Πως κινδύνευσε να χαθεί η Θεσσαλονίκη το 1912

114 χρόνια απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τον Οθωμανικό ζυγό

 Ο στρατηγός Νικόλα Ζέκωφ επιθεωρεί τα βουλγαρικά  στρατιωτικά τμήματα που κατέλαβαν την Καβάλα. 
Εάν δεν πίεζε ο Βενιζέλος τον Κωνσταντίνο, οι Βούλγαροι θα είχαν εισέλθει πρώτοι, καταλαμβάνοντας και τη Θεσσαλονίκη

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ανέκδοτα έγγραφα από το αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, αποκαλύπτουν ότι τον Οκτώβριο του 1912 η τότε κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου είχε ενημερωθεί από τον Διάδοχο του θρόνου Κωνσταντίνο για το μέγιστο γεγονός, την παράδοση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους στον Ελληνικό στρατό, με εξοργιστική καθυστέρηση 45 ωρών, την ώρα που η Μακεδονία κινδύνευε να πέσει στα χέρια των Βουλγάρων που κατά την προέλασή τους απείχαν μόλις 2-3 ώρες από την πρωτεύουσα του μακεδονικού ελληνισμού. 

Η Θεσσαλονίκη λίγο πριν την απελευθέρωση: καταπίεση και τρομοκρατία

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Καθώς ετοιμαζόμαστε να γιορτάσουμε μία ακόμη επέτειο απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τον Οθωμανικό ζυγό και επανένταξής της στον εθνικό κορμό, θα σταθούμε στην τρομοκρατία που υπήρχε στην πόλη αλλά και την υπόλοιπη Μακεδονία λίγο πριν την απελευθέρωση του 1912, στην άγρια καταδίωξη των Ελλήνων, τη δολοφονία του Μητροπολίτη Αιμιλιανού αλλά και την εμφάνιση της «Φεντερασιόν», της πρώτης σοσιαλιστικής οργάνωσης.

Η ζωή στη Θεσσαλονίκη λίγο πριν την απελευθέρωση του 1912

του Σπύρου Κουζινόπουλου*

Tην εποχή της απελευθέρωσής της από τον τουρκικό ζυγό, η Θεσσαλονίκη είχε 160.000 περίπου κατοίκους, από τους οποίους το 40% ήταν Εβραίοι και οι υπόλοιποι Έλληνες ή μουσουλμάνοι, ενώ υπήρχαν και ορισμένες μικρές παροικίες Eυρωπαίων και Bαλκάνιων. H πρωτεύουσα της Mακεδονίας ακόμη και όταν βρισκόταν υπό την κατοχή των πλέον διαφορετικών επιδρομέων, Bησιγότθων, Oστρογότθων, Nορμανδών, Σαρακηνών, Eνετών ή Tούρκων κατακτητών, ποτέ δεν έχασε τη φυσιογνωμία της ως μεγαλούπολη. 

Φως στα σκοτάδια από τον Tύπο στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Φως στα σκοτάδια της οθωμανικής τυραννίας, όπου όλα «τα ’σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά», έρχονταν να ρίξουν οι ελληνικές εφημερίδες που εκδίδονταν στην υπόδουλη Mακεδονία, εμψυχώνοντας με την τολμηρή πολλές φορές αρθρογραφία τους –παρά την αυστηρότητα της λογοκρισίας– τον πληθυσμό.1 Tο ίδιο συμβαίνει και με το πρώτο περιοδικό που κυκλοφορεί στη Θεσσαλονίκη τον 20ό αιώνα, τις Θερμαϊκές Hμέρες.2

Η δράση των ληστοσυμμοριών στη Μακεδονία στα χρόνια της τουρκοκρατίας

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ο υπόδουλος ελληνισμός, λίγο πριν την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τον τουρκικό ζυγό, εκείνο τον σημαδιακό Οκτώβριο του 1912, δεν είχε ν’ αντιμετωπίσει μόνο το επίσημο Οθωμανικό κράτος. Αλλά και τη δράση των πολυάριθμων συμμοριών που εκμεταλλευόμενες τις ιδανικές γι’ αυτές συνθήκες –από την αποσύνθεση της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας– κατατρομοκρατούσαν τον πληθυσμό,  δημιουργώντας ένα κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας.

Έλληνες μυστικοί πράκτορες στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Σημαντικός ήταν ο ρόλος των Ελλήνων μυστικών πρακτόρων στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία και ουσιαστική η συμβολή τους στο έργο της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης και της υπόλοιπης Βόρειας Ελλάδας με την αποτίναξη της Οθωμανικής κυριαρχίας. Επρόκειτο για αξιωματικούς του ελληνικού στρατού, οι οποίοι καμουφλαρισμένοι ως «παπάδες», «δάσκαλοι» κ.α. με κίνδυνο της ζωής τους, συγκέντρωναν πληροφορίες που βοήθησαν τα μέγιστα στην προέλαση του στρατού μας προς τη Θεσσαλονίκη.

Η ανιστόρητη θεωρία της “προβοκάτσιας” για την εξέγερση της Δράμας

Η εκτέλεση από απόσπασμα του ΕΛΑΣ στην Καβάλα Βουλγάρων φασιστών για τα εγκλήματα τους στην Αν. Μακεδονία

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Η ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή: Μία φούχτα πατριώτες, ξεσηκώνουν τη νύχτα της 28^ης προς 29η Σεπτεμβρίου 1941 το λαό της Δράμας σε εξέγερση, κατά της φριχτής βουλγαρικής κατοχής. Για ένα 24ωρο περίπου, οι επαναστάτες καταλύουν την εξουσία των βουλγαρικών κατοχικών δυνάμεων, καταλαμβάνουν αστυνομικούς σταθμούς και κρατικά κτίρια, διώχνουν τους κατακτητές από πολλά χωριά της Δράμας. H ηρωΪκή αυτή πράξη αργότερα, μετά την απελευθέρωση και στη δίνη του Εμφυλίου πολέμου, θα συκοφαντηθεί ως "προβοκάτσια".

Οι κινητοποιήσεις της Αντίστασης κατά της βουλγαρικής Κατοχής

Όσοι πρόταξαν τα στήθη τους στους κατακτητές, χαρακτηρίσθηκαν αργότερα..."προδότες"

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ο μήνας Ιούλιος είναι σημαδιακός για την ελληνική Μακεδονία, για την Ελλάδα ολόκληρη, καθώς τον Ιούλιο του 1943, στην μαύρη περίοδο της Γερμανικής Κατοχής διοργανώθηκαν μερικές από τις πιο συγκλονιστικές μαχητικές εκδηλώσεις, που γνώρισε αυτός ο τόπος, ανατρέποντας τα σχέδια για την επέκταση της βουλγαρικής φασιστικής Κατοχής στη Μακεδονία. 

Η αιμοσταγής δράση του Φριτς Σούμπερτ στη Μακεδονία

Την αιμοσταγή του δράση και το δολοφονικό όργιο του Ναζί εγκληματία Φριτς Σούμπερτ  στη Μακεδονία καθώς και την μνημειώδη απόφαση του δικαστηρίου εγκληματιών πολέμου που μετά τον πόλεμο τον καταδίκασε σε θάνατο, παρακολουθούμε στη συνέχεια της έρευνας αυτής. Στα τέλη Φεβρουαρίου του 1944 ο Σούμπερτ έφτασε με την ομάδα του, που πλέον απαριθμούσε γύρω στα 50 άτομα, τους διαβόητους "Σουμπερίτες", στα Γιαννιτσά, αρχίζοντας να σκορπά το θάνατο και στη Βόρεια Ελλάδα. 

Το «Σώμα Κυνηγών» του Φριτς Σούμπερτ και τα εγκλήματα του

Ο Φριτς Σούμπερτ υπήρξε ένας από τους χειρότερους εγκληµατίες πολέµου που έδρασαν στα Βαλκάνια, άτοµο µυθοποιηµένο όσο ελάχιστα, για την αιμοσταγή δράση στην κατοχική Ελλάδα, κυρίως στην Κρήτη και στη Μακεδονία. Το «Σώμα Κυνηγών», οι Σουμπερίτες, που συγκρότησε  ο διαβόητος ο γερμανός επιλοχίας της Στρατιωτικής Αστυνομίας, Feldgendarmerie Σούμπερτ, στελεχώθηκε κυρίως από γερμανόφιλους δωσιλόγους αλλά και βαρυποινίτες από φυλακές της Κρήτης. 

Ο αγώνας κατά της καθόδου των Βουλγάρων φασιστών στη Μακεδονία

Πριν 83 χρόνια μια από τις συγκλονιστικότερες στιγμές της ΕΑΜικής Αντίστασης

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Μία από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές αντίστασης στην τριπλή φασιστική κατοχή της πατρίδας μας, καταγράφτηκε στις 10 Ιουλίου 1943, όταν με την πρωτοβουλία και καθοδήγηση του ΕΑΜ, δεκάδες χιλιάδες λαού ξεχύθηκαν στους δρόμους της Θεσσαλονίκης και των άλλων πόλεων της βόρειας Ελλάδας, διαμαρτυρόμενοι με μαχητικές διαδηλώσεις ενάντια στην επέκταση της βουλγαρικής κατοχής στη Μακεδονία.

Ελληνικά σωματεία και συντεχνίες στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία

Το Μακεδονικόν Ημερολόγιον, που άρχισε να εκδίδεται στην Αθήνα το 1908 από τον Παμμακεδονικό Σύλλογο Αθηνών, δημοσίευσε στο δεύτερο τεύχος του, το 1909 έναν κατάλογο με ελληνικά σωματεία, συντεχνίες και πατριωτικούς συλλόγους που λειτουργούσαν στην τουρκοκρατούμενη ακόμη τότε Μακεδονία.

«Ελευθερία»: Η πρώτη μυστική οργάνωση στην κατεχόμενη από τους Ναζί Ευρώπη

Το φτωχικό σπίτι του Ιωακείμ Μπελίδη, δίπλα στα Κάστρα, που φιλοξένησε για καιρό το "στρατηγείο" της Ελευθερίας

του Σπύρου Κουζινόπουλου*

H 15^η Μαίου, είναι μία πολύ σημαντική ημερομηνία για τη Θεσσαλονίκη και όλη τη χώρα, καθώς τη μέρα εκείνη του 1941, ένα μόλις μήνα μετά την είσοδο των Γερμανών κατακτητών στη Θεσσαλονίκη, ιδρύθηκε στην πόλη μυστικά η εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση «Ελευθερία», που πρώτη σάλπισε το κάλεσμα στον αγώνα για τη λευτεριά και έχει καταγραφεί ως μία από τις πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις σε ολόκληρη την κατεχόμενη από τους Ναζί Ευρώπη.

85 χρόνια από την έναρξη της σκληρής βουλγαρικής κατοχής 1941-1944

Βούλγαροι αξιωματικοί ως κατακτητές στην πλατεία Κρονίου στα Σέρρας

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Λίγες μόλις ημέρες μετά την κατάληψη της Ελλάδος από τα χιτλερικά στρατεύματα, τον Απρίλιο του 1941, οι Γερμανοί ανέθεσαν στη σύμμαχό τους Βουλγαρία, μετά από απαίτηση της φασιστικής κυβέρνησης της Σόφιας, τον στρατιωτικό έλεγχο της ανατολικής Μακεδονίας και της δυτικής Θράκης. Άρχιζε έτσι η σκληρή περίοδος της βουλγαρικής Κατοχής με εκτελέσεις, βασανιστήρια, ολοκαυτώματα και προσπάθεια βίαιου αφελληνισμού της περιοχής.

Γυναίκες της Θεσσαλονίκης στο εκτελεστικό απόσπασμα

Ο Γολγοθάς των γυναικών που στρατεύθηκαν στο υπέροχο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης

Γ.Δήμου: “Γυναίκες της Αντίστασης” (ξυλογραφία)

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Δεκάδες χιλιάδες γυναίκες στρατεύθηκαν στα 3,5 χρόνια της σκλαβιάς 1941-1944 στο υπέροχο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης. Εκατοντάδες έδωσαν την ίδια τους τη ζωή στις μάχες που έγιναν στις πόλεις και τα βουνά για την αποτίναξη της ναζιστικής κατοχής. Πάνω από 50 γυναίκες μόνο στην πόλη της Θεσσαλονίκης στήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα από τους Γερμανούς ή κατακρεουργήθηκαν από τους ταγματασφαλίτες συνεργάτες τους.

Όταν ο στρατηγός Στ. Σαράφης προειδοποιούσε για τις αλυτρωτικές βλέψεις

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ακόμη από τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης της χώρας από τον τριπλό Γερμανο-Ιταλο-Βουλγαρικό ζυγό, ο στρατιωτικός αρχηγός του ΕΛΑΣ, στρατηγός Στέφανος Σαράφης, μετά και τις αναφορές που ελάμβανε από την Ομάδα Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, προειδοποιούσε για τους κινδύνους κατά της εδαφικής ακεραιότητας της Ελλάδας, που δημιουργούσαν οι αποσχιστικές δραστηριότητες σε βάρος της Ελληνικής Μακεδονίας από ακραίους υπερεθνικιστές.

Η κατάθεση Αθ. Χρυσοχόου για την υπόθεση Μέρτεν

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Στις 5 Μαρτίου 1959, μετά από ακροαματική διαδικασία ενός σχεδόν μήνα, ολοκληρώνονταν στο Ειδικό Στρατοδικείο Εγκληματιών πολέμου της Αθήνας, μια πολύ σημαντική δίκη, αυτή του ειδικού συμβούλου της Κομαντατούρ στη Θεσσαλονίκη, Μαξ Μέρτεν, οργανωτή της εξόντωσης των 50.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Η ελληνική και η διεθνής κοινή γνώμη συγκλονίζεται από τις αποκαλύψεις που γίνονται στο δικαστήριο αλλά και η στάση πολλών που είχαν κληθεί ως μάρτυρες κατηγορίας και μεταβλήθηκαν σε υπερασπιστές του δημίου Μέρτεν. 

Ο υπέροχος αγώνας της ΕΠΟΝ στη σκλαβωμένη Μακεδονία

83 χρόνια από την ίδρυση της μεγαλύτερης οργάνωσης Νεολαίας στη χώρα

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ιδιαίτερα σημαντική, στα χρόνια της Ναζιστικής κατοχής της πατρίδας μας, τη μαύρη περίοδο 1941-1944, υπήρξε στη σκλαβωμένη Μακεδονία και Θράκη η δράση της ΕΠΟΝ. Tης "Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων" στην οποία, παρά τη σκληρή μπότα των Γερμανών, Ιταλών και Βουλγάρων κατακτητών και κυριολεκτικά «κάτω από τη μύτη τους», είχαν ενταχθεί εκατοντάδες χιλιάδες νέοι, παλεύοντας για τη λευτεριά.

Η προσπάθεια του Μέρτεν για τον διαμελισμό της ελληνικής Μακεδονίας

Οι κατακτητές αιματοκύλισαν τη διαδήλωση της Αθήνας (φωτο από το αρχείο Γιώργου Σιούλα)

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Για πολλά είχε κατηγορηθεί ο εγκληματίας πολέμου Μαξ Μέρτεν, σχετικά με τη δράση που ανέπτυξε στην υπόδουλη Θεσσαλονίκη την περίοδο της γερμανικής Κατοχής: Την οργάνωση του ολοκαυτώματος των Εβραίων, τις εκτελέσεις των αντιπάλων του χιτλερικού καθεστώτος, τη λεηλασία των περιουσιών Θεσσαλονικέων, την οικονομική καταστροφή της περιοχής και πολλά άλλα. Ένα από τα φοβερότερα εγκλήματά του, ήταν οι ενέργειες για την κάθοδο των βουλγαρικών φασιστικών στρατευμάτων στην κεντρική Μακεδονία.

Ένα "λουκούλλειο γεύμα" για τον Ελ. Βενιζέλο στη Θεσσαλονίκη

Ιανουάριος 1913. Έχουν περάσει μόλις 2,5 μήνες από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και την ενσωμάτωσή της στον ελληνικό εθνικό κορμό και στην πόλη αφικνείται σιδηροδρομικώς, προερχόμενος από το Βελιγράδι, ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, μετά το τέλος μιας βαλκανικής περιοδείας του σε Βουλγαρία και Σερβία.