί την προπαγάνδα της μη διασάλευσης της εθνικής ενότητας. Ως εκ τούτου, οι φωτογραφίες μετά την ανάκτησή τους πρέπει να διατεθούν στο φυσικό τους περιβάλλον που δεν είναι άλλο από το ιστορικό αρχείο του ΚΚΕ και το ήδη υπάρχον μουσείο εθνικής αντίστασης που λειτουργεί στον χώρο του σκοπευτηρίου στον δήμο Καισαριανής.

 

Ο Πάνος Κουργιώτης, είναι Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του ΠΑΜΑΚ

Το Γεντί Κουλέ και οι εκτελέσεις - Μνήμες και μαρτυρίες

Εκτενές ρεπορτάζ του ΑΠΕ-ΜΠΕ για το βιβλίο "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης"

Υπό τον τίτλο «Το Γεντί Κουλέ και οι εκτελέσεις - Μνήμες και μαρτυρίες», το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων μετέδωσε οπριν ένα χρόνο σαν σήμερα εκτενές ρεπορτάζ του Φάνη Γρηγοριάδη για τους έξι ομαδικούς τάφους που βρέθηκαν στην περιοχή των Συκεών, σε μικρή απόσταση από τις πρώην φυλακές Επταπυργίου, παρουσιάζοντας παράλληλα  το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης από το οποίο αντλεί το πλήθος των στοιχείων που παρατίθενται στο σχετικό κείμενο.

Το "Γεντί Κουλέ" πάει "Βαφοπούλειο" σήμερα

Το βιβλίο του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης» θα παρουσιαστεί σήμερα Τετάρτη 1^η Απριλίου 2026, ώρα 19:00 στο αμφιθέατρο του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Θεσσαλονίκης. Για το βιβλίο θα μιλήσουν η διδάσκουσα στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Βασιλική Λάζου, ο δικηγόρος και πρώην εισαγγελέας Κώστας Λογοθέτης, ο πολιτικός κρατούμενος επί χούντας στο Γεντί Κουλέ, Τριαντάφυλλος Μηταφίδης και ο συγγραφέας του Βιβλίου. Συντονίζει η δημοσιογράφος Γεωργία Λοτσοπούλου.

Οι “κόκκινοι” στρατιώτες και το Γεντί Κουλέ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι φυλακές Επταπυργίου θα δεχτούν στη διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας δεκάδες στρατιώτες που φυλακίζονταν όταν αρνούνταν να πάρουν μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις. Είναι η εποχή κατά την οποία η οικονομική κατάσταση στη Θεσσαλονίκη όπως και στην υπόλοιπη χώρα είναι απελπιστική και οι απεργίες διαδέχονται η μία την άλλη. Σιδηροδρομικοί, καπνεργάτες και άλλοι διεκδικούν μαχητικά την ικανοποίηση των οικονομικών και αντιπολεμικών τους αιτημάτων. Η κυβέρνηση επιστρατεύει απεργούς και τους στέλνει στο μέτωπο να πολεμήσουν και στη φυλακή όσους αρνηθούν. 

Πρωταπριλιάτικα ψέμματα και φάρσες άλλοτε και τώρα

Καθώς σήμερα έχουμε Πρωταπριλιά, μαζί με τις ευχές μας για Καλό Μήνα και γρήγορα να απαλλαγούμε από τα δεινά των παρανοϊκών καταστροφικών πολεμικών επιχειρήσεων που διεξάγονται στη  Μέση Ανατολή και την Ουκρανία να απειλούν όλη την ανθρωπότητα, έτσι για να ευθυμήσουμε λίγο, συγκεντρώσαμε και σας παρουσιάζουμε φάρσες και καλοπροαίρετα πρωταπριλιάτικα ψέματα που έμειναν στην ιστορία για την πρωτοτυπία και το χιούμορ τους. 

Η δολοφονική επίθεση κατά της εφημερίδας "Αγωνιστής" της Θεσσαλονίκης

Η πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία του ελληνικού Τύπου

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ως η πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία του ελληνικού Τύπου, μπορεί να θεωρηθεί η 30η Μαρτίου του 1947, καθώς την ημέρα εκείνη, συμμορία ακροδεξιών τρομοκρατών εισέβαλε στις εγκαταστάσεις της εφημερίδας Αγωνιστής της Θεσσαλονίκης, δολοφονώντας με αυτόματα όπλα τρεις τυπογράφους και τραυματίζοντας σοβαρά άλλους επτά. Κατά... σύμπτωση, οι δύο από τους τέσσερις χωροφύλακες που υποτίθεται ότι φρουρούσαν τις εγκαταστάσεις, λίγο πριν "είχαν πάει για ύπνο", ενώ οι άλλοι δύο, δήλωσαν ότι "δεν αντιλήφθηκαν τίποτα" από το μακελειό που έγινε!

Οι εκτελέσεις των «Γεμιτζήδων» στο Γεντί Κουλέ

 

Τον Νοέμβριο του 1896, λίγο μετά την μετατροπή του φρουρίου του Επταπυργίου σε  φυλακή, θα αποφυλακιστούν με αυτοκρατορικό οθωμανικό διάταγμα 44 κατάδικοι που είχαν εκτίσει τα δύο τρίτα της ποινής τους. 1 Η απόλυσή τους έγινε με την ευκαιρία της οθωμανικής εορτής “Λεϊλέ-ι-Μιράτς, για την οποία εκείνες τις μέρες ήταν φωταγωγημένα όλα τα τεμένη που υπήρχαν στη Θεσσαλονίκη.  2

Η δίκη της "Δημοκρατικής Άμυνας" στο Έκτακτο Στρατοδικείο της χούντας

Πρώτη ημέρα της δίκης της Δημοκρατικής Αμυνας. Διακρίνονται από αριστερά, Νίκος Κωνσταντόπουλος, Χαρ. Πρωτοπαππάς, Παν. Ανδριτσάκης, Παν. Τσαγκαράκης, Στρατηγός Γ. Ιορδανίδης και πίσω ο Σάκης Καράγιωργας.

Στα τέλη Μαρτίου του 1970, κι ενώ η Ελλάδα στέναζε κάτω απο το καθεστώς των πραξικοπηματιών, άρχιζε στο Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών η δίκη των μελών της αντιδικτατορικής οργάνωσης "Δημοκρατική Άμυνα", που συνιστά γεγονός κομβικής σημασίας τόσο για την οργανωμένη αντίσταση ενάντια στη χούντα στο εσωτερικό όσο και για την εικόνα του καθεστώτος στο εξωτερικό λίγους μήνες μετά την αποπομπή της χώρας από το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Η Τουρκία και οι ναζί στοv Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Η Γερμανο–Τουρκική Συνθήκη Φιλίας υπεγράφη μεταξύ της Ναζιστικής Γερμανίας και της Τουρκίας στις 18 Ιουνίου 1941 στην Άγκυρα από τον Γερμανό πρέσβη στην Τουρκία, φον Πάπεν και τον Υπουργό. Εξωτερικών της Τουρκίας Σαράτζογλου.

του Σπύρου Κουζινόπουλου*

Μια αποκαλυπτική έκθεση που πριν χρόνια είχε δοθεί στη δημοσιότητα από το Τμήμα Ιστορίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αναφερόταν στη στάση της επίσημης Τουρκίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και απέναντι στους Εβραίους, καθώς και στον εφοδιασμό της χιτλερικής Γερμανίας από την Τουρκία με χρώμιο και άλλα μέταλλα, γεγονός που συνέβαλε στην ενίσχυση της πολεμικής μηχανής των ναζιστών.

Ο ακριβής εντοπισμός του τόπου εκτελέσεων πίσω από το Γεντί Κουλέ

Ομαδική εκτέλεση 10 νέων σε ηλικία κομμουνιστών στο Γεντί Κουλέ στις 17-10-1947

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι έξι ομαδικοί τάφοι με τους σκελετούς 47 εκτελεσμένων κομμουνιστών του Γεντί Κουλέ που βρέθηκαν μέχρι τώρα, εντοπίστηκαν όπως είναι γνωστό στο πάρκο της Εθνικής Αντίστασης Συκεών, τριγύρω από το αφιερωμένο στο αντιστασιακό έπος μνημείο που υπάρχει στο κέντρο της μικρής πλατείας, στη συμβολή των οδών Κανάρη, Σολωμού και Μιαούλη στις Συκιές Θεσσαλονίκης. Η επιλογή του χώρου δεν ήταν τυχαία. Καθώς δεκαετίες τώρα υπήρχαν πληροφορίες ότι στην περιοχή εκείνη, σε κοντινή απόσταση από το Επταπύργιο, ήταν «ο συνήθης τόπος εκτελέσεων» των μελλοθάνατων κρατούμενων στο κάτεργο αυτό, που υπήρξε μια από τις χειρότερες φυλακές από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους.

Μία παρέλαση αντιστασιακών πριν 43 χρόνια στα Σέρρας

Παρέλαση τιμημένων αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης του παραρτήματος Σερρών της ΠΕΑΕΑ (Πανελλήνια Ένωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης) στη λεωφόρο Μεραρχίας Σερρών. Κατά μία ειρωνία της τύχης, η φωτογραφία τραβήχτηκε κάτω από τα γραφεία της "Νέας Δημοκρατίας", το κόμμα της οποίας είχε αρνηθεί να συναινέσει στην αναγνώριση του αντιστασιακού έπους, αποχωρώντας από τη Βουλή κατά την ψήφιση του σχετικού νόμου το 1982.

To Aντιδικτατορικό Μέτωπο Θεσσαλονίκης επί 4ης Αυγούστου

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η αναφορά στο όνομα του δασκάλου του 11ου Δημοτικού Σχολείου Θεσσαλονίκης Κώστα Τσίρκα, ενός από τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν από τους ναζί στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, ήρθε να μας θυμίσει τη δημιουργία στην πρωτεύουσα της ελληνικής Μακεδονίας την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά του Αντιδικτατορικού Μετώπου Θεσσαλονίκης. Του οποίου μάλιστα ο Τσίρκας, μαζί με την -επίσης δασκάλα- σύζυγό του Κατίνα, ήταν από τους κύριους οργανωτές και στυλοβάτες του.

Απόστολος Τζανής: Η θυσία ενός ήρωα

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένας από τους άγνωστους ήρωες που θυσιάστηκαν για την Ελλάδα, την Ελευθερία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, και το όνομά τους δεν μνημονεύεται καν σε κανένα μαθητικό βιβλίο ιστορίας, ήταν ο δάσκαλος Απόστολος Τζανής, γραμματέας του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ, που βρήκε στις αρχές Οκτωβρίου του 1941 τραγικό θάνατο από τους Βούλγαρους φασίστες κατακτητές στις όχθες του Στρυμόνα μαζί με τα υπόλοιπα μέλη του Μ.Γ.

Δύο παρελάσεις για την 25η Μαρτίου στη Γερμανοκρατούμενη Θεσσαλονίκη

Διαδηλώσεις της ΕΠΟΝ το 1943 και 1944 κάτω από τη μπότα των κατακτητών

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ογδόντα τρία χρόνια, συμπληρώθηκαν φέτος από τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη εκδήλωση που συνέβη στη Θεσσαλονίκη στα χρόνια της γερμανικής φασιστικής κατοχής: Τη μαχητική  διαδήλωση στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, στις 25 Μαρτίου 1943, χιλιάδων φοιτητών και άλλων νέων, κάτω από τα έκπληκτα βλέμματα των πάνοπλων Γερμανών στρατιωτών και δίπλα στις ερπύστριες των τανκς του Γ΄ Ράϊχ.

Η Οδύσσεια στο Άουσβιτς για διαδηλώτριες της 25ης Μαρτίου 1944

Η Οδύσσεια στο Άουσβιτς, το ναζιστικό στρατόπεδο του θανάτου, για 22 γυναίκες, νεαρές στην πλειοψηφία,  που κατάγονταν από τη Βόρεια Ελλάδα και είχαν συλληφθεί από τους Γερμανούς κατακτητές για την αντιστασιακή τους δραστηριότητα. Κάποιες από αυτές, για τη συμμετοχή τους στην παρέλαση-διαδήλωση που είχε οργανώσει η ΕΠΟΝ Θεσσαλονίκης στις 25 Μαρτίου 1944 προκειμένου να τιμηθεί η εθνική επέτειος.

Η Επανομή και η περιοχή της στην Επανάσταση του 1821

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Κάθε 25^η Μαρτίου, κλείνουμε ευλαβικά το γόνυ σε όλους τους αγωνιστές της Εθνεγερσίας του 1821, που οδήγησαν στην απελευθέρωση της Ελλάδας από τον τουρκικό ζυγό. Ιδιαίτερα όμως ο νους μας πηγαίνει στους ήρωες εκείνους που πρωτοστάτησαν στην εξέγερση στη Μακεδονία. Κι ανάμεσά τους, στους Επανομίτες και τους άλλους Μακεδόνες ήρωες του αγώνα για την εθνική μας ανεξαρτησία.

Συγγενείς εκτελεσμένων επισκέπτονται τους ομαδικούς τάφους του Γεντί Κουλέ

Συγγενείς των αγωνιστών που εκτελέστηκαν πίσω από το Γεντί Κουλέ στα χρόνια του Εμφυλίου πολέμου και την επόμενη ανώμαλη μετεμφυλιακή περίοδο, συνεχίζουν να επισκέπτονται το πάρκο-μνημείο Εθνικής Αντίστασης στις Συκιές Θεσσαλονίκης (γωνία οδών Μιαούλη και Κανάρη), στον χώρο όπου βρέθηκαν οι έξι μέχρι τώρα ομαδικοί τάφοι με τους 47 σκελετούς εκτελεσμένων κομμουνιστών.

Παρουσιάζεται στο «Βαφοπούλειο» την 1η Απριλίου το βιβλίο «Γεντί Κουλέ η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης».

Νέα στοιχεία για τις εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων και τους ομαδικούς τάφους πίαω από τις φυλακές Επταπυργίου Θεσσαλονίκης, κατά την περίοδο της κατοχής και του Εμφυλίου, θα ανακοινωθούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης» που θα γίνει την Τετάρτη 1^η Απριλίου 2026, ώρα 19:00 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Η καταστροφή του νεκροταφείου των τουφεκισμένων του Γεντί Κουλέ

Σκίτσο του Ηλία Πετρόπουλου για τον τόπο εκτελέσεων και το νεκροταφείο των τουφεκισμένων του Γεντί Κουλέ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Πως γινότανε η διαδικασία και το τελετουργικό της εκτέλεσης των μελλοθάνατων των φυλακών Επταπυργίου. Ο ενταφιασμός των εκτελεσμένων σε ομαδικούς λάκκους, χωρίς φέρετρο παρά με τα ρούχα που φορούσε ο καθένας αλλά και μερικές φορές ολόγυμνων. Το πρόχειρο «νεκροταφειάκι» που είχε στηθεί στη μνήμη τους από συγγενείς στον «συνήθη τόπον» εκτελέσεων αλλά και η καταστροφή του από μπουλντόζες του Γ΄ Σώματος Στρατού.

Η Επανάσταση του 1821 στη Χαλκιδική και ο Εμμανουήλ Παπάς

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένα γεγονός που έχει προβληθεί ελάχιστα στην ιστορία της εθνεγερσίας του 1821, ήταν η Επανάσταση στη Μακεδονία, ο ελληνικός πληθυσμός της οποίας είχε δεινοπαθήσει τα μέγιστα κάτω από τον Οθωμανικό ζυγό, με την εφαρμογή σε βάρος του σκληρών μέτρων όπως το παιδομάζωμα, οι βίαιοι εξισλαμισμοί, η εξοντωτική φορολογία και η άγρια τρομοκρατία από τους Τουρκομάνους έποικους, τους Γιουρούκους.

Εθνεγερσία και Ομογένεια

“Οι απόδημοι Έλληνες εκείνης της εποχής ήταν που πρώτοι άναψαν  
τη δάδα της Εθνεγερσίας, για την αποτίναξη της τουρκικής σκλαβιάς”.

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Κορυφαίο γεγονός για τον Ελληνισμό, κάθε Μάρτιο, είναι ο γιορτασμός της Επανάστασης του 1821. Και μόνο με τη θύμηση αυτού του στενά δεμένου με την Αναγέννηση του σύγχρονου ελληνικού κράτους γεγονότος, ο νους του κάθε Έλληνα στρέφεται προς την Ομογένεια. Δεδομένου ότι οι απόδημοι Έλληνες εκείνης της εποχής, ήταν αυτοί που πρώτοι άναψαν τη δάδα της Εθνεγερσίας για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού.

Ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας Καστοριάς

Το βράδυ της 24ης Μαρτίου 1944, την παραμονή της μεγάλης εθνικής εορτής για την παλιγγενεσία του 1821, οι ναζί προέβησαν στη μαζική σύλληψη των Εβραίων της Καστοριάς. Όλος ο εβραϊκός πληθυσμός της πόλης, 763 άτομα κάθε ηλικίας οδηγήθηκαν στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.  Από αυτούς, επέστρεψαν μόνο οι 35.  Έτσι χάθηκε η εβραϊκή κοινότητα της πανέμορφης πολιτείας της Δυτικής Μακεδονίας.

Οι εκτελέσεις στη Θεσσαλονίκη κατά την Κατοχή και τον Εμφύλιο

Ομαδική εκτέλεση 24 μελλοθάνατων κομμουνιστών του Γεντί Κουλέ στις 23-10-1947 εκεί όπου βρέθηκαν οι σκελετοί

 του Σπύρου Κουζινόπουλου

Σε «κρανίου τόπο» είχε μεταβληθεί η περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα το μνημείο Εθνικής Αντίστασης, στη συμβολή των οδών Κανάρη, Σολωμού και Μιαούλη στις Συκιές Θεσσαλονίκης. Καθώς, εκτός από τους 47 σκελετούς που εντοπίστηκαν εκεί, σε ;eji ομαδικούς τάφους, όλα δείχνουν ότι πρέπει να υπάρχουν τριγύρω και πολλά ακόμη σημεία που κρύβουν τα οστά εκτελεσμένων κομμουνιστών του Εμφυλίου πολέμου οι οποίοι κρατούνταν στις φυλακές του Γεντί Κουλέ.