Τάκης Μάργαρης: Ένας από τους 104 εκτελεσμένους ήρωες στα Διαβατά

του Σπύρου Κουζινόπουλου

 Ένας από τους 104 ήρωες που εκτελέστηκαν από τους Ναζί στις 6 Ιουνίου 1944 στο 9^ο χιλιόμετρο του  παλιού δημόσιου δρόμου Θεσσαλονίκης-Κιλκίς, στα Διαβατά, ήταν και ο φοιτητής της Δασολογίας Δημήτρης (Τάκης) Μάργαρης, μία μορφή του αντιστασιακού αγώνα κατά των κατακτητών, που όπως και οι υπόλοιποι εκτελεσμένοι σύντροφοί του αντιμετώπισε το θάνατο με παλληκαριά και αξιοπρέπεια και «έφτυσε» στην κυριολεξία κατάμουτρα τους δημίους του πριν στηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Ο συγκρατούμενος των εκτελεσμένων παλληκαριών, Λεωνίδας Γιασημακόπουλος μας άφησε στο ημερολόγιο που κρατούσε, μία συγκλονιστική περιγραφή για το θάρρος και την αντρειοσύνη του 22χρονου φοιτητή: Όταν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του «Παύλος Μελάς», όπου κρατούνταν οι περισσότεροι από τους εκτελεσμένους, άρχισαν οι Γερμανοί να φωνάζουν στο προαύλιο τα ονόματα των μελλοθάνατων, τότε αυτοί πιάστηκαν χέρι με χέρι και άρχισαν να τραγουδάνε και να χορεύουν το «έχε γεια καϋμένε κόσμε, έχε γεια γλυκιά ζωή….και οι Έλληνες δεν ζούνε δίχως την ελευθεριά»!

Τότε ένα Γερμανός πήγε και στάθηκε μπροστά στον Τάκη Μάργαρη και προτείνοντας το πιστόλι του, τον διέταξε να σταματήσει, διαφορετικά θα τον πυροβολούσε. Η απάντηση του νεαρού κομμουνιστή φοιτητή συντάραξε τότε όλους όσους βρίσκονταν στη μικρή αυλή του στρατοπέδου. Να πως περιέγραψε το γεγονός ο Λεωνίδας Γιασημακόπουλος:

Λεωνίδας Γιασημακόπουλος

Ο φοιτητής της Δασολογίας Δημήτριος Μάργαρης εις τον προτείνοντα  το πιστόλι του Γερμανόν δια να παύση το τραγούδι του, με περιφρόνηση του είπε: «Τι περιμένεις, τράβα. Τι σημαίνει μισή ώρα μπροστά ή πίσω; Άνανδροι, ψεύτες και δολοφόνοι. Νάστε βέβαιοι πως και η σειρά σας θα έλθει. Η Ελλάς είναι Λερναία Ύδρα και θα σας φάγη. Εμείς είμαστε 100, αλλά πίσω μας αφήνουμε εκατομμύρια και όλοι τους είναι Έλληνες εκδικητές».

(Γιώργος Καφταντζής, Το ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά Θεσσαλονίκης 1941-1944, όπως το έζησε και το περιγράφει στο ημερολόγιό του ένας όμηρος, ο Λεωνίδας Γιασημακόπουλος. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1999, τόμ. 1^ος, σ. 452)

Σύμφωνα πάντα με τη μαρτυρία του Γιασημακόπουλου, και ένας ακόμη μελλοθάνατος, ο μικρότερος όλων Αλέξανδρος Αθ. Βαλαβάνης, ετών 17, την ώρα που φόρτωναν τους 104 στα καμιόνια για να τους οδηγήσουν στον τόπο της εκτέλεσης, φώναξε στους εναπομείναντες: «Έχετε θάρρος! Εκδικηθείτε μας! Κάτω οι φασίστες».

Σημειώνουμε ότι μεταξύ των 104 εκτελεσμένων εκείνης της αποφράδας, ήταν Ανάμεσα στους 101 εκτελεσμένους πατριώτες την εκείνη ημέρα, ήταν και 36χρονος καθηγητής Κώστας Χατζήμαλης, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, που όμως οι κατακτητές δεν γνώριζαν τα πραγματικά του στοιχεία, καθώς όταν τον συνέλαβαν επέδειξε πλαστή ταυτότητα.

Ποιος ήταν ο Τάκης Μάργαρης

Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε την καλοσύνη να μας στείλει ο ανεψιός από την πλευρά της μητέρας του, Κώστας Ανδρονικίδης, ο Δημήτριος (Τάκης) Μάργαρης ήταν ένα από τα πέντε παιδιά του Βασιλείου και της Θεοδώρας Μάργαρη, με καταγωγή από την Ήπειρο (Πράμαντα καί Άρτα). Ο Τάκης ήταν ο μεγαλύτερος από τούς δύο γιούς της οικογένειας και μάλλον είχε γεννηθεί στη Βέροια.  Την περίοδο τής κατοχής η οικογένεια Μάργαρη, λόγω τού επαγγέλματος του πατέρα του Βασίλη, που ήταν δασικός, κατοικούσε στην Βάλτα (Κασσανδρεία) Χαλκιδικής. Έτσι ο νεαρός Τάκης είχε πάει Γυμνάσιο στον Πολύγυρο, εξ ού και η πληροφορία που δημοσιεύθηκε για καταγωγή από τον Πολύγυρο.

Όταν μπήκε στη Δασολογική Σχολή του ΑΠΘ, οργανώθηκε γρήγορα στην ΕΠΟΝ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και αποτέλεσε στέλεχός της. Η Δασολογική Σχολή Θεσσαλονίκης έχει σημαντική ιστορία στο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης, πληρώνοντας βαρύ φόρο αίματος, καθώς ήταν πάνω από  έξι (6) οι νεκροί φοιτητές που έχασαν τη ζωή τους σε εκτελέσεις από τους Ναζί

Τον Τάκη Μάργαρη τον συνέλαβαν ελληνόφωνοι ταγματασφαλίτες συνεργάτες των κατακτητών στο καφενείο «Νέα Ελλάς» (Αγίας Σοφίας και Εγνατίας). Τού φώναξαν "Τάκη σε ζητάνε" και από κει, αφού τον βασάνισαν άγρια για να αποκαλύψει τα ονόματα των συναγωνιστών του, τον παρέδωσαν στους Γερμανούς οι οποίοι τον έκλεισαν στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς». 

Την ίδια μέρα, συνέλαβαν στην Κασσανδρεία και τον πατέρα του Βασίλη καθώς και τον αδελφό του Νίκο. Ο μπάρμπα-Βασίλης ξυλοκοπήθηκε άγρια και πέθανε λίγο αργότερα από καρδιακά προβλήματα. Ο Νίκος γλύτωσε λόγω ηλικίας την ομαδική εκτέλεση στην Βάλτα καί μεταφέρθηκε σε ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης απ' όπου επέστρεψε με την απελευθέρωση.

Όπως σημειώνει ο ανεψιός του Κώστας Ανδρονικίδης, η περιπέτεια της οικογένειας Μάργαρη αποτελεί μια ακόμη περίπτωση ελληνικής οικογένειας που υπέφερε τα δεινά τής ναζιστικής κατοχής και τού δωσιλογισμού.

Περισσότερα για την εκτέλεση των 104 ηρώων στα Διαβατά μπορείτε να διαβάσετε: https://farosthermaikou.blogspot.com/2014/06/1944-101.html#more