84 χρόνια από το "Μαύρο Σάββατο" της Θεσσαλονίκης

Συμπληρώνονται σήμερα 84 χρόνια από το «μαύρο Σάββατο» της 11ης Ιουλίου 1942, μέρα που ξεκίνησε η επιχείρηση απογραφής για καταναγκαστική εργασία των Εβραίων συμπολιτών μας και υπήρξε προανάκρουσμα του εξανδραποδισμού και της μαζικής εξόντωσής τους στα κρεματόρια της ναζιστικής «τελικής λύσης».

Ο ναζιστής Γεώργιος Πούλος και η εγκληματική του δράση στη Μακεδονία

Ένας από τους πιο διαβόητους στυγερούς εγκληματίες και δωσιλόγους της γερμανικής Κατοχής ήταν ο ναζιστής απότακτος αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Πούλος, με πλούσια εγκληματική δράση σε όλη την περιοχή της Μακεδονίας. Δολοφόνος πολυάριθμων αμάχων και γνωστός για τη σαδιστική επιθυμία του να βασανίζει φρικτά τα θύματά του. Ήταν από τους ελάχιστους, μετρημένους στα δάχτυλα του ενός χεριού δωσίλογους και εγκληματίες πολέμου που μετά την απελευθέρωση πλήρωσαν για το όργιο δολοφονιών και εκτελέσεων στο πλευρό των κατακτητών.

Ένας Κεφαλονίτης στρατηγός που έσωσε 1.500 Εβραίους από το Ολοκαύτωμα

Η άγνωστη ιστορία του Κεφαλονίτη στρατηγού Κωνσταντίνου Σπ. Ρόκου, ήρωα του Αλβανικού μετώπου, ο οποίος ως Γενικός Επιθεωρητής Νομαρχιών Θεσσαλίας, με έδρα το Βόλο, έσωσε στα μαύρα χρόνια της Κατοχής 1.500 καταδιωκόμενους Εβραίους, σε αντίθεση με τα όσα έπραξαν άλλοι Γενικοί Επιθεωρητές άλλων περιοχών της χώρας και ιδιαίτερα ο Χρυσοχόου της Μακεδονίας.

Σοβιετικοί αλεξιπτωτιστές στη Βόρεια Ελλάδα κατά την Κατοχή

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένα άγνωστο σχεδόν γεγονός της περιόδου της Κατοχής στη Βόρεια Ελλάδα, ήταν η ρίψη σοβιετικών αλεξιπτωτιστών στις αρχές του φθινοπώρου του 1941 στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης, μετά από λανθασμένους υπολογισμούς. Γεγονός που προκάλεσε την ταραχή των χιτλερικών όταν αντιλήφθηκαν την παρουσία τους, για να ακολουθήσει η καταδίωξη και η εξόντωσή τους από τις γερμανικές δυνάμεις.

Τα καταναγκαστικά έργα των Εβραίων και η "δίκη των μηχανικών"

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η κατάθεση, το 1959, του κατοχικού Φρουράρχου Θεσσαλονίκης και μετέπειτα Γενικού Διοικητή Μακεδονίας, Αθανάσιου Χρυσοχόου υπέρ του εγκληματία πολέμου Μαξ Μέρτεν, που οργάνωσε το ολοκαύτωμα των 45.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης, δεν ήταν η μοναδική του εμφάνιση στα δικαστήρια για να υπερασπιστεί προθύμως στελέχη των κατακτητών ή συνεργάτες τους. 

Ο σκοτεινός ρόλος των Τσολάκογλου-Χρυσοχόου στην παράδοση της Ελλάδος στους χιτλερικούς

Στο φως  έγγραφο-βόμβα του στρατηγού Παπάγου

 

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ιδιόχειρο έγγραφο-βόμβα του αρχιστράτηγου Αλέξανδρου Παπάγου, που συντάχθηκε δύο χρόνια μετά τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941 έρχεται έπειτα από 80 και πλέον χρόνια στο φως και αποκαλύπτει τον σκοτεινό ρόλο του τότε διοικητή του Γ΄ Σώματος Στρατού, στρατηγού Τσολάκογλου και του επιτελάρχη του, συνταγματάρχη Χρυσοχόου στην παράδοση της Ελλάδας στους χιτλερικούς, παρά τις ρητές περί του αντιθέτου διαταγές της κυβέρνησης των Αθηνών και του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

Η κατάθεση Αθ. Χρυσοχόου για την υπόθεση Μέρτεν

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Στις 5 Μαρτίου 1959, μετά από ακροαματική διαδικασία ενός σχεδόν μήνα, ολοκληρώνονταν στο Ειδικό Στρατοδικείο Εγκληματιών πολέμου της Αθήνας, μια πολύ σημαντική δίκη, αυτή του ειδικού συμβούλου της Κομαντατούρ στη Θεσσαλονίκη, Μαξ Μέρτεν, οργανωτή της εξόντωσης των 50.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Η ελληνική και η διεθνής κοινή γνώμη συγκλονίζεται από τις αποκαλύψεις που γίνονται στο δικαστήριο αλλά και η στάση πολλών που είχαν κληθεί ως μάρτυρες κατηγορίας και μεταβλήθηκαν σε υπερασπιστές του δημίου Μέρτεν. 

Οι ευθύνες για το Ολοκαύτωμα του Μεσόβουνου

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Mετά από καταγγελίες που είχε κάνει στις χιτλερικές αρχές Κατοχής ο διορισμένος από τις κατοχικές αρχές Νομάρχης Κοζάνης Κωνσταντίνος Γεωργαντάς ότι στο χωριό υπήρχε "κομμουνιστική εξέγερσις", ισχυρή δύναμη του 2ου τάγματος του 433ου Γερμανικού Συντάγματος Πεζικού, από οκτακόσιους και πλέον στρατιώτες, με επικεφαλής τον διοικητή τους, ταγματάρχη της Βέρμαχτ Λούντβιχ Γκίμπελ, επέδραμε στις 23 Οκτωβρίου 1941, στο Μεσόβουνο Κοζάνης, 

Η σπίλωση δύο εκτελεσμένων από τους Ναζί ηρώων

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μία από τις πιο σοβαρές περιπτώσεις διαστρέβλωσης και παραχάραξης της ιστορικής αλήθειας για την περίοδο της Κατοχής, διαπράχθηκε σχετικά με την υπόθεση δύο ηρωϊκών αντιστασιακών φοιτητών του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Ηλία Καπέση και του Σωκράτη Διορινού. Οι οποίοι, αν και εκτελέστηκαν από τους χιτλερικούς κατακτητές εξαιτίας της υπέροχης πατριωτικής τους δράσης, συκοφαντήθηκαν ιερόσυλα μετά την απελευθέρωση για μικροκομματικούς λόγους, ως δήθεν ...."πράκτορες των Βουλγάρων".

Η προσπάθεια του Μέρτεν για τον διαμελισμό της ελληνικής Μακεδονίας

Οι κατακτητές αιματοκύλισαν τη διαδήλωση της Αθήνας (φωτο από το αρχείο Γιώργου Σιούλα)

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Για πολλά είχε κατηγορηθεί ο εγκληματίας πολέμου Μαξ Μέρτεν, σχετικά με τη δράση που ανέπτυξε στην υπόδουλη Θεσσαλονίκη την περίοδο της γερμανικής Κατοχής: Την οργάνωση του ολοκαυτώματος των Εβραίων, τις εκτελέσεις των αντιπάλων του χιτλερικού καθεστώτος, τη λεηλασία των περιουσιών Θεσσαλονικέων, την οικονομική καταστροφή της περιοχής και πολλά άλλα. Ένα από τα φοβερότερα εγκλήματά του, ήταν οι ενέργειες για την κάθοδο των βουλγαρικών φασιστικών στρατευμάτων στην κεντρική Μακεδονία.

Πως συκοφαντήθηκε η δράση της πρώτης ανταρτοομάδας στην Ελλάδα

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μια από τις πιο χοντροκομμένες περιπτώσεις διαστρέβλωσης και παραχάραξης της ιστορικής αλήθειας, ήταν και αυτή που διαπράχθηκε μεταπολεμικά με στόχο την κατασυκοφάντηση των πρώτων στην Ελλάδα ανταρτών που εμφανίστηκαν λίγους μόλις μήνες μετά την κατάληψη της χώρας στην περιοχή του Κιλκίς και αποτέλεσαν την ανταρτοομάδα “Αθανάσιος Διάκος”. Η οποία μαζί με την αντίστοιχη ανταρτοομάδα “Οδυσσέας Ανδρούτσος” που δρούσε στην περιοχή των Κερδυλίων Σερρών, υπήρξαν οι πρώτοι σε όλη τη χώρα αντάρτικοι σχηματισμοί.

Το τραγικό τέλος ενός Ούγγρου πρωθυπουργού με Κοζανίτικη καταγωγή

Όταν αρνήθηκε να γίνει δωσίλογος και να υπηρετήσει τους Ναζί

 

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ο τρόπος που έζησε και πολιτεύθηκε ένας Ούγγρος πρωθυπουργός την περίοδο του μεσοπολέμου, δίνοντας τέλος στη ζωή του κατά τραγικό τρόπο όταν είδε να παραδίδεται η χώρα του στην αγκαλιά του Χίτλερ, αποτελεί παράδειγμα για τη στάση ζωής που πρέπει να ακολουθούν οι ασχολούμενοι με τα κοινά και την πολιτική διαχρονικά αλλά και στις μέρες μας. Και έχει ιδιαίτερη σημασία που ο πρωθυπουργός αυτός είχε ελληνικές ρίζες, με τη μητέρα του που κατάγονταν από την Κοζάνη.

Η κατάθεση Χρυσοχόου υπέρ του δωσίλογου Παπαστρατηγάκη

Το φύλλο της Νέας Ευρώπης την επομένη του "Μαύρου Σαββάτου" με το όνομα Παπαστρατηγάκη στην κιορυφή

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Στις 20 Μαΐου 1948 γινόταν στο Ειδικό Δικαστήριο Θεσσαλονίκης η εκδίκαση της αίτησης ανακοπής που είχε υποβάλει ο δωσίλογος δημοσιογράφος Μιχαήλ Παπαστρατηγάκης, διευθυντής της φιλοναζιστικής εφημερίδας της Θεσσαλονίκης «Νέα Ευρώπη» τα χρόνια της Κατοχής, με την οποία ζητούσε την ανακοπή της με αριθμό 216 του 1945 απόφασης του ίδιου δικαστηρίου, με την οποία είχε καταδικαστεί ερήμην σε ισόβια δεσμά με την κατηγορία ότι διατηρούσε στενή συνεργασία με τους Ναζί και πρόσφερε υπηρεσίες στις δυνάμεις κατοχής.

Η σφαγή των Κερδυλίων:Ένα φριχτό ναζιστικό έγκλημα

Δεν έμεινε τίποτα όρθιο στα Κερδύλια από το πέρασμα των Χιτλερικών δημίων

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Η Σφαγή στα Άνω και Κάτω Κερδύλια Σερρών, το δεύτερο δεκαήμερο του Οκτωβρίου 1941, πριν 84 χρόνια, αποτελεί ένα από τα πιο φρικιαστικά εγκλήματα που διέπραξαν οι Ναζί στη χώρα μας, κατά την διάρκεια της Γερμανικής κατοχής, καθώς 235 άμαχοι κάτοικοι των δύο γειτονικών χωριών, κυρίως άνδρες ηλικίας 15-60 ετών και μαζί τους αμούστακα παιδιά, εκτελέστηκαν από άνδρες της γερμανικής Βέρμαχτ ως αντίποινα για τη δράση ανταρτών στην περιοχή και για την βοήθεια των κατοίκων προς αυτούς.

Οι “πλουτίσαντες επί Κατοχής” και η λεηλασία των εβραϊκών περιουσιών της Θεσσαλονίκης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Υπέφερε τα πάνδεινα ο ελληνικός λαός την περίοδο της ναζιστικής Κατοχής 1941-1944. Εκτελέσεις, πείνα, βασανιστήρια, τρομοκρατία, λεηλασίες, βιασμοί απ' άκρη σε άκρη σε όλη τη χώρα. Ιδιαίτερα βαρύ, το τίμημα που πλήρωσαν η Θεσσαλονίκη και ολόκληρη η Μακεδονία στο χιτλερικό τέρας. Την ίδια στιγμή έκαναν την εμφάνισή τους οι "πλουτίσαντες επί Κατοχής", διάφοροι αστέρες της «εθνικοφροσύνης» που εκμεταλλευόμενοι τη δυστυχία των συμπολιτών  έκαναν πλιάτσικο, αρπάζοντας το βιός τους.

Η ανιστόρητη θεωρία της “προβοκάτσιας” για την εξέγερση της Δράμας

Η εκτέλεση από απόσπασμα του ΕΛΑΣ στην Καβάλα Βουλγάρων φασιστών για τα εγκλήματα τους στην Αν. Μακεδονία

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Η ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή: Μία φούχτα πατριώτες, ξεσηκώνουν τη νύχτα της 28^ης προς 29η Σεπτεμβρίου 1941 το λαό της Δράμας σε εξέγερση, κατά της φριχτής βουλγαρικής κατοχής. Για ένα 24ωρο περίπου, οι επαναστάτες καταλύουν την εξουσία των βουλγαρικών κατοχικών δυνάμεων, καταλαμβάνουν αστυνομικούς σταθμούς και κρατικά κτίρια, διώχνουν τους κατακτητές από πολλά χωριά της Δράμας. H ηρωΪκή αυτή πράξη αργότερα, μετά την απελευθέρωση και στη δίνη του Εμφυλίου πολέμου, θα συκοφαντηθεί ως "προβοκάτσια".

Ποιος έδωσε τη διαταγή για το "Μαύρο Σάββατο" της Θεσσαλονίκης;

Ποιός από τους συνεργαζόμενους με τους κατακτητές Έλληνες αξιωματούχους είχε την ιδέα; 

H φωτογραφία προέρχεται από το πλούσιο αρχείο του Ανδρέα Ασσαέλ

Ένα εξαιρετικό βιβλίο του ιστορικού Ανδρέα Μπουρούτη με τίτλο "Ολοκαύτωμα στη Θεσσαλονίκη, η Ιταλική στάση και οι Εβραίοι μαθητές του Ουμπέρτο Πρίμο", προσπαθεί να εξετάσει την ιταλική παρουσία στην πρωτεύουσα της ελληνικής Μακεδονίας στα χρόνια της Κατοχής και τις ενέργειες του Ιταλού προξένου Ζαμπόνι. Αλλά και να απαντήσει στο ερώτημα για το ποιoς από τους συνεργαζόμενους με τους κατακτητές Έλληνες αξιωματούχους εκείνης της εποχής, ήταν εκείνος που εξέδωσε την  έκτακτη διαταγή για τα γεγονότα που συνέβησαν στην πλατεία Ελευθερίας το "Μαύρη Σάββατο" της 11ης Ιουλίου 1942.

Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου Θεσσαλονίκης από τους Ναζί

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Μια από τις πλέον φριχτές και βάρβαρες ενέργειες των χιτλερικών κατακτητών στη Θεσσαλονίκη, στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής, ήταν η καταστροφή, με διαταγή του περιβόητου εγκληματία πολέμου Μαξ Μέρτεν, του ανεκτίμητης ιοστορικής αξίας εβραϊκού νεκροταφείου της πόλης, στις ταφόπλακες του οποίου αποτυπώνονταν η ιστορική διαδρομή της ελληνικής Μακεδονίας στο βάθος πολλών αιώνων.

Απορρίφθηκε η αγωγή των απογόνων του Χρυσοχόου

Θεωρούσαν "συκοφαντία" τις αποκαλύψεις για την κατοχική δραστηριότητά του

Απορρίφθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης η αγωγή των απογόνων του στρατηγού Αθανάσιου Χρυσοχόου κατά του πρώην βουλευτή και μέλους του Δ.Σ. του Συλλόγου Φυλακισθέντων-Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 (ΣΦΕΑ) Τριαντάφυλλου Μηταφίδη που τον κατηγορούσαν για "προσβολή μνήμης Νεκρού" και ζητούσαν αποζημίωση ύψους 200.000 ευρώ. Έτσι σταματάει μία δικαστική περιπέτεια που κράτησε περίπου έξι χρόνια και αφορούσε την ίδια την ιστορία της Θεσσαλονίκης της περιόδου της ναζιστικής κατοχής.

ΣΦΕΑ: "Συμβολική νίκη της ιστορικής μνήμης η απόφαση για Χρυσοχόου"

Ως συμβολική νίκη της ιστορικής μνήμης της Θεσσαλονίκης και ισχυρό ανάχωμα στην παραχάραξη και αναθεώρηση της ιστορίας της πόλης, χαιρετίζει ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων-Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 (ΣΦΕΑ), την απόρριψη από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης της αγωγής που είχαν υποβάλει οι απόγονοι του στρατηγού Χρυσοχόου κατά μελών του ΣΦΕΑ. Θεωρώντας ότι η απόφαση αυτή, επισφραγίζει την προσπάθεια πολιτών και συλλογικοτήτων για την ιστορική κάθαρση της πόλης.