Με επιτυχία η παρουσίαση του βιβλίου "Γεντί Κουλέ" στην Έδεσσα

 Το Έκτακτο Στρατοδικείο Γιαννιτσών και οι εκτελέσεις στο νομό Πέλλας

Κατάμεστη από κόσμο το μεσημέρι της Κυριακής η μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων του «Παλαιού Παρθεναγωγείου», στην περιοχή Βαρόσι Έδεσσας,  στην παρουσίαση του βιβλίου του Σπύρου Κουζινόπουλου «Γεντί Κουλέ η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης» που οργάνωσαν ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Έδεσσας «Μέγας Αλέξανδρος», η Εταιρεία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων Μακεδονίας (ΕΔΙΑ) 1940-1974 και οι εκδόσεις IANOS.

Μεγάλο ενδιαφέρον του κοινού για τις ομιλίες σχετικά με το βιβλίο του Σπ. Κουζινόπουλου που παρουσίασαν ο πρώην εισαγγελέας, δικηγόρος Κώστας Λογοθέτης, το Μέλος του Δ.Σ. του «Μ.Αλέξανδρου», Γιάννης Χατζηπέγιος και ο συγγραφέας και ουσιαστικές, με πλήθος στοιχελιων οι παρεμβάσεις των ακροατών.

Σχετικά με την εκδήλωση ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Έδεσσας "Μέγας Αλέξανδρος" αναφέρει σε δελτίο τύπου που εξέδωσε:

"Με μεγάλη επιτυχία και παρουσία πλήθους κόσμου πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 3 Μαΐου 2026, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Παρθεναγωγείου στην Έδεσσα, η παρουσίαση του βιβλίου του δημοσιογράφου και συγγραφέα Σπύρου Κουζινόπουλου με τίτλο «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης».

Η εκδήλωση, που συνδιοργανώθηκε από τον Φιλοπρόοδο Σύλλογο Έδεσσας «Μέγας Αλέξανδρος», την Εταιρεία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων Μακεδονίας (ΕΔΙΑ) 1940-1974 και τις εκδόσεις IANOS, προσέλκυσε έντονο ενδιαφέρον από το κοινό, το οποίο κατέκλυσε τον χώρο, επιβεβαιώνοντας τη σημασία του θέματος.

Για το βιβλίο μίλησαν οι Κώστας Λογοθέτης, Δικηγόρος και πρώην Εισαγγελέας, ο Γιάννης Χατζηπέγιου, μέλος του Δ.Σ. του Φ.Σ.Ε. «Μέγας Αλέξανδρος», καθώς και ο ίδιος ο συγγραφέας Σπύρος Κουζινόπουλος, ο οποίος ανέλυσε πτυχές της πολύχρονης έρευνάς του και μοιράστηκε με το κοινό σημαντικές ιστορικές μαρτυρίες.

Ιδιαίτερα ζωντανός ήταν ο διάλογος που ακολούθησε, με τους παρευρισκόμενους να συμμετέχουν ενεργά, θέτοντας ερωτήσεις και εκφράζοντας το ενδιαφέρον τους για τα γεγονότα και τις άγνωστες πτυχές της ιστορίας που παρουσιάζονται στο βιβλίο. Η προβολή οπτικού υλικού, με φωτογραφίες και αρχειακά τεκμήρια, συνέβαλε στην ακόμα βαθύτερη κατανόηση της εποχής.

Μετά το πέρας της παρουσίασης, ο συγγραφέας υπέγραψε αντίτυπα του βιβλίου του και συνομίλησε με το κοινό σε ένα ιδιαίτερα θερμό κλίμα.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τους παρευρισκόμενους να αποχωρούν με τις καλύτερες εντυπώσεις, έχοντας αποκομίσει πολύτιμη γνώση και τροφή για σκέψη γύρω από μια σημαντική και συχνά σκοτεινή περίοδο της ιστορίας.

Η μεγάλη ανταπόκριση του κοινού επιβεβαίωσε την ανάγκη για ανάδειξη και διατήρηση της ιστορικής μνήμης, μέσα από τεκμηριωμένες και ουσιαστικές εκδόσεις όπως αυτή.

Στοιχεία για το Έκτακτο Στρατοδικείο Γιαννιτσών/Βέροιας

Λίγο πριν αναφερθεί στο βιβλίο του ο Σπ. Κουζινόπουλος, στάθηκε για λίγο στο Έκτακτο Στρατοδικείο Γιαννιτσών, ένα από τα 24 συνολικά της περιόδου του Εμφυλίου σε όλη τη χώρα, που ήταν αρμόδιο για το νομό Πέλλας και την επαρχία Βέροιας και στο οποίο οδηγήθηκαν κατηγορούμενοι εκατοντάδες πατριώτες, πρώην ΕΛΑΣίτες ή μέλη του ΚΚΕ, από την Έδεσσα, τα Γιαννιτσά και το νομό Ημαθίας, στο πλαίσιο μιας «βιομηχανίας διώξεων» που είχε ξεκινήσει ήδη από την άνοιξη του 1945, μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.

Την περίοδο 1946-1950 στο Έκτακτο Στρατοδικείο Γιαννιτσών που στη συνέχεια η έδρα του μεταφέρθηκε στη Βέροια, εκδικάστηκαν οι υποθέσεις 2.605 πολιτών. Και συγκεκριμένα 370 το έτος 1946, 775 το έτος 1947, 952 το έτος 1948, 491 το έτος 1949 και 17 το έτος 1950. Από αυτούς, οι 297 καταδικάστηκαν σε θάνατο, οι 275 σε ισόβια δεσμά, οι 226 σε πρόσκαιρα δεσμά, , οι 40 σε ειρκτή, ενώ 330 άτομα σε διάφορες ποινές φυλάκισης, 684 απαλλάχθηκαν, 751 αθωώθηκαν και σε 2 επιβλήθηκε άλλη ποινή.  Από τα 2.605 άτομα που κάθισαν στο εδώλιο του Έκτακτου Στρατοδικείου Γιαννιτσών/Βέροιας,  το 86,83% ήταν άνδρες και το 13,17%  γυναίκες.

Συνολικά σε όλη τη χώρα τα Έκτακτα Στρατοδικεία είχαν επιβάλει την ποινή του θανάτου σε 6.198 άτομα ενώ άλλοι 4.125 είχαν καταδικαστεί σε ισόβια.

Ένα τμήμα του κοινού που παρακολούθησε την παρουσίαση του βιβλίου "Γεντί Κουλέ η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης"

Πάμπολλες ήταν οι περιπτώσεις που κάτοικοι της περιοχής οδηγήθηκαν στο Έκτακτο Στρατοδικείο Γιαννιτσών με αστήρικτες έως αστείες πολλές φορές κατηγορίες και με μάρτυρες τις περισσότερες φορές ευφάνταστους χωροφύλακες. Όπως συνέβη για παράδειγμα με ένα 33χρονο γεωπόνο, που κατηγορούταν για «εσχάτη προδοσία», με βάση τις καταθέσεις δύο μαρτύρων ότι ο κατηγορούμενος μετακινούταν από το ένα χωριό στο άλλο χωρίς να τον πειράζουν οι αντάρτες και επομένως «ευνόητο είναι να συνεργάζεται μαζί τους». Ή πάλι με την περίπτωση τριών βοσκών από την περιοχή που παραπέμφθηκαν στο ίδιο στρατοδικείο ότι «άναψαν φωτιά για να αναγγείλουν στους συμμορίτες τα καταδιωκτικά μέτρα των αρχών». Και ευτυχώς σώθηκαν τα κεφάλια τους όταν ένας άλλος 13χρονος βοσκός που είχε κληθεί κι αυτός ως μάρτυρας κατηγορίας, δήλωσε ότι ναι μεν άναψαν τη φωτιά, αλλά γιατί «θέλαμε να ζεσταθούμε επειδή είχαμε βραχεί και είχε κρύο».

Από τις μεγαλύτερες δίκες που είχαν διεξαχθεί στο Έκτακτο Στρατοδικείο Γιαννιτσών/Βέροιας, ήταν αυτή που έγινε στις 24 Ιουλίου 1948 με κατηγορούμενους 30 κατοίκους της Έδεσσας για συνεργασία με τους αντάρτες. Από αυτούς οι 4 καταδικάστηκαν σε θάνατο, άλλοι 4 σε ισόβια δεσμά, ένας σε 20 χρόνια κάθειρξη και 19 απαλλάχθηκαν.