Μικρασιατική καταστροφή: 103 χρόνια μετά

Η εγκατάσταση των προσφύγων στην περιοχή της Θεσσαλονίκης

Συμπληρώθηκαν 103 χρόνια από τη μικρασιατική καταστροφή, την πλέον ολέθρια συμφορά του ελληνισμού κατά τη μακραίωνη ιστορία του. Ούτε η ρωμαϊκή ούτε η οθωμανική κατάκτηση μπορούν να συγκριθούν με τον ξεριζωμό των Ρωμιών από τις πατρογονικές εστίες τους, στις περιοχές της Μικράς Ασίας που είχαν αποικηθεί ήδη από τον 6ο π.Χ. αιώνα και των αυτοχθόνων που είχαν εξελληνισθεί κατά τους αλεξανδρινούς χρόνους.

Ημέρα μνήμης για τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού

Η γενοκτονία τoυ ποντιακού ελληνισμού συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη, προετοίμασε, ως ιστορικό προηγούμενο, τη γενοκτονία των Εβραίων και φανέρωσε για άλλη μια φορά την πρωτοφανή αγριότητα που είχε επιδειχθεί σε βάρος των πολύπαθων Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας. Η 19η Μαίου κάθε χρόνο τιμάται με ομόφωνη απόφαση της ελληνικής Βουλής που ψηφίστηκε το 1994 ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».

Ένας αιώνας από τη δημιουργία της Νέας Μηχανιώνας

Εορτασμός πριν πολλές δεκαετίες της εθνικής επετείου 25ης Μαρτίου στο κοινοτικό γραφείο της Νέας Μηχανιώνας

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Εκατόν τρία χρόνια, ένας και πλέον αιώνας, συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από ένα πολύ σημαντικό για την περιοχή γεγονός: Τη δημιουργία, στις 14 Μαίου 1923, της Νέας Μηχανιώνας από κατατρεγμένους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, οι οποίοι εγκαταλείποντας βίαια τις πατρογονικές τους εστίες στα παράλια της Ιωνίας, βρήκαν αποκούμπι στη φιλόξενη γη των ακτών του Θερμαϊκού.

Το Πάσχα και τα έθιμά του στην παλιά Μηχανιώνα

Η προσέλευση με κατάνυξη στις 9 εκκλησίες της, το έθιμο της πυράς, η περιφορά του Επιταφίου, οι χοροί, τα φαγητά της Λαμπρής και το τουφεκίδι της Ανάστασης

Παρέα καπετάνιων τα πρώτα χρόνια δημιουργίας της Νέας Μηχανιώνας 

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένας πλούτος εκδηλώσεων, σηματοδοτούσε τον εορτασμό τουυ Πάσχα, στην παλιά Μηχανιώνα της Κυζίκου, πριν την Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Ήταν τότε, πριν την αναγκαστική απομάκρυνση των Μηχανιωτών από τις πατρογονικές τους εστίες και την εγκατάστασή τους στη Νέα Μηχανιώνα, που τηρούσαν τα έθιμα με ευλάβεια, συνεχίζοντας τις μακραίωνες παραδόσεις που κράτησαν ενωμένο τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας στις πιο δύσκολες εποχές.

Οι “κόκκινοι” στρατιώτες και το Γεντί Κουλέ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Οι φυλακές Επταπυργίου θα δεχτούν στη διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας δεκάδες στρατιώτες που φυλακίζονταν όταν αρνούνταν να πάρουν μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις. Είναι η εποχή κατά την οποία η οικονομική κατάσταση στη Θεσσαλονίκη όπως και στην υπόλοιπη χώρα είναι απελπιστική και οι απεργίες διαδέχονται η μία την άλλη. Σιδηροδρομικοί, καπνεργάτες και άλλοι διεκδικούν μαχητικά την ικανοποίηση των οικονομικών και αντιπολεμικών τους αιτημάτων. Η κυβέρνηση επιστρατεύει απεργούς και τους στέλνει στο μέτωπο να πολεμήσουν και στη φυλακή όσους αρνηθούν. 

"Φρούρια", ήταν τα σπίτια στην παλιά Μηχανιώνα

Από τον φόβο πειρατών αλλά και Τούρκων ληστών που έκαναν συχνά επιδρομές

Του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ως «φρούρια», χρησιμοποιούνταν τα σπίτια στην παλιά Μηχανιώνα, εξ αιτίας των επιδρομών από πειρατές. Γιαυτό και όλες οι κατοικίες των Μηχανιωτών ήταν διώροφες και μερικές τριώροφες, θυμίζοντας κάστρα. Η αίγλη που είχε η Μηχανιώνα ως σημαντικό ναυτιλιακό κέντρο, στο βορειότερο μέρος της ανατολικής παραλίας της Κυζικηνής Χερσονήσου, στην Προποντίδα όπου βρισκόταν, φαίνεται ότι μαγνήτιζε τους ληστές της εποχής που την είχαν κάνει στόχο.

Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά τον 19ο και 20ο αιώνα

Πρόσφυγες, θύματα των πρώτων διωγμών το 1914-18 στη Μικρά Ασία, περιμένουν
να εγκατασταθούν στη Μυτιλήνη. (φωτ.:Αρχείο Σπυρίδωνος Σίμου)

Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα το ελληνικό κράτος δέχτηκε πρόσφυγες μετά από την ατυχή έκβαση αλυτρωτικών εξεγέρσεων στη Θεσσαλία, τη Μακεδονία, την Ήπειρο και την Κρήτη. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν ηρεμούσαν τα πράγματα, αυτοί επέστρεφαν σύντομα στους τόπους τους.

Η εγκατάσταση των προσφύγων στη Μακεδονία

του Σπύρου Κουζινόπουλου*

Συμπληρώθηκε κιόλας ένας αιώνας, 100 και πλέον χρόνια από τη μικρασιατική καταστροφή, την πλέον ολέθρια συμφορά του ελληνισμού κατά τη μακραίωνη ιστορία του. Ούτε η ρωμαϊκή ούτε η οθωμανική κατάκτηση μπορούν να συγκριθούν με τον ξεριζωμό των Ρωμιών από τις πατρογονικές εστίες τους, στις περιοχές της Μικράς Ασίας που είχαν αποικηθεί ήδη από τον 6ο π.Χ. αιώνα και των αυτοχθόνων που είχαν εξελληνισθεί κατά τους αλεξανδρινούς χρόνους.

Ο πρώτος ξεριζωμός των Μηχανιωτών τον περασμένο αιώνα

Οικογένεια Μηχανιωτών (ανδρόγυνο, θυγατέρες, εγγόνια) στα 1890

του Σπύρου Κουζινόπουλου 

Δεν ήταν μόνο η προσφυγιά της περιόδου 1922-1923, κατά την οποία είχαν εξαναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, στη Μηχανιώνα της Κυζίκου, οι παλιοί Μηχανιώτες, όπως και οι υπόλοιποι Έλληνες της Μικράς Ασίας. Είχε προϋπάρξει ένας άλλος ξεριζωμός, εξίσου σκληρός, επτά χρόνια πριν, στα 1915. Και μάλιστα με... γερμανικό δάχτυλο. Υποχρεώνοντάς τους να φύγουν μακριά από τα σπιτικά τους, να χάσουν όλα τα υπάρχοντα, να υποβληθούν σε εξορία με αφάνταστες περιπέτειες και να αφανιστούν εκατοντάδες από αυτούς.

Στη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας των Ποντίων

του Γρηγόρη Εδιρνέλη*

Αν και δεν έλκω την καταγωγή μου από τον Πόντο αλλά από την Μ. Ασία, θεώρησα ηθική μου υποχρέωση ως γέννημα θρέμμα προσφυγικής οικογένειας, να ανατρέξω σε έγκυρες πηγές και να γράψω αυτό το μικρό άρθρο ούτως ώστε όσοι δεν γνωρίζουν, να πληροφορηθούν σημαντικά γεγονότα για την τραγωδία του Ποντιακού Ελληνισμού.  

Εκδηλώσεις για τη γενέθλια ημέρα της Περαίας

Πέρασαν 95 χρόνια από τότε που 204 προσφυγικές οικογένειες από τη Μικρά Ασία, μετά τον άγριο ξεριζωμό τους, αναζητώντας καταφύγιο στην περιοχή του Θερμαϊκού, ιδρύοντας τον οικισμό της Περαίας. Γιορτάζοντας τη γενέθλια αυτή ημέρα της Περαίας, ο Δήμος Θερμαϊκού διοργανώνει σειρά εκδηλώσεων, που θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο και την Κυριακή 22-23 και την Τετάρτη 26 Σεπτεμβρίου. 

Τιμάται την Κυριακή η γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας

H ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης, θα τιμηθεί από τον δήμο Θερμαϊκού με εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου 2017.

Ο παππούς ο Πέτρος

του Λευτέρη Κουγιουμτζή

Δεν ήτανε στ’ αλήθεια παππούς μου, έτσι όμως τον φωνάζανε σ’ ολάκερο τον προσφυγομαχαλά. Μικρασιάτες όλοι οι γειτόνοι μου, ήμασταν το μοναδικό σπίτι Κρητικών σ’ ετούτη τη γωνιά του Μεγάλου Κάστρου, νοικάρηδες σε μια κόρη του γέροντα, εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ’80.

Ενημέρωση μαθητών από τον ΠΟΣΠ για την ιστορία της Περαίας

Ένα πρόγραμμα που αφορά την παράδοση και τα ήθη και έθιμα των προσφύγων, που μετέφεραν στο νέο τόπο κατοικίας τους, την Περαία, δουλεύουν οι μαθητές του 2ου Γυμνασίου Περαίας.

Θαύματα της Παναγίας Φανερωμένης της Μηχανιώτισσας

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Κάθε χρόνο τέτοιες ημέρες, δεκάδες χιλιάδες πιστοί από όλη τη Βόρεια Ελλάδα και μακρύτερα ακόμη, συρρέουν στη Νέα Μηχανιώνα για να προσκυνήσουν ευλαβικά την εικόνα της Παναγίας Φανερωμένης της Μηχανιώτισσας, όπως έχει αποκληθεί. Της Παναγιάς στην οποία εναποθέτουν τις ελπίδες τους οι πάσχοντες, οι ανήμποροι, οι κάθε λογής πονεμένοι και όλοι όσοι περιμένουν εκπλήρωση των ελπίδων τους από τη Μεγαλόχαρη. Και δυστυχώς, στις δύσκολες μέρες που ζούμε, αυτοί αυξάνονται με αλματώδεις ρυθμούς.

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την ιστορία της Ν.Μηχανιώνας

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας για τους μαθητές Δημοτικών και Γυμνασίων της Νέας Μηχανιώνας με θέμα «90 Χρόνια από την ίδρυση της Νέας Μηχανιώνας (1923-2013)», οργανώνει το τμήμα Πολιτισμού του ΔΗΠΠΑΚΥΘ, σε συνεργασία με την αντιδημαρχία Κοινωνικής Μέριμνας και Πολιτισμού του δήμου Θερμαϊκού. Η ερίοδος υλοποίησης είναι από 15-25 Απριλίου 2013.

Πως έβλεπαν οι εφημερίδες της Θεσσαλονίκης τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής

Τον τρόπο που οι ημερήσιες εφημερίδες της Θεσσαλονίκης έβλεπαν» τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, αλλά και τα προσφυγικά προβλήματα που προέκυψαν στην
πόλη στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, πραγματεύεται σε έρευνά του ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Βλάσης Βλασίδης.

Ονοματοδοσία τριών δρόμων Μηχανιώνας

Ονόματα, απέκτησαν τρεις ανώνυμοι μέχρι τώρα δρόμοι της Νέας Μηχανιώνας, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Θερμαϊκού. Και μάλιστα ονόματα που θυμίζουν τους καταγόμενους από την Αγία Παρασκευή και τον Τσεσμέ της Μικράς Ασίας κατοίκους της Νέας Μηχανιώνας.

Ταξίδι νοερό στη Μηχανιώνα της Κυζίκου

Ιωβηλαίο Θεσσαλονίκης 1912-2012 (4η συνέχεια)

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ταξίδι νοερό στο χρόνο για να μεταφερθούμε στη Μικρά Ασία και να γνωρίσουμε την παλιά Μηχανιώνα, που ήταν ένα από τα δεκατρία ιστορικά  ελληνόφωνα χωριά της Κυζικικής Χερσονήσου, η οποία βρίσκεται βορειοανατολικά της Περγάμου, πάνω στην Προποντίδα. Τη Μηχανιώνα της Κυζίκου για την οποία το πιο εκλεκτό τέκνο της, ο ακαδημαϊκός δάσκαλος Μαργαρίτης Ευαγγελίδης (1850-1932) 1, την εξυμνούσε γράφοντας ότι επρόκειτο για τόπο «… εξακουστό δια το κάλλος και την σεμνότητα των γυναικών, το χρηστόν ήθος και την ευσέβειαν των ανδρών».