Μιντιάρχες με τζάμπα συντάκτες, μέσω ΑΙ

 του Δημήτρη Γ. Κουμπιά

Σχετικά πρόσφατα εμφανίστηκε «ειδησεογραφική» ιστοσελίδα – δεν θα δώσω τον τίτλο της –, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως  ψηφιακή ενημερωτική έκδοση που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Με απλά λόγια: Συγκεντρώνει ειδήσεις από εκατοντάδες/χιλιάδες πηγές και τις οργανώνει σε μια σύντομη ημερήσια ενημέρωση. Τα κείμενα παράγονται από συστήματα AI, με δεύτερο AI να τα ελέγχει για ισχυρισμούς, αριθμούς και συμπεράσματα.

Παρουσιάζει τις πηγές κάθε ιστορίας, αλλά δεν υπάρχει προληπτικός ανθρώπινος έλεγχος κάθε άρθρου πριν δημοσιευτεί.

Ουσιαστικά, πρόκειται για ενημέρωση από την Τεχνητή Νοημοσύνη και  όχι για παραδοσιακό ειδησεογραφικό μέσο, με δημοσιογράφους που γράφουν και ελέγχουν κάθε άρθρο πριν από τη δημοσίευση. Η ιστοσελίδα πάντως δεν αποκρύπτει ότι οι αναρτήσεις της γράφονται από AI.

Το θέμα όμως δεν είναι μόνον το πόσο αξιόπιστη είναι η παρεχόμενη «ενημέρωση», αλλά και αν  διαπράττεται  κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας, με την τζάμπα αναδημοσίευση άρθρων και ρεπορτάζ διαφόρων δημοσιογράφων, από διάφορες πηγές.

Το site παίρνει δωρεάν τη δημοσιογραφική εργασία άλλων Μέσων, τη μετατρέπει με AI σε εμπορικά αξιοποιήσιμο προϊόν και ανταγωνίζεται τα ίδια τα μέσα από τα οποία αντλεί την ύλη του. Φυσικά το «βάζω την πηγή» δεν αρκεί. Το να γράψεις στο τέλος «Πηγή: Ελευθερία», πχ,  δεν σου δίνει αυτομάτως άδεια να αναδημοσιεύεις το άρθρο της  “Ελευθερίας”.

Φυσικά το πρόβλημα δεν είναι μόνον ελληνικό. Την Τρίτη 25 Φεβρουαρίου 2025 όλες οι βρετανικές εφημερίδες είχαν κυκλοφορήσει με πανομοιότυπη πρώτη και δεύτερη σελίδα και με κεντρικό τίτλο «MAKE IT FAIR - Κάντε το Δίκαιο», παίζοντας ευρηματικά με το Al της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στόχος, να σταματήσει η δωρεάν εκμετάλλευση του περιεχομένου τους από την τεχνητή νοημοσύνη.

 Πώς θα «δουλέψει» η ΑΙ χωρίς υλικό από άνθρωπο;

Στην τέταρτη έκδοση του “Συντάκτη Ύλης”, που κυκλοφόρησε την περασμένη Άνοιξη από τις Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, πρόσθεσα το κεφάλαιο Στον αστερισμό της Τεχνητής Νοημοσύνης, στο οποίο υπογραμμίζεται: Η Τ/Ν αντί να αντικαταστήσει θέσεις εργασίας, αλλάζει τη φύση τους. Εργασίες που ουσιαστικά εκτελούνται μηχανικά και χωρίς να απαιτείται «ενεργή συμμετοχή» του ανθρώπου αυτοματοποιούνται. Για παράδειγμα ένας δημοσιογράφος μπορεί να αξιοποιήσει την Τ/Ν για έρευνα και ανάλυση δεδομένων, αντί να αναλώνεται σε χρονοβόρες αναζητήσεις.

Σε επίρρωση, δυο  μήνες μετά το Reporter Magazine  Ιουλίου 2025 -περιοδικό που εκδίδεται από το https://www.reporter.gr –, σε οκτασέλιδο αφιέρωμά του με τίτλο “Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην υπηρεσία της φαντασίας”, γράφει:

Σε ό,τι αφορά τη δική μας δουλειά, τη δημοσιογραφία και τα media, ένας καλός δημοσιογράφος δεν αντικαθίσταται από την τεχνητή νοημοσύνη.

Το επιτόπιο ρεπορτάζ, δεν μπορεί να γίνει από την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν μπορεί να εντοπίσει τις πηγές πού υπάρχουν εκτός διαδικτύου, ούτε να εισάγει στην ανάλυση της κάποιο φαινομενικά άσχετο γεγονός ή στοιχείο του ρεπορτάζ. Ούτε φυσικά μπορεί να πάρει την ευθύνη του ρεπορτάζ και να υποστεί τις νομικές επιπτώσεις. Αυτά τα κάνουν οι δημοσιογράφοι και ο εκδότης. Οι οποίοι όμως διευκολύνονται πάρα πολύ από την τεχνητή νοημοσύνη σε μεγάλο μέρος της καθημερινής τους δουλειάς.

Για παράδειγμα, στην άμεση εύρεση και συσχέτιση δεδομένων. Αν θες να συγκρίνεις την τιμή του χρυσού με την τιμή του πετρελαίου ή την τιμή της σόγιας με την τιμή του ρυζιού, ή την αξία των σπάνιων γραμματοσήμων με τις τιμές των βιολιών Stradivarius για παράδειγμα, ή όλα μαζί σε ένα διάγραμμα, πρακτικά ήταν ανέφικτο πριν την τεχνητή νοημοσύνη.

Τώρα είναι πανεύκολο, έχεις την απάντηση σε ένα λεπτό. Και φυσικά υπάρχει και το ζήτημα τι συμπέρασμα βγάζει ο καθένας από αυτά τα στοιχεία, πώς τα χρησιμοποιεί, με τι στυλ τα γράφει, αν προσθέτει χιούμορ ή δράση κλπ.

Η δημοσιογραφική δουλειά δεν τελειώνει με την τεχνητή νοημοσύνη, διευκολύνεται πάρα πολύ και μπορεί να γίνει πολύ καλύτερη διότι απελευθερώνει τον δημοσιογράφο από τη «χαμαλοδουλειά» και του επιτρέπει να δημιουργήσει καλύτερο περιεχόμενο. Φαντάζομαι ότι σε κάθε επάγγελμα θα υπάρχουν παρόμοιες συνθήκες, κίνδυνοι και ευκαιρίες. Γενικά όμως θεωρώ ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα προσφέρει δυνατότητες πού δεν υπήρχαν, θα περιορίσει τον κόπο και τον χρόνο της «χαμαλοδουλειάς» και τελικά θα συμβάλει στην βελτίωση του αποτελέσματος σε κάθε κλάδο, απαιτώντας από τους εργαζόμενους συνεισφορά κυρίως σε φαντασία και κριτική ικανότητα.

Και το επιμύθιο: Αντί να αντικαθιστά τον άνθρωπο, η να ΤΝ λειτουργεί ως «έξυπνος» σύμμαχος, αυξάνοντας την παραγωγικότητα και ενισχύοντας τη δημιουργικότητα. Στη δημοσιογραφία και τα μέσα ενημέρωσης, η ΤΝ χρησιμοποιείται για τη συλλογή, επεξεργασία και παρουσίαση πληροφοριών. Εφαρμογές όπως η αυτόματη δημιουργία περιλήψεων, η ανάλυση συναισθήματος ή ακόμη και η παραγωγή ειδήσεων με βάση δεδομένα, επιτρέπουν στους δημοσιογράφους να εξοικονομήσουν χρόνο και να επικεντρωθούν στην ερευνητική δημοσιογραφία. 

Μετάβαση χωρίς προκλήσεις δεν γίνεται

Αναλυτικότερα, στην εισαγωγή του αντίστοιχου κεφαλαίου του βιβλίου – (σελ. 59), σημειώνω: Όσο  η AI – ή Τ/Ν, επί το ελληνικότερον –  εξελίσσεται, γεννιούνται δικαιολογημένα σημαντικά ερωτήματα, όχι μόνο για το μέλλον της εργασίας, αλλά και την κοινωνική μας οργάνωση. Η τεχνολογία αυτή δεν αλλάζει απλώς τον τρόπο που ζούμε, αλλά ανατρέπει τον τρόπο που δουλεύουμε. Ωστόσο, ένα εργαλείο αν έχεις τη γνώση και την τεχνοτροπία να το χρησιμοποιείς, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό σύμμαχο  στη δουλειά σου. Ένας από τους κυριότερους φόβους, όμως, είναι ότι η Τ/Ν θα μειώσει δραματικά τις θέσεις εργασίας. Σημαντικό είναι όμως να θυμόμαστε πως η τεχνολογία είναι το μέσον, όχι ο σκοπός.

Η αλήθεια πάντως είναι πολύ πιο σύνθετη· η ιστορία μας δείχνει ότι κάθε τεχνολογική επανάσταση αρχικά δημιούργει ανησυχίες, αλλά τελικά οδηγεί σε αύξηση της παραγωγικότητας και δημιουργία νέων επαγγελμάτων. Οι μηχανές, από την εκβιομηχάνιση μέχρι σήμερα, αντικατέστησαν εργασίες που βασίζονταν στη φυσική δύναμη, αλλά ταυτόχρονα δημιούργησαν νέες θέσεις σε τομείς που τότε ήταν αδιανόητοι. Η Τ/Ν αντί να αντικαταστήσει θέσεις εργασίας, αλλάζει τη φύση τους. Επαναλαμβανόμενες εργασίες, εργασίες που ουσιαστικά εκτελούνται μηχανικά και χωρίς να απαιτείται «ενεργή συμμετοχή» του ανθρώπου αυτοματοποιούνται. Έτσι απελευθερώνονται θέσεις εργασίας και το προσωπικό μπορεί να απορροφηθεί σε δημιουργικότερες και πιο αποτελεσματικές θέσεις.

Για παράδειγμα, ένας δημοσιογράφος μπορεί να αξιοποιήσει την Τ/Ν για έρευνα και ανάλυση δεδομένων, αντί να αναλώνεται σε χρονοβόρες αναζητήσεις, όπως ένας τραπεζικός υπάλληλος μπορεί να επικεντρωθεί στη συμβουλευτική και την εξυπηρέτηση πελατών αντί για γραφειοκρατικές διαδικασίες.

Η μετάβαση φυσικά αυτή δεν γίνεται χωρίς προκλήσεις. Χρειάζεται εκπαίδευση και προσαρμογή. Τα εκπαιδευτικά συστήματα οφείλουν να αναπροσαρμόσουν το εκπαιδευτικό υλικό και προγράμματά τους και να εστιάσουν στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, όπως η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα και η τεχνολογική εξοικείωση. Η συνεργασία των κυβερνήσεων, των επιχειρήσεων και των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων είναι κρίσιμη για να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω και δεν θα γνωρίσει αποκλεισμό.

Σε ό,τι αφορά στην παράμετρο γλώσσα, ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης έχει επισημάνει: «Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να περιορίσει τη σχέση με τη γλώσσα ή και με τη σκέψη»· συμπληρώνοντας ωστόσο ότι   «δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς έτοιμο υλικό. Δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο χωρίς υλικό από άνθρωπο και συνεπώς δεν μπορεί να δουλέψει».