Ρασοφόροι έμποροι της ελπίδας στο Γεντί Κουλέ

 Τις άθλιες συνθήκες κράτησης και διαβίωσης των κρατουμένων στο Γεντί Κουλέ, που επικρατούσαν στον ένα αιώνα που λειτούργησε το Επταπύργιο ως φυλακή θα τις εκμεταλλευτούν, με την ανοχή αλλά και τη βοήθεια των αρχών και της διεύθυνσης της φυλακής, διάφοροι «έμποροι της ελπίδας» που προσπαθούσαν να κερδοσκοπίσουν πάνω στην απελπισία, την απόγνωση και τον πόνο των φυλακισμένων. Κάποιες φορές μάλιστα και με ελάχιστους ιερωμένους μεσάζοντες.

Με μία επιστολή που αποστέλλουν στον Τύπο  τον Νοέμβριο του 1919 δύο ελαφροποινίτες κρατούμενοι στο Επταπύργιο, οι Γιώργος Ιορδάνου και Θεόδωρος Σιαουνάς, φυλακισμένοι για χρέη προς το Δημόσιο, καταγγέλουν τη δραστηριότητα ενός Αρχιμανδρίτη της Μεραρχίας Σερρών ο οποίος μιλώντας στους φυλακισμένους τους σύστησε, αν θέλουν να αφεθούν ελεύθεροι, να αναθέσουν την υπόθεσή τους σε ένα συγκεκριμένο δικηγόρο της Θεσσαλονίκης, που κατά... σύμπτωση ήταν ανεψιός του. Και ο οποίος με τα μέσα που διέθετε, θα μπορούσε να πετύχει γι’ αυτούς βασιλική χάρη, ώστε να αφεθούν ελεύθεροι. Σε παρατήρηση των κρατουμένων ότι δεν διαθέτουν τα απαιτούμενα χρήματα για να πληρώσουν τον δικηγόρο, η απάντηση του ιερωμένου ήταν: “Βρέστε τα. Τι να σας κάνω, εγώ δεν είμαι Πρωθυπουργός ούτε Βασιλιάς για να ανοίξω τις πόρτες των φυλακών”.  1

Ο ρασοφόρος μεσάζων μάλιστα, παρότρυνε τους φυλακισμένους του Γεντί Κουλέ να πουλήσουν σπίτια, αμπέλια, χωράφια, αγροτικά εργαλεία, ακόμη και τα ρούχα ή τα εσώρουχα που φορούσαν για να πληρώσουν τον δικηγόρο.  2

Είχε όμως και συνέχεια η υπόθεση αυτή: Λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση της καταγγελίας, δύο στρατιώτες με εφ' όπλου λόγχη, οδήγησαν τον Ιορδάνου στα γραφεία της Στρατιωτικής Διεύθυνσης Δικαστικού, με τον αντιεισηγητή του Στρατοδικείου Ν. Τζερμιά να ζητάει στοιχεία. Και ευτυχώς ο κρατούμενος είχε προνοήσει να καταρτίσει κατάλογο με τα ονόματα 60 φυλακισμένων που επιβεβαίωναν τα λεγόμενά του. Δεν πρόλαβε όμως να επιστρέψει στο Επταπύργιο, όταν δέχτηκε την φραστική επίθεση από τον διευθυντή της Φυλακής Μαρόπουλο και έναν αρχιφύλακα. Τον εγκαλούσαν για το πως  τόλμησε αυτός, «ένα παλιοζαγάρι του κερατά», να δημοσιεύσει σε Αθηναϊκή εφημερίδα εναντίον του «σεβαστού Αρχιμανδρίτου». Και όπως έγραψε: «Απειλητικοί, βλοσυροί, απαίσιοι, ητοιμάζοντο να με κατασπαράξουν. Από τα χείλη των, αφρισμένα και λυσσασμένα, διέφευγον ύβρεις, χυδαιότητα, βλασφημίαι των χειρίστων καταγωγίων».  3

Εκείνη την εποχή αλλά και τα κατοπινά χρόνια, σχεδόν μέχρι που έκλεισε το φοβερό αυτό κάτεργο, ένα μεγάλο μέρος του σιτηρέσιου των φυλακισμένων, στηρίζονταν στη  φιλανθρωπία. Αφενός μεν τα  κρατικά κονδύλια που χορηγούνταν για το σκοπό αυτό ήταν αναιμικά και αφετέρου γίνονταν ατασθαλίες από τις διοικήσεις στη διαχείρισή τους. Συχνά δημοσιεύονταν στον τύπο ευχαριστίες προς διάφορες φιλανθρωπικές οργανώσεις για τις προσφορές τους προς τους κρατουμένους. Όπως αυτή προς τις κυρίες του συνδέσμου “Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια” για την χορήγηση διάφορων ειδών, κυρίως  γλυκισμάτων, τσιγάρων κ.α.  4

 

Με στοιχεία από το βιβλίο "Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.      Εφημερίδα Ριζοσπάστης, 26 Νοεμβρίου 1919, 1η σελίδα.

2.       Γεώργιος Ιορδάνου, Από τον τάφο των ζωντανών νεκρών, αληθινές ιστορίες παρμένες από την καθημερινή ζωή ενός καταδίκου, Τύποις Καστρινάκη-Γεωργαντά, Θεσσαλονίκη 1921, σ. 103.

3.       Γεώργιος Ιορδάνου, Από τον τάφο των ζωντανών νεκρών, ό.π., σ. 105.

4.      Εφημερίδα Το Φως, 4 Ιανουαρίου 1922.