Ροβέρτος Μητράνης: Ο ήρωας Εβραίος Σερραίος γιατρός του ΕΛΑΣ

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Η άγνωστη ιστορία ενός Σερραίου Εβραίου γιατρού, που γλύτωσε χάρη στο ΕΑΜ το Ολοκαύτωμα των ομοθρήσκων του, βγήκε αντάρτης στο βουνό με το χαρακτηριστικό ψευδώνυμο Ιπποκράτης, πολέμησε τους κατακτητές μέσα από τις γραμμές του ΕΛΑΣ για τη λευτεριά και την εθνική ανεξαρτησία και σκοτώθηκε από τους Γερμανούς τον Ιανουάριο του 1944.

Ο Ροβέρτος Μητράνης είχε γεννηθεί στην πόλη των Σερρών από Εβραίους γονείς και ήταν τελειόφοιτος της ιατρικής σχολής του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Οι Ναζί τον επιστράτευσαν και μαζί με εκατοντάδες άλλους Εβραίους τον απέστειλαν στο γερμανικό στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας του Κηφισοχωρίου Λοκρίδας, στις υπώρειες του Παρνασσού όπου εργάζονταν κάτω από άθλιες εξοντωτικές συνθήκες στην κατασκευή δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών κ.α.

Από εκεί κάποια στιγμή ο Ροβέρτος Μητράνης μαζί με τον ομόθρησκο και φίλο του Δαυίδ Μπρούδο δραπέτευσαν μία νύχτα, βγήκαν στο βουνό και εντάχθηκαν στο 5ο Ανεξάρτητο Τάγμα Παρνασίδας του ΕΛΑΣ. Όταν δε έγινε γνωστή η ιδιότητά του, ο 26χρονος τότε Ροβέρτος τοποθετήθηκε ως υπεύθυνος της υγειονομικής υπηρεσίας του Αρχηγείου.

Δημ. Δημητρίου "Νικηφόρος"

Ο συνταγματάρχης Δημήτριος Δημητρίου, γνωστός με το ψευδώνυμο «Νικηφόρος», που ήταν καπετάνιος του ΕΛΑΣ στη Στερεά Ελλάδα,  έγραψε κάποια στιγμή: «Οι Μητράνης και Μπρούδο, ήταν οι πρώτοι Ισραηλίτες αντάρτες που ήρθαν στα ρτμήματά μου. Σχετικά με τον Ροβέρτο Μητράνη, ήταν παροιμιώδης η εργατικότητά του, η αφοσίωσή του στους αντάρτες συναγωνιστές του όταν τραυματίζονταν ή αρρώσταιναν. Ανέπτυσσε έξοχες πρωτοβουλίες για να εξασφαλίζει τα φάρμακα και τα εφόδια που χρειάζονταν για τη δουλειά του. Πολεμούσε ο ίδιος στην πρώτη γραμμή του πυρός κατά τις μάχες μας με τους κατακτητές. Ήταν ατρόμητο παλληκάρι. Διέκοπτε τη συμμετοχή του στη μάχη, όταν του φώναζαν ότι ο ένας ή ο άλλος αντάρτης είχαν τραυματιστεί. Στις διαθέσιμες ώρες του διάβαζε πολύ ιατρική». (περιοδικό «Χρονικά», τεύχος 104, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1989, σελ. 6)

Το γενναίο αυτό παλληκάρι, το υπόδειγμα αγωνιστή, γιατρού και ανθρώπου σκοτώθηκε στις 5 Ιανουαρίου 1944 σε μάχη με τους Γερμανούς στη θέση Αγία Τριάδα, ανάμεσα στα ορεινά χωριά Καλοσκοπή και Παύλιανη του ορεινού όγκου Γκιώνας-Οίτης.

Μνημείο των 33 πεσόντων ανταρτών του Ε.Λ.Α.Σ. κατά τη μάχη με τους Γερμανούς, στις 5.1.1944, στην "Αγία Τριάδα" Καλοσκοπής Φωκίδος. Στη μάχη έπεσαν και οι Εβραίοι αντάρτες Ροβέρτος Μητράνης, Δαβίδ Ρούσσο και Δαβίδ Κοέν.

Σκοτώθηκε μαζί με 30 συναγωνιστές του ΕΛΑΣ του 1ου Λόχου. Ο λόχος αυτός, σπεύδοντας να καταδιώξει γερμανικά τμήματα που είχαν ενεργήσει καταδρομή στην περιοχή της Καλοσκοπής, έπεσε σε ενέδρα γερμανικού τμήματος, μέσα σε παχύ στρώμα χιονιού, που είχε εξαφανίσει τα ίχνη των εχθρών και αποδεκατίσθηκε.

Τα λείψανα του Ροβέρτου Μητράνη βρίσκονται ακόμη θαμμένα στον κοινό τάφο των 30 ανταρτών που σκοτώθηκαν στην ενέδρα της 5ης Ιανουαρίου 1944 στην Αγία Τριάδα Καλοσκοπής. Ανάμεσα στους νεκρούς αυτής της μάχης ήταν και δύο ακόμη αντάρτες εβραϊκής καταγωγής, οι Δαβίδ Ρούσο 19 ετών από την Πρέβεζα και Δαβίδ Κοέν με το ψευδώνυμο «Βενιαμίν», 18 ετών από την Αθήνα, με τα οποία είναι γραμμένοι στις καταστάσεις απωλειών του τμήματος του Νικηφόρου οι οποίες συντάχθηκαν προς το τέλος της Κατοχής.