Φέρες Έβρου: Η πρώτη ελληνική πόλη που απελευθερώθηκε από τους Ναζί

Στις 27 Αυγούστου 1944, μετά από ειρηνική περικύκλωση του Γερμανικού στρατοπέδου 

Τη μέρα απελευθέρωσης των Φερών κάτοικοι φωτογραφίζονται με Γερμανούς αντιχιτλερικούς στρατιώτες

H πρώτη ελληνική περιοχή που απελευθερώθηκε απο τους Γερμανούς κατακτητές, ακόμη από τον Αύγουστο του 1944, ήταν οι Φέρες Έβρου. Και μάλιστα, ύστερα από την περικύκλωση του γερμανικού φρουραρχείου, με πρωτοβουλία του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ, από εκατοντάδες άοπλους κατοίκους, ενώ μέσα ήταν ταμπουρωμένοι οι Γερμανοί στρατιώτες, με το δάχτυλο στη σκανδάλη.

Ποδοσφαιριστές της Θεσσαλονίκης στην Εθνική Αντίσταση

Άγνωστα στοιχεία για τη συμμετοχή ποδοσφαιριστών των ομάδων της Θεσσαλονίκης στην Εθνική Αντίσταση, μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ και στον αγώνα για την απελευθέρωση της χώρας από τον χιτλερικό ζυγό, είχαν παρουσιαστεί το Νοέμβριο του 2024 σε ειδική εκδήλωση με θέμα «Οι ΕΑΜίτες αθλητές του ΠΑΟΚ», που είχε οργανώσει στην περιοχή του γηπέδου του δικεφάλου του βορρά η Τομεακή Επιτροπή Δήμου Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ.

Οι κινητοποιήσεις της Αντίστασης κατά της βουλγαρικής Κατοχής

Όσοι πρόταξαν τα στήθη τους στους κατακτητές, χαρακτηρίσθηκαν αργότερα..."προδότες"

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ο μήνας Ιούλιος είναι σημαδιακός για την ελληνική Μακεδονία, για την Ελλάδα ολόκληρη, καθώς τον Ιούλιο του 1943, στην μαύρη περίοδο της Γερμανικής Κατοχής διοργανώθηκαν μερικές από τις πιο συγκλονιστικές μαχητικές εκδηλώσεις, που γνώρισε αυτός ο τόπος, ανατρέποντας τα σχέδια για την επέκταση της βουλγαρικής φασιστικής Κατοχής στη Μακεδονία. 

Έξι χρόνια από την απώλεια του Γιώργου Φαρσακίδη

Πέρασαν κιόλας έξι χρόνια αφότου έφυγε από τη ζωή μία σπουδαία μορφή του αριστερού και κομμουνιστικού κινήματος αλλά και του καλλιτεχνικού κόσμου της χώρας, ο Γιώργος Φαρσακίδης. O αντιστασιακός που έζησε το ολοκαύτωμα του Χορτιάτη και πήρε μέρος στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί. O αγωνιστής εικαστικός, ο αλύγιστος πατριώτης που πέρασε για τις πολιτικές του πεποιθήσεις 16 χρόνια της ζωής του σε φυλακές και εξορίες. 

Η Άννα Θεοφυλάκτου της ΕΠΟΝ, της κατοχής και της απελευθέρωσης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Στη μνήμη της εξαίρετης αγωνίστριας της Εθνικής Αντίστασης Άννας Θεοφυλάκτου, με τη συμπλήρωση τριών χρόνων από το θάνατό της, στις 14 Ιουνίου 2023, δημοσιεύουμε αποσπάσματα από μία μακρά συνέντευξη που μας είχε παραχωρήσει πριν 18 χρόνια και την οποία ευλαβικά διατηρούμε στο δημοσιογραφικό μαγνητοφωνάκι μας. Η Άννα Θεοφυλάκτου ήταν η τελευταία επιζώσα ΕΠΟΝίτισας της Θεσσαλονίκης, η “μεγάλη κυρία του ποντιακού ελληνισμού” όπως αποκλήθηκε και υπήρξε η πρώτη γυναίκα οφθαλμίατρος στην Ελλάδα. 

Ένα μυστικό υπόγειο γερμανικό Στρατηγείο στην κατεχόμενη Θεσσαλονίκη

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ένα μυστικό υπόγειο καταφύγιο-Στρατηγείο των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη, είχε ανακαλύψει λίγες εβδομάδες μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Ναζί  ο συγγραφέας Ηλίας Πετρόπουλος. Το καταφύγιο είχε κατασκευαστεί για το ενδεχόμενο συμμαχικής απόβασης στη Μακεδονία και επρόκειτο για ένα σύστημα  υπόγειων αιθουσών, με δύο-τρεις εξόδους κινδύνου, οι οποίες έκλειναν ερμητικά με βαριά μαντεμένια καπάκια. 

Τα "χωνιά" της Κατοχής και τα συνθήματα στους τοίχους

Στην περίοδο της Κατοχής δεν υπήρχαν ούτε εφημερίδες ούτε ραδιόφωνα ελεύθερα. Οι μικρές εφημεριδούλες που κυκλοφορούσαν οι αντιστασιακές οργανώσεις, ήταν λίγες. Μερικές φορές μουντζουρωμένες από την κακή ποιότητα της μελάνης και την κακή κατάσταση του πολύγραφου. Έπειτα, δεν μπορούσαν να φτάσουν σε όλους ή αυτοί που τις παίρνανε, δεν είχαν το χρόνο να τις διαβάσουν, ενώ η κατοχή και μόνο μιας εφημερίδας της Αντίστασης, σήμαινε εκτελεστικό απόσπασμα. Τα ραδιόφωνα είχαν σφραγιστεί από τον κατακτητή και ήταν λίγα. Ενώ και όσες εφημερίδες έβγαιναν, ήταν υπό καθεστώς αυστηρής λογοκρισίας.

Πάνος Δουλγεράκης, η ζωή και το τραγικό τέλος ενός ήρωα

Του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μία από τις πιο ηρωϊκές μορφές της νεολαίας της ελληνικής Μακεδονίας, στα μαύρα χρόνια της χιτλερικής κατοχής της πατρίδας μας (1941-1944), παράδειγμα ηρωϊσμού και αυτοθυσίας, υπήρξε ο 23χρονος φοιτητής της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Παναγιώτης Δουλγεράκης, που αντιμετώπισε μόνος του την άνοιξη του 1944, στην περιοχή Χαριλάου, οπλισμένος με ένα πιστόλι, ένα μεγάλο τμήμα καλά οπλισμένων Γερμανών στρατιωτών και ταγματασφαλιτών του Πούλου, για να βρει στο τέλος, μετά από εκείνη την άνιση μάχη, ηρωϊκά το θάνατο.

Η εκτέλεση της ηρωίδας Κούλας Ελευθεριάδου

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Στο σημείο που αρχίζει το δάσος του Σέϊχ Σου, στη συνοικία του Αγίου Παύλου Θεσσαλονίκης, κοντά στην οδό Ηπείρου και δίπλα σχεδόν σε κατοικημένη περιοχή, διατηρείται ακόμη ένα εγκαταλειμμένο εδώ και πολλά χρόνια νεκροταφείο. Ανάμεσα στους χορταριασμένους και πνιγμένους από τα πεύκα τάφους που υπάρχουν εκεί, ξεχωρίζει το μνήμα της ηρωίδας της Εθνικής Αντίστασης Κούλας Ελευθεριάδου, που εκτελέστηκε σαν σήμερα, στις 6 Μαίου 1947, πάνω στον ανθό της νιότης της, σε ηλικία μόλις 23 χρόνων.

Πως γιορτάστηκε το πρώτο ελεύθερο Πάσχα μετά την Κατοχή

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ήταν 6 Μαίου 1945. Η Θεσσαλονίκη, όπως και η υπόλοιπη Ελλάδα, γιορτάζει χαρμόσυνα το πρώτο ελεύθερο Πάσχα, μετά την αποτίναξη της γερμανικής σκλαβιάς ύστερα από τρεισήμισι μαύρα χρόνια ναζιστικού ολέθρου και συμφοράς. Παντού, σε όλες τις πόλεις, τις συνοικίες και τα χωριά, εκδηλώσεις χαράς και αγαλλίασης, έστω κι αν αυτές γίνονταν λιτά από τους περισσότερους, καθώς έλειπαν βασικά είδη διατροφής και ο οβελίας ήταν απλησίαστος.

Δύο παρελάσεις για την 25η Μαρτίου στη Γερμανοκρατούμενη Θεσσαλονίκη

Διαδηλώσεις της ΕΠΟΝ το 1943 και 1944 κάτω από τη μπότα των κατακτητών

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ογδόντα τρία χρόνια, συμπληρώθηκαν φέτος από τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη εκδήλωση που συνέβη στη Θεσσαλονίκη στα χρόνια της γερμανικής φασιστικής κατοχής: Τη μαχητική  διαδήλωση στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, στις 25 Μαρτίου 1943, χιλιάδων φοιτητών και άλλων νέων, κάτω από τα έκπληκτα βλέμματα των πάνοπλων Γερμανών στρατιωτών και δίπλα στις ερπύστριες των τανκς του Γ΄ Ράϊχ.

Η Οδύσσεια στο Άουσβιτς για διαδηλώτριες της 25ης Μαρτίου 1944

Η Οδύσσεια στο Άουσβιτς, το ναζιστικό στρατόπεδο του θανάτου, για 22 γυναίκες, νεαρές στην πλειοψηφία,  που κατάγονταν από τη Βόρεια Ελλάδα και είχαν συλληφθεί από τους Γερμανούς κατακτητές για την αντιστασιακή τους δραστηριότητα. Κάποιες από αυτές, για τη συμμετοχή τους στην παρέλαση-διαδήλωση που είχε οργανώσει η ΕΠΟΝ Θεσσαλονίκης στις 25 Μαρτίου 1944 προκειμένου να τιμηθεί η εθνική επέτειος.

Μία προειδοποίηση της ΕΠΟΝ για το διαμελισμό της Μακεδονίας

Τιμώντας την 83η επέτειο ίδρυσης της θρυλικής ΕΠΟΝ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Με τα πιο χρυσά γράμματα, καταχωρήθηκε στις δέλτους της Ιστορίας, ο  ξεσηκωμός που είχε σημάνει στην υπόδουλη στους Ναζί κατακτητές Ελλάδα, το 1943, μετά την ανακοίνωση των αρχών κατοχής για επέκταση της βουλγαρικής κατοχής σε όλη τη Μακεδονία. Όπως προκύπτει, τέσσερις και πλέον μήνες νωρίτερα, ακόμη από τον Μάρτιο εκείνου του έτους, το ΕΑΜ και η ΕΠΟΝ αποκάλυπταν τα σχέδια των κατακτητών και καλούσαν το λαό σε αντίσταση.

«ΣΗΚΩ ΝΙΚΟ, ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ…»

Το χρονικό μιας (πολιτικής) δολοφονίας

Η δίκη του Νικηφορίδη και των ειρηνόφιλων νέων της Θεσσαλονίκης στο Έκτακτο Στρατοδικείο

του Νίκου Φαλαγκάρα*

Πριν από λίγα χρόνια, η Εφημερίδα των Συντακτών επανακυκλοφόρησε το βιβλίο του  δημοσιογράφου και πολυγραφότατου (ιστορικών δοκιμίων) συγγραφέα Σπύρου Κουζινόπουλου με τον τίτλο Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΙΚΗΦΟΡΙΔΗ. Τέτοιες πρωτοβουλίες είναι, νομίζω, χρήσιμες για τον αναγνώστη και όχι μόνο τον φιλίστορα.

ΠΕΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ .......

Η εκτέλεση, στις 5 Μαρτίου 1951 πίσω από το Γεντί Κουλέ, του Νίκου Νικηφορίδη επειδή συγκέντρωνε υπογραφές για την ειρήνη, είχε συνταράξει την παγκόσμιο κοινή γνώμη

του Σπύρου Κουζινόπουλου*

Στις 5 Μαρτίου 1951, είχε διαπραχθεί στη Θεσσαλονίκη, ένα αποτρόπαιο πολιτικό και δικαστικό έγκλημα, με την εκτέλεση στο χώρο των φυλακών του Γεντί-Κουλέ ενός 23χρονου παλικαριού, του Νίκου Νικηφορίδη, με μόνη την κατηγορία ότι συγκέντρωνε υπογραφές υπέρ της ειρήνης και κατά του πυρηνικού εξοπλισμού των δύο υπερδυνάμεων. Το μοναδικό ενοχοποιητικό στοιχείο; Ένα κοινό ραδιόφωνο αμερικανικής κατασκευής, που παρουσιάσθηκε από τις διωκτικές αρχές ως… «ασύρματος»!  H υπόθεση Νικηφορίδη με τα όσα διαδραματίζονται στον πλανήτη μας, αποκτά τρομακτική επικαιρότητα.

Η σπίλωση δύο εκτελεσμένων από τους Ναζί ηρώων

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μία από τις πιο σοβαρές περιπτώσεις διαστρέβλωσης και παραχάραξης της ιστορικής αλήθειας για την περίοδο της Κατοχής, διαπράχθηκε σχετικά με την υπόθεση δύο ηρωϊκών αντιστασιακών φοιτητών του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Ηλία Καπέση και του Σωκράτη Διορινού. Οι οποίοι, αν και εκτελέστηκαν από τους χιτλερικούς κατακτητές εξαιτίας της υπέροχης πατριωτικής τους δράσης, συκοφαντήθηκαν ιερόσυλα μετά την απελευθέρωση για μικροκομματικούς λόγους, ως δήθεν ...."πράκτορες των Βουλγάρων".

Η ΕΠΟΝ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Σελίδες άφταστου πατριωτικού μεγαλείου και εθνικής έξαρσης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Συμπληρώνονται 83 χρόνια από την ίδρυση, στις 23 Φεβρουαρίου 1943, της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων, της θρυλικής ΕΠΟΝ, της μεγαλύτερης οργάνωσης νεολαίας που δημιουργήθηκε ποτέ στη χώρα. Ένα από τα πιο δυναμικά κομμάτια της οργάνωσης, υπήρξε η ΕΠΟΝ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που πρωτοστάτησε στους αγώνες για την απελευθέρωση από τους χιτλερικούς κατακτητές, ποτίζοντας το δέντρο της λευτεριάς με το αίμα δεκάδων φοιτητών μελών της.

Ο υπέροχος αγώνας της ΕΠΟΝ στη σκλαβωμένη Μακεδονία

83 χρόνια από την ίδρυση της μεγαλύτερης οργάνωσης Νεολαίας στη χώρα

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ιδιαίτερα σημαντική, στα χρόνια της Ναζιστικής κατοχής της πατρίδας μας, τη μαύρη περίοδο 1941-1944, υπήρξε στη σκλαβωμένη Μακεδονία και Θράκη η δράση της ΕΠΟΝ. Tης "Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων" στην οποία, παρά τη σκληρή μπότα των Γερμανών, Ιταλών και Βουλγάρων κατακτητών και κυριολεκτικά «κάτω από τη μύτη τους», είχαν ενταχθεί εκατοντάδες χιλιάδες νέοι, παλεύοντας για τη λευτεριά.

Η δίκη στο έκτακτο στρατοδικείο της ΕΠΟΝ Θεσσαλονίκης

 Μεταξύ των καταδικασμένων σε θάνατο νέων με σαθρές κατηγορίες και ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης

Του Σπύρου Κουζινόπουλου

Το έκτακτο στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, δικαστήριο σκοπιμότητας του Εμφυλίου, είχε καταδικάσει εννέα νέους της ΕΠΟΝ σε θάνατο, μεταξύ αυτών τον Μανόλη Αναγνωστάκη, τον ποινικολόγο Γιώργο Αποστολίδη και την Αννα Γερασιμίδου, άλλους δύο σε ισόβια και 23 ΕΠΟΝίτες σε διάφορες ποινές, ενώ 35 απαλλάχθηκαν.

Το στρατόπεδο Τουρκεστάνων της Νέας Μηχανιώνας

Τουρκεστάνοι αιχμάλωτοι ντυμένοι με γερμανική στολή στη Γαλλία. Πηγή: Βundesarchiv

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένα σχεδόν άγνωστο γεγονός της περιόδου της Κατοχής, είναι η ιστορία με το τάγμα των Τουρκεστάνων στρατιωτών του γερμανικού στρατού που στρατοπέδευε στην περιοχή των σημερινών κοιμητηρίων της Νέας Μηχανιώνας και πολλοί από αυτούς στη συνέχεια διέφυγαν και κατατάχθηκαν αντάρτες στον ΕΛΑΣ.