Αναμνηστική στήλη στη Δράμα για την εξέγερση του 1941

Με τα ονόματα των θυμάτων της φασιστικής βουλγαρικής θηριωδίας της κατοχής 

Ένα πρώτο βήμα για να τιμήσει επιτέλους η Πολιτεία τη μνήμη των εκατοντάδων νεκρών της φασιστικής βουλγαρικής θηριωδίας, που ακολούθησε την ηρωϊκή εξέγερση της Δράμας στις 29 Σεπτεμβρίου 1941, έγινε μετά την ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Δράμας να τοποθετηθεί αναμνηστική στήλη με τα ονόματα των θυμάτων στον τόπο της θυσίας και καθώς φέτος συμπληρώνονται 85 χρόνια από την επέτειο εκείνη.

Μία φούχτα πατριώτες, ξεσηκώνουν τη νύχτα της 28ης προς 29η Σεπτεμβρίου 1941 το λαό της Δράμας σε εξέγερση, κατά της φριχτής βουλγαρικής κατοχής. Για ένα 24ωρο περίπου, οι επαναστάτες καταλύουν την εξουσία των βουλγαρικών κατοχικών δυνάμεων, καταλαμβάνουν αστυνομικούς σταθμούς και κρατικά κτίρια, διώχνουν τους κατακτητές από πολλά χωριά της Δράμας.

Η απάντηση των Βουλγάρων κατακτητών έρχεται σκληρή και αδυσώπητη, καταπνίγοντας στο αίμα την εξέγερση με μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις και πολεμικά αεριοπλάνα. Πάνω από 3.000 Έλληνες εκτελούνται στην πόλη και την περιοχή της Δράμας χωρίς δίκη, εκατοντάδες άλλοι υποβάλλονται σε σκληρά βασανιστήρια και οδηγούνται στις βουλγαρικές φυλακές, 67 χωριά πυρπολούνται και καταστρέφονται ολοσχερώς. H ηρωΪκή αυτή πράξη αργότερα, μετά την απελευθέρωση και στη δίνη του Εμφυλίου πολέμου, θα συκοφαντηθεί ως "προβοκάτσια", προκειμένου να ριχτεί το «ανάθεμα» στους Δραμινούς κομμουνιστές που είχαν ξεκινήσει την επανάσταση απέναντι στο καταπιεστικό βουλγαρικό καθεστώς των Βόρις και Φίλωφ.

Το θέμα τέθηκε στην προχτεσινή συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Δράμας από τον δημοτικό σύμβουλο Μιχάλη Μλεκάνης που ζήτησε να εκπονηθεί άμεσα η απαιτούμενη μελέτη και να εγγραφεί στον προϋπολογισμό η αντίστοιχη δαπάνη, ώστε να ολοκληρωθεί το έργο της τοποθέτησης της στήλης με τα ονόματα, πριν από την ημέρα μνήμης των θυμάτων τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.  Όπως εξήγησε, η στήλη αυτή θα πρέπει να τοποθετηθεί στο σημερινό μνημείο Ηρώων στη διασταύρωση των οδών Εθνικής Αμύνης και 28ης Οκτωβρίου.

Η Δραμινή Ιστορικός Γεωργία Μπακάλη, η οποία εργάζεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και παρακολουθούσε τη συνεδρίαση παίρνοντας το λόγο ανέφερε ότι η ιστορία του Δήμου Δράμας «είναι πολύ σημαντική, αλλά δυστυχώς δεν την ξέρουμε», ενώ παρέθεσε και ορισμένα στοιχεία, όπως ότι κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου 1946, «συνεργεία του Δήμου Δράμας με τη βοήθεια του στρατού, πήγαν σε διάφορα σημεία στις παρυφές της πόλης όπου υπήρχαν ομαδικοί τάφοι που δεν είχαν ξεθαφτεί ακόμη τα οστά. Και κάποιοι άνθρωποι που ήταν στις ομαδικές εκτελέσεις και κατάφεραν να σωθούν, υπέδειξαν στο συνεργείο του Δήμου που βρίσκονταν ομαδικοί τάφοι. Έτσι λοιπόν, επί τρεις-τέσσερις μέρες γίνονταν εκταφές στα «πευκάκια», στους στρατώνες πυροβολικού, στο Καπνολογικό Ινστιτούτο, στην Γκιόλα και στο λατομείο του Κορυλόβου».

Τα οστά που συλλέχθηκαν τότε, «μπήκαν σε κιβώτια και μεταφέρθηκαν στον χώρο που είναι σήμερα το μνημείο σφαγιασθέντων. Εκεί έγινε η ταφή των οστών το 1946. Τότε ο Δήμος προσπάθησε να καταγράψει τα ονόματα. Έβγαλε μια ανακοίνωση, κάλεσε τους συγγενείς να δηλώσουν του δικούς τους ανθρώπους που χάθηκαν. Τότε συγκεντρώθηκαν περίπου 500-600 ονόματα. Όμως, στην πορεία των χρόνων, αποδείχθηκε ότι πολλοί δεν δηλώθηκαν ποτέ. Είτε γιατί δεν υπήρχαν πια συγγενείς –ξεκληρίστηκαν ολόκληρες οικογένειες– είτε γιατί πολλοί έφυγαν από τη Δράμα μετά το σοκ της σφαγής και δεν επέστρεψαν ποτέ για να δηλώσουν τον άνθρωπό τους».

Τελικά, μετά από πρόταση του δημάρχου Δράμας κ. Παπαδόπουλου, αποφασίστηκε  να συσταθεί μια επιτροπή με Δραμινούς ιστορικούς και ερευνητές, όπως τον Δημήτρη Πασχαλίδη, την Γεωργία Μπακάλη, τον Χρήστο Φαράκλα και τον  Άρη Σφακιανάκη. Παράλληλα υπήρξε και η δημιουργία μιας διαπαραταξιακής επιτροπής, από τους δημοτικούς συμβούλους Δέσποινα Αβραμίδου, Μιχάλη Μλεκάνη, Γιάννη Καψημάλη και Αλέξανδρο Τσιαμπούση.