Ο (Λευκός) Πύργος του Αίματος

Η αιματοβαμμένη ιστορία του Λευκού Πύργου ο οποίος μέχρι το 1882 λειτουργούσε ως φυλακή και τόπος εκτελέσεων, αποκαλούνταν δε «Κανλή Κουλέ», δηλαδή «Πύργος του Αίματος».

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Πριν αρχίσει το Επταπύργιο να λειτουργεί ως κάτεργο κράτησης και τόπος εκτελέσεων, μία από τις πολλές φυλακές που χρησιμοποιούσαν οι οθωμανικές Αρχές, ήταν και το τοπόσημο της Θεσσαλονίκης, ο Λευκός Πύργος. Εδώ φυλακίζονταν κυρίως οι βαρυποινίτες και στις πολεμίστρες του γίνονταν οι εκτελέσεις των μελλοθάνατων. Το αίμα των εκτελεσμένων έρρεε, γι’ αυτό και είχε αποκληθεί «Κανλή Κουλέ», δηλαδή «Πύργος του Αίματος»1.

Το "Νυφικό φόρεμα"

Ένα διήγημα εμπνευσμένο από τη συγκλονιστική ιστορία δύο μελλοθάνατων κοριτσιών που περίμεναν για καιρό την εκτέλεσή τους στις φυλακές του Γεντί Κουλέ φορώντας νυφικό φόρεμα

Από αφορμή τη συγκλονιστική ιστορία δύο μελλοθάνατων κοριτσιών, της Σεβαστής Θεοφανίδου και της Νίτσας Παπαδοπούλου που περίμεναν για καιρό την εκτέλεσή τους στις φυλακές Επταπυργίου, φορώντας νυφικό φόρεμα, μία από τις πολλές ιστορίες που αναφέρονται στο βιβλίο του Σπ. Κουζινόπουλου "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης",  η Κερκυραία συνταξιούχος εκπαιδευτικός και ποιήτρια Ολγα Τσιλιμπάρη, εμπνεύστηκε ένα διήγημα που δημοσιεύθηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» το Σαββατοκύριακο 30-31 Αυγούστου 2025, από όπου το αναδημοσιεύουμε.

Το Γεντί Κουλέ ως οθωμανική φυλακή

Με αφορμή την κυκλοφορία από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ του βιβλίου του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης», παραθέτουμε στη συνέχεια εκτενές απόσπασμα από τη διπλωματική εργασία που εκπόνησε το 2019 για το Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας η κ. Αικατερίνη Γιαννουκάκου με τίτλο «Οθωμανικές φυλακές: Το Γεντί Κουλέ».

Οι διώξεις κατά των εφημερίδων της Αριστεράς στη Θεσσαλονίκη του Εμφυλίου

του Σπύρου Κουζινόπουλου
Ανελέητο ήταν το κυνηγητό, αμέσως μετά την απελευθέρωση κατά των εφημερίδων της Αριστεράς στη Θεσσαλονίκη. Με αποκορύφωμα  την επίθεση, τα ξημερώματα της 30ης Μαρτίου 1947, από "άγνωστους" στις εγκαταστάσεις της εφημερίδας Αγωνιστής, που είχε ως αποτέλεσμα να δολοφονηθούν τρεις τυπογράφοι, να τραυματιστούν βαριά επτά δημοσιογράφοι και άλλοι εργαζόμενοι και να καταστραφεί πλήρως το τυπογραφείο της εφημερίδας..

Η απελευθέρωση των τελευταίων πολιτικών κρατουμένων της χούντας στη Θεσσαλονίκη

Οι τελευταίοι πολιτικοί κρατούμενοι της χούντας στη Θεσσαλονίκη

του Σπύρου Κουζινόπουλου 
24 Ιουλίου 1974. Το δικτατορικό καθεστώς της χούντας των συνταγματαρχών, καταρρέει κάτω από το βάρος των ανομημάτων του και την προδοσία της Κύπρου. Δύο μέρες αργότερα, στις 26 Ιουλίου, θα απελευθερωθούν από τις φυλακές Διαβατών οι τελευταίοι Θεσσαλονικείς πολιτικοί κρατούμενοι της δικτατορίας. 

Η μεγάλη απόδραση από τις φυλακές των Βούρλων

Ιούλιος. Τέτοιες ημέρες πριν από 71 χρόνια. Είκοσι επτά κομμουνιστές κρατούμενοι δραπετεύουν στις 17 Ιουλίου 1955, μετά από τέσσερις μήνες επίμοχθης και επικίνδυνης προετοιμασίας, από τις φυλακές των Βούρλων. Η απόδραση εκείνη υπήρξε μια από τις θεαματικότερες στα διεθνή χρονικά και, μολονότι χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα μέσα και αυτοσχέδια εργαλεία, εξευτέλισε το σωφρονιστικό σύστημα της εποχής. 

Το έκτακτο στρατοδικείο και οι εκτελέσεις στις Σέρρες την περίοδο του Εμφυλίου

Ομαδική δίκη στο Έκτακτο Στρατοδικείο Σερρών103 ανταρτών του ΔΣΕ  που είχαν συλληφθεί μετά τις μάχες της Βροντούς. Όρθιος ο Βασιλικός Επίτροπος Ν. Μπούτος ζητάει θανατική καταδίκη υπό το βλέμα των στρατοδικών

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Ένα από τα 27 Έκτακτα Στρατοδικεία που είχαν δημιουργηθεί σε διαφορετικές περιοχές της χώρας την ανώμαλη περίοδο 1946-1949 που η Ελλάδα ζούσε τον αιματηρό Εμφύλιο πόλεμο, ήταν και το Έκτακτο Στρατοδικείο Σερρών. Το οποίο από τις πρώτες μέρες λειτουργίας του, το 1946, δίκασε εκατοντάδες Σερραίους, κυρίως αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και πάνω από εκατό από αυτούς, τους καταδίκασε σε θάνατο για να οδηγηθούν στη συνέχεια στο εκτελεστικό απόσπασμα..

"Τόπος που έχει πόνο είναι ιερός..."

Η φωτογραφία αυτή, που δείχνει τις φυλακές του Γεντί Κουλέ όπως ήταν το 1919 και τους κρατούμενους σ΄ αυτό να λιάζονται στον προαύλιο χώρο του Επταπυργίου, δημοσιεύθηκε στην πολύ καλή ομάδα «Παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης - Old Photos of Thessaloniki» που υπάρχει χρόνια τώρα στο διαδίκτυο και στην οποία καταχωρήθηκε μέχρι τώρα πολύ αξιόλογο φωτογραφικό υλικό, σημαντική συνεισφορά στην ιστορία της πόλης.

Η κατάσταση ασφυξίας στο Γεντί Κουλέ το καλοκαίρι του 1945

Κοσμοπλημμύρα πολιτικών κρατουμένων στις φυλακές της Θεσσαλονίκης μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Μετά την υπογραφή της επαίσχυντης συμφωνίας της Βάρκιζας και το κύμα διώξεων των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης που εξαπολύθηκε από τις αρχές και τις ακροδεξιές παρακρατικές ομάδες, οι φυλακές όλης της χώρας, μεταξύ αυτών και του Επταπυργίου, γέμισαν ασφυκτικά από πολιτικούς κρατούμενους. Το καλοκαίρι του 1945 και το επόμενο διάστημα τα καταστήματα κράτησης είχαν υπερπληρωθεί με συνέπεια να δημιουργείται απελπιστική κατάσταση.

«Αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή!»*

Ο καϋμός παιδιών των μελλοθάνατων πολιτικών κρατουμένων του Γεντί Κουλέ

του Κώστας Τζιάρα, Ιστορικού*

Από την άνοιξη έως το καλοκαίρι, έξω από τη φυλακή «...είναι κάτι αγριόχορτα που έχουν κάτι σαν στάχυα πάνω. Κόβεις ένα και το βάζεις πάνω στο χέρι σου. Το χτυπάς με το άλλο... και αν πετάξει... θα βγει ο μπαμπάς από τη φυλακή...».1

"Ήρθε η ώρα να γίνει το Μουσείο στο Γεντί Κουλέ"

του Χρίστου Ζαφείρη

Με τέτοιο ιστορικό, ανθρώπινο και συναισθηματικό φορτίο, το Γεντί Κουλέ έπρεπε εδώ και καιρό να στεγάσει την πολύχρονη και βαριά ιστορία του. Είναι ένα ζωντανό μνημείο, με τα κελιά, τα κρατητήρια και τους θαλάμους των κρατουμένων, για τους κατοίκους και επισκέπτες της Θεσσαλονίκης και τη νέα γενιά.

Ρασοφόροι έμποροι της ελπίδας στο Γεντί Κουλέ

 Τις άθλιες συνθήκες κράτησης και διαβίωσης των κρατουμένων στο Γεντί Κουλέ, που επικρατούσαν στον ένα αιώνα που λειτούργησε το Επταπύργιο ως φυλακή θα τις εκμεταλλευτούν, με την ανοχή αλλά και τη βοήθεια των αρχών και της διεύθυνσης της φυλακής, διάφοροι «έμποροι της ελπίδας» που προσπαθούσαν να κερδοσκοπίσουν πάνω στην απελπισία, την απόγνωση και τον πόνο των φυλακισμένων. Κάποιες φορές μάλιστα και με ελάχιστους ιερωμένους μεσάζοντες.

Δώδεκα και πλέον τραγούδια για το Γεντί Κουλέ

  

                                        Αναστενάζει ο Γεντί Κουλές

                                      Τι έχεις παλληκάρι μου και κλαις

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Δεν είναι τυχαίο ότι περισσότερα από δέκα τραγούδια γράφτηκαν για το Επταπύργιο, όσο λειτουργούσαν εκεί οι μεσαιωνικές φυλακές και τραγουδήθηκαν από κορυφαίους Έλληνες ερμηνευτές, καθώς το κάτεργο του Γεντί Κουλέ υπήρξε η χειρότερη φυλακή από συστάσεως του ελληνικού κράτους. To Eπταπύργιο δεν λειτούργησε ποτέ ως κατάστημα σωφρονισμού, καθώς ήταν τόσο απαίσια τα μπουντρούμια του, ώστε όπως εύστοχα έγραψε ο Πάνος Σαββόπουλος οι έγκλειστοι ζούσαν "χειρότερα και από ζώα".

Η ιστορία της μεσαιωνικής φυλακής του Γεντί Κουλέ και των κρατουμένων της, σε ένα βιβλίο

Αφιέρωμα στην ηλεκτρονική εφημερίδα iefimerida 

Μνήμες και μαρτυρίες από το Γεντί Κουλέ με αφορμή την ανακάλυψη των ομαδικών τάφων εκτελεσθέντων στις Συκιές.  «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης». Μια ελληνική Βαστίλη, όπως εύστοχα την αποκαλεί ο δημοσιογράφος - συγγραφέας Σπύρος Κουζινοπουλος, στον τίτλο του νέου βιβλίου του: «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης», το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ. Αυτό σημειώνει σε μεγάλο αφιέρωμά της η ηλεκτρονική εφημερίδα  iefimerida αναφέροντας μεταξύ των άλλων και τα ακόλουθα:

Ετοιμασίες για ανέγερση μνημείου εκτελεσμένων Γεντί Κουλέ

Στη μνήμη των εκατοντάδων εκτελεσμένων κομμουνιστών στο Επταπύργιο κατά την Κατοχή και τον Εμφύλιο

Στην κατεδάφιση μιας εγκαταλελειμμένης κατοικίας, μετά την απαλλοτρίωσή της και την αποζημίωση των ιδιοκτητών της από το υπουργείο Πολιτισμού, προχώρησε ο δήμος Νεάπολης-Συκεών, προκειμένου ο περιβάλλοντας χώρος του μνημείου του Επταπυργίου να απελευθερωθεί-καθαρίσει από κτίσματα, για να ακολουθήσει στη συνέχεια στο σημείο αυτό η κατασκευή μνημείου εκτελεσθέντων πολιτικών κρατουμένων στις πρώην φυλακές του Γεντί-Κουλέ.

Παρουσιάζεται στην Έδεσσα το βιβλίο "Γεντί Κουλέ η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης"

Ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Έδεσσας «Μέγας Αλέξανδρος», η Εταιρεία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων Μακεδονίας (ΕΔΙΑ) 1940-1974 και οι εκδόσεις IANOS, παρουσιάζουν την Κυριακή 3 Μαίου  2026, ώρα 12:00 το μεσημέρι στην αίθουσα εκδηλώσεων του «Παλαιού Παρθεναγωγείου», στην περιοχή Βαρόσι Έδεσσας, το βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Σπύρου Κουζινόπουλου με τίτλο «Γεντί Κουλέ η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης».  Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Κώστας Λογοθέτης, Δικηγόρος, πρώην Εισαγγελέας, Γιάννης Χατζηπέγιος, μέλος του Δ.Σ. του συλλόγου και ο συγγραφέας του βιβλίου, Σπύρος Κουζινόπουλος.

Φυλακισμένες και βασανισμένες γυναίκες από τη χούντα

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Δεν ήταν μόνο οι χιλιάδες άντρες αγωνιστές της Αριστεράς που τους συνέλαβε η χούντα των συνταγματαρχών για τα δημοκρατικά τους φρονήματα την περίοδο της δικτατορίας 1967-1974, κλείνοντάς τους στα μπουντρούμια των φυλακών και τα ξερονήσια της εξορίας. Εκατοντάδες ήταν και οι γυναίκες πολιτικές κρατούμενες που είχαν την ίδια ή και χειρότερη μεταχείριση από το καθεστώς του “Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών”. Γυναίκες που φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή υποβλήθηκαν σε μεσαιωνικά βασανιστήρια για τα πιστεύω τους.

Ένας 11χρονος πληροφορείται την εκτέλεση της μητέρας του στο Γεντί Κουλέ

Ήταν μόλις 11 χρονών ο Μάριος Κώστογλου όταν πληροφορήθηκε την εκτέλεση, στις 3 Νοεμβρίου 1948 της μητέρας του Ελένης Θεοχαρίδου που τουφεκίστηκε σε ηλικία 36 ετών πίσω από το Γεντί Κουλέ στις 3 Νοεμβρίου 1948 μαζί με άλλους 10 συγκρατουμένους της, με την κατηγορία ότι υπήρξαν μέλη του παράνομου ΕΑΜ Θεσσαλονίκης. Εκείνη τη μέρα ο μικρός Μάριος ανέβηκε με τη θεία του την ανηφόρα που οδηγούσε στις φυλακές Επταπυργίου για να επισκεφθούν τη μητέρα του. Και όταν στην είσοδο είπαν το όνομά της, η ξερή απάντηση που εισέπραξαν από τους φύλακες ήταν ότι «εκτελέστηκε το πρωί».

Το όργιο της Μεγάλης Τετάρτης 1947 στο Γεντί Κουλέ

Η δολοφονική επίθεση κατά των πολιτικών κρατουμένων παραμονές Πάσχα όταν ζήτησαν καλύτερες συνθήκες φυλάκισης

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η Μεγάλη Τετάρτη στις 9 Απριλίου 1947, έμεινε στην ιστορία του Γεντί Κουλέ σαν μία από τις πιο αποφράδες μέρες του, με το όργιο τρομοκρατίας και κακοποίησης των πολιτικών κρατουμένων που είχε εξαπολυθεί από τη διοίκηση της φυλακής προκειμένου να καταπνιγούν οι διαμαρτυρίες για τις άθλιες μέχρι ασφυξία συνθήκες διαβίωσης τους στο μεσαιωνικό κάτεργο.

Πάσχα επί χούντας στις φυλακές Αλικαρνασσού

Τον Αύγουστο του 1968 περίπου διακόσιες κομμουνίστριες και πατριώτισσες του αντιδικτατορικού αγώνα μεταφέρονται από το στρατόπεδο της Γυάρου στις φυλακές Αλικαρνασσού ως πολιτικές εξόριστες.